Het gebeier was tot ver buiten het centrum te horen

Tot mijn achttiende woonde ik in Z.
Er waren daar veel kerken.
De kerk tegenover de middelbare school.
De kerk achter de platenzaak.
De kerk in het oude deel van de stad, waar het heel stil was (de middeleeuwen hingen daar nog rond).
Elke zondagochtend luidden de kerken hun klokken.
Het gebeier was tot ver buiten het centrum te horen.
Ik was het gebeier vergeten.
Vanmorgen werd ik er aan herinnerd toen hier (in Amsterdam) om tien uur het klokgebeier van meerdere kerken te horen was.
Ach!

Dat kon hij niet, zei hij

Explosie

Een paar dagen geleden was de theoretisch sterrenkundige Vincent Icke te gast in een praatprogramma op tv.
Hem werd gevraagd iets te vertellen over het niets. Hij vertelde dat er vóór de Big Bang niets was.
Vervolgens werd hem gevraagd om het niets van vóór de Big Bang te beschrijven.
Dat kon hij niet, zei hij.
Of hij het toch wilde proberen, werd hem gevraagd.
Hij probeerde het – maar nee, kon hij niet.
Hoe was het mogelijk – andere vraag dan maar – dat uit het niets iets was ontstaan?
Wist niet.
In een vorig tijdperk – of in een sketch van Monty Python – zou op dat moment de Spaanse Inquisitie zijn binnengestormd.
God heeft immers de wereld uit het niets geschapen (creatio ex nihilo)!
Toch is het niets van de wetenschap een beetje anders dan het niets van het monotheïsme. Vincent Icke's niets heeft namelijk geen god meer nodig, het is zelf creatief geworden.
Hoe dan?
Wist niet.
De antieken vonden het niets een dwaze uitvinding.¹ Ze zeiden: uit niets kan niets voortkomen (ex nihilo nihil fit).  

¹ Voordat de monotheïsten het Ene en Enige uitvonden, moesten ze eerst het Niets uitvinden. Dat is misschien wel hun noodlottigste prestatie.

Uit vorm

Ik ben uit vorm met koffie zetten.

Goedenavond, ik ben een groot bewonderaar van uw werk

Robert Rauschenberg

In 1953 belde de jonge Amerikaanse kunstenaar Robert Rauschenberg de beroemde Nederlandse kunstenaar Willem de Kooning.
Hij zei:
"Goedenavond meneer de Kooning, u spreekt met Robert Rauschenberg. Ik ben een groot bewonderaar van uw werk. Heeft u ook een tekening die ik mag uitgummen?"
De Kooning stuurde hem een tekening gemaakt van waskrijt, inkt, potlood en houtskool.
Robert Rauschenberg was maanden lang bezig met het uitgummen van de tekening (alleen een gummetje was niet genoeg).
Toen hij klaar met uitgummen lijstte hij het lege vel in.
Hij noemde zijn nieuwe kunstwerk: Erased de Kooning Drawing.

Het niets zegt boe

Boe

"Das Nichts nichtet."
Dit schreef de filosoof Martin Heidegger.
De filosoof Rudolf Carnap was het niet met hem eens.
Hiernaast zie je het Chinese teken voor "niets".
Spreek uit: boe.
Het niets zegt boe.

Zij zijn ook met z'n tweeën

Het beroemde dansje

Oliver Hardy had er een hekel aan om dik te zijn.
Ik was naar de film Stan & Ollie.

Ik was alleen gegaan.

Ik zat in zaal 3 van filmtheater Tuschinski. 
Het is beter om met z'n tweeën naar de film Stan & Ollie te gaan.
Tenslotte zijn zij ook met z'n tweeën.
Stan en Ollie worden gespeeld door twee acteurs die zeer goed het beroemde dansje kunnen nadoen.
Dat dansje herinner ik me uit de tijd dat Stan en Ollie vaak op tv waren, hoewel ze al dood waren.
Vele onzegbare geheimen van het leven komen in dat dansje tot uitdrukking.

Over onze nieuwe wasmachine

Bij vergeleken onze vorige wasmachine heeft onze nieuwe wasmachine nogal een nare persoonlijkheid.

Zie voor onze vorige wasmachine: https://proefstation.blogspot.com/2010/04/in-en-om-het-huis-4-afscheidsliedje-van.html

Als ik er maar lang genoeg over praat

De Engelse Reet

Na een lange wandeling door de stad dronken we wat in café De Engelse Reet¹.
Het was een oud Amsterdams café, met wit zand op de houten vloer.
"Wat zal het zijn?"
De ober was een in zwart-wit gestoken oudere heer, geoefend in het omgaan met de dorstigen.
"Schenkt u Stella Artois?" vroeg ik.
Nee, dat had hij niet.
Ik zei dat ik Stella Artois – sinds 1366 – zo'n mooie naam vond, dat het zo'n mooi flesje was, dat René Descartes het ook al dronk en dat het in Engeland werd aangeprezen met de slogan reassuringly expensive (geruststellend duur).
Ik dacht: als ik er maar lang genoeg over praat, dan hebben ze het misschien toch.
Maar nee, had hij niet
"Doe dan maar twee biertjes van de tap," zei ik.
De ober bracht ze en wij sloegen ze in één keer achterover, zo'n dorst hadden we.
Oef, wat smaakte dat goed!
Degene met wie ik daar was – een zakenman – vertelde dat hij op zijn veertiende het huis uit was geschopt door z'n ouders. Hij had daar zeer onder geleden. Nu, op zijn vijfenvijftigste, was hij, aldus z'n psychoanalytica, "eindelijk klaar om het huis uit te gaan."
Toen verscheen de ober weer aan onze tafel. Hij had gezien dat onze glazen leeg waren maar onze dorst nog niet gelest.
"Nog twee Stella's dan maar?" vroeg hij. 

¹ Steeg, kier, kloof.

Op het gebied van eten kun je niet veeleisend genoeg zijn

Hotel Z (afbeelding AI)

Ons huis wil een gastvrij huis zijn.
Ik zet geen extra bord op tafel voor de onvoorziene gast.
Maar ik hou bij het berekenen van de hoeveelheid voedsel wel rekening met extra monden, ook omdat ons huis voor een deel een hotel is (Hotel Z).
Als er gasten of gastjes zijn vraag ik: "Blijf je eten?"
Sommigen zeggen ja. 
Sommigen vragen: "Wat eten jullie?"
Dat is een zeer goede vraag die ik vroeger nooit durfde stellen.
Ik vertel dan wat we gaan eten en het komt voor dat gastjes dan antwoorden: "Uhm, nee, dank u wel."
Omdat ze het niet lekker vinden, snap je? 
En waarom zou je ook uit beleefdheid – uit gastheervriendelijkheid – eten wat je niet blieft? Nou, waarom? 
Op het gebied van eten kun je niet veeleisend genoeg zijn. 

Over groei

Slurf, slagtanden

"Er bestaat ook voor bedrijven, ondanks alle voorspoed, een geheim-zinnige grens aan hun groei, zoals voor alles wat organisch is.¹
Heb je je wel eens afgevraagd waarom er tegenwoordig geen enkel dier meer boven het formaat van een olifant uitgroeit?
Je treft datzelfde mysterie aan in de geschiedenis van de kunst en in de wonderlijke verhoudingen in het leven van volkeren, culturen en tijdperken."²

¹ Wij – wij studenten geschiedenis in de jaren '80 in Amsterdam bedoel ik – mochten nooit (nooit!) historische processen met organische processen vergelijken. Daarop rustte om een of andere reden een taboe. 
² Uit: Robert Musil, De man zonder eigenschappen, deel I (1930), hoofdstuk 65: Uit de gesprekken tussen Arnheim en Diotima (vertaling Ingeborg Lesener)

En al die tijd is er nog geen wekker afgegaan

Mijn eerste wekker

Ik heb nooit een wekker gehad.
Wekkers zijn helemaal niet nodig.
Ik ben nu op de helft van Peter Frankopans meester-werk De Zijderoutes. Tweeduizend jaar zijn inmiddels verstreken.
De ene na de andere Gouden Eeuw trekt voorbij, telkens ergens anders: in Perzië, in Sogdië, in het Mongoolse Rijk, op het Arabisch schiereiland, in Midden-Afrika, in Noord-Italië, in het Ottomaanse Rijk, in Spanje, in Portugal, in Nederland (de wereldgeschiedenis is een reizende gouden eeuw).
En al die tijd is er nog geen wekker afgegaan (wekkers bestonden nog niet). Millennia lang draaide de wereldeconomie prima zonder wekkers.
Een paar weken geleden kwamen er twee long vehicles onder begeleiding van politiewagens met zwaailichten onze eilanden op rijden, elk met een kolossale heimachine op de oplegger.
Iedere ochtend op 07.30 uur begint het heien.
Grond trilt, huis beeft.
Mijn eerste wekker.

Ik stap nu de koelkast uit

Regen hoort nat te zijn

Op onze koelkast staan de volgende zinnen in koelkastletters:
"Slordige geur geniet van piekeren."
"Uil knoeit met geheim lied."
"Man houdt koppig de wacht."
"Stop direct met stinken."
"Regen hoort nat te zijn."
"Hij vertrouwt jou echt pas in de herfst."
"Ik stap nu de koelkast uit."
"Jongen bleek meisje."
"Rijstepap zocht mond."
"Idioot bromt rommel over persoon."
"Schaduw zei tegen licht: je bent knap in het donker."
"Legende verlangt naar pensioen."
"Stad los van morgen."

Ze lijken allemaal op elkaar

Hij keek opzij

Het waaide hard op de Verbindingsdam tussen Sporenburg en het Java-eiland.
Ik kwam nauwelijks vooruit.
Het scheelde niet veel of ik ging achteruit.
Toen kwam er een meeuw naast me vliegen, precies op ooghoogte.
Hij keek even opzij.
We praatten wat (ik spreek een beetje meeuws).
Een meter of twintig ploeterden we samen op.
Toen zwaaide hij af.
Later, op de terugweg, zag ik hem vliegen boven het IJ.
Maar dat kan ook een andere meeuw geweest zijn.
Ze lijken allemaal op elkaar (niet racistisch bedoeld).

Sommige bezoekers zitten als bevroren in de stoel

Bioscoopbezoekers stoppen met het eten van hun popcorn zodra de film stil valt.
Dat is mij opgevallen.
Sommige bezoekers zitten gewoon als bevroren in de stoel, hun hand halverwege popcorndoos en mond.
Zodra de film verdergaat, gaat ook de hand verder met het naar de mond brengen van de popcorn. 

Geen Dommelsch?

Warfsteiner Pilfener viltje

Ik ben graag in winkels.
In winkels komen aanbod en vraag (vraag en aanbod) bij elkaar.
Er hoeft niet meer onderhandeld te worden over de prijs (die gevechten zijn in een eerder stadium geleverd).
Ik koop al zeventien jaar voedsel en drank in dezelfde Albert Heijn.
Ik heb daar tussen honderdvijftigduizend en tweehonderdduizend euro uitgegeven.
Als ik in die zeventien jaar niet gegeten en gedronken had, dan was ik nu rijk geweest.
Gisteravond was ik er weer en ik had vier blikjes bier van het merk Dommelsch op de lopende band van de kassa gezet. Ik was vergeten om een scheidingsbalkje te plaatsen tussen mijn boodschappen en die van de klant vóór mij.
"Die zijn van mij," zei ik tegen het kassameisje toen mijn blikjes aan de beurt waren.
"Dat dacht ik al," zei ze.
"Hoezo?" vroeg ik, "zie ik er soms uit als iemand die veel drinkt?"
"Nee, maar u koopt 's avonds altijd vier blikjes Dommelsch."
Ze is een lief meisje dat op een innige manier door alles geamuseerd is.
In supermarkten is het eigenlijk niet de bedoeling dat het personeel iets van de klant weet.
Vanavond was het innige kassameisje er weer. In plaats van vier blikjes Dommelsch zette ik vier blikjes Warsteiner op de lopende band. Langzaam hobbelden ze achter de boodschappen van mijn voorganger aan in haar richting.
"Geen Dommelsch?" vroeg ze.

Hoe komt u erbij dat uw god de enige god is?

Mongolië

In het jaar 1227 overleed de Mongoolse leider Dzjengis Khan.
Zijn zoon Ögedai nam de leiding over. Hij maakte van het Mongoolse Rijk het grootste rijk uit de wereldgeschiedenis.
Ögedai overleed in 1241 en werd opgevolgd door zijn zoon Güyük.
Bij Güyüks inhuldiging tot grootkhan waren waardig-heidsbekleders uit de hele wereld aanwezig.
Ook de paus had een afgezant gestuurd.
De afgezant had een brief van de paus bij zich, gericht aan de nieuwe grootkhan. In de brief vroeg de paus of de Mongolen het enige ware geloof wilden aannemen.
Bij zijn terugkeer in Rome overhandigde de afgezant het antwoord van grootkhan Güyük aan de paus:
"Hoe komt u erbij," schreef de grootkhan boos, "dat uw god de enige god is? Alle landen van de wereld, van de rijzende tot de ondergaande zon, zijn aan mij onderworpen, wat niet erg in het voordeel van uw god spreekt." 

* Uit: Peter Frankopan, De Zijderoutes (2015). Een prachtwerk in de traditie van grote historici zoals Jacob Burckhardt, Johan Huizinga en Edward Gibbon (al schreven die nog ietsje beter).

De spiezen zijn uit het assortiment gehaald

Parkieten in de dierenwinkel

Ik moest hebben: spiezen om vlees aan te prikken.
Ik ging naar een winkel waarvan ik vermoedde dat ze spiezen hadden.
"Heeft u ook spiezen?" vroeg ik aan de winkelbediende.
"Om vlees aan te prikken, bedoelt u?"
"Inderdaad."
"Die hebben we niet. We hebben ze wel gehad, maar ze zijn uit het assortiment gehaald. Misschien kunt u ze krijgen bij de slager hier verderop. Of anders misschien bij de dierenwinkel."
"De dierenwinkel?"
"Recht tegenover de slager," grijnsde hij.

Meeuwen oefenden hun vliegkunsten

Het waaide hard.
Schuin over het plein snelde een hele horde herfstblaadjes, alsof er verderop ik weet niet wat voor interessants te zien was.
Meeuwen oefenden hun vliegkunsten.

Er was haar een lichtje opgegaan

Er was haar een lichtje opgegaan

M. (17) zei: "Het leven heeft geen zin."
"Goed opgemerkt," zei ik. "Je bent er vroeg bij. Ik ontdekte pas dat het leven zin heeft toen het al bijna te laat was. En vanaf dat moment begon ik er plezier in te krijgen."
M. keek me onthutst aan. Maar toen moest ze lachen. Er was haar een lichtje opgegaan, dat kon ik wel zien.

Waar ik heb leren drinken

De Albert Cuypmarkt in De Pijp

1.
Gisteren had ik het nog over pizza's en de moderne schilderkunst, en vandaag hoorde ik in de nieuwe ondergrondse iemand zeggen: "De aarde mag dan rond zijn, pizza's zijn plat." 

2.
In de ondergrondse hoorde ik ook het scheldwoord zakkenwasser.
Dit is een in onbruik geraakt scheldwoord uit de jaren zeventig en tachtig. Iedereen gebruikte het. Iedereen was een zakkenwasser. 
Hoe raakt zo'n scheldwoord in onbruik, vroeg ik me af. Waarom was het, bovengronds althans, opeens niet meer goed genoeg?  

3.
Wat een mooie halte is de nieuwe ondergrondse halte De Pijp!
In De Pijp woonde vroeger mijn vader. Hij woonde daar in ballingschap – zoals hij het zelf noemde – in de Gerard Doustraat vlakbij de Albert Cuypmarkt. Ik kwam vaak bij hem op bezoek. Dan gingen we drinken in Carels Café of café Jolly Roger. Die café's bestaan niet meer. Daar, in die niet meer bestaande café's, heb ik leren drinken.

Pizza Jackson Pollock met zwarte olijven, tomaat, uiringen en zwarte peper

Jackson Pollock, Zonder titel (detail), datum onbekend

Pizza Willem de Kooning met tomaat, mozzarella en basilicum

Willem de Kooning, Zonder titel (detail), 1946

 

Alle kunst wil pizza worden

Pizza Margherita

Ik had zelf een pizza Margherita gemaakt.
Ook de bodem had ik zelf gemaakt.
Mijn pizza leek net een schilderij van Willem de Kooning.
Willem de Kooning was in het begin van zijn carrière arm en hongerig.
Het is niet ondenkbaar dat hij door de honger pizza-achtige schilderijen begon te schilderen.
De Kooning was niet de enige arme en hongerige moderne kunstschilder; de honger is dus een belangrijke vormgever van de moderne kunst.
Mogelijk is de moderne schilderkunst een poging van de schilderkunst om eetbaar te worden.
Alles wil tenslotte eetbaar worden.
Eetbaarheid is het toppunt van begeerlijkheid.
Ja, alles wil gegeten worden en alle kunst wil pizza worden.

Mag ik een blaadje proeven?

Bloeiende mirte

Ik moest mirte hebben.
Ik ging naar een tuincentrum in de buurt.
Ze hadden nog één boompje.
"Mag ik een blaadje proeven?" vroeg ik.
"Als u niet de hele boom opeet," zei de verkoopster.
Het blaadje smaakte bitter.
Ik nam het boompje mee naar huis en plukte er een handvol blaadjes af.
Die vijzelde ik tot een pesto.
Een tijdschrift had voorspeld dat mijn urine een kwartier na het opeten van de mirtepesto naar viooltjes zou ruiken.
Dit was inderdaad het geval.
Ik heb ook deeg gemaakt voor pizza.
Z., die nu 14 jaar is, heeft tien minuten lang het deeg gekneed. Dat deed ze vaardig.

* De mirte is een heilige plant van het Zoroastrisme.

Ze verroerden zich niet

Pruissische helm (cavalerie)

De Ier O' Flynn riep naar de mobiele gardisten: "Zijn er honderd die mij willen volgen? Vijftig? Vijfentwintig? Eén?"
De gardisten verroerden zich niet.
Helemaal alleen stormde de Ier O'Flynn op de Pruisen af.*

* Zo zal ook ik de komende jaren helemaal alleen op mijn doel afstormen.