maandag 30 november 2020

Steven van de Wending

Eens in de zoveel tijd krijg ik het gevoel dat ik de steven moet wenden, zoals dat heet. Dan krijg ik de indruk dat ik mezelf in een hoek geverfd heb. De laatste jaren bijvoorbeeld zit ik te veel op m'n stoel, achter de computer, te schrijven. Ook zit ik te veel te lezen en te studeren. Ik voel me net een gevangen dier dat heen en weer loopt in z'n kooi, langs de tralies, elke dag hetzelfde. Nooit meer in de wildernis achter
een frisse, jonge, warme, welriekende, smakelijke, razendsnelle, wendbare gazelle aan. Die gazelle vangen na een schitterende jacht. Die opeten.

Nee, verveeld knagen aan een mij toegeworpen stuk vlees. En 's avonds naar bed zonder dat er die dag werkelijk iets op het spel gestaan heeft. Dat gevoel heb ik nu weer. En P. vertelde gisteren dat hij dat gevoel ook heeft. Ja, ik ga de steven wenden. Ik ben Steven van de Wending!

donderdag 26 november 2020

De nieuwe regering van Amerika

Joe Biden is zijn regering aan het vormen. De mensen die hij uitkiest als zijn staatssecretarissen en ministers zijn vrijwel allemaal politieke diehards - moeilijk stervenden - met een lange carrière in Washington. Nu worden ze beloond voor hun twijfelachtige diensten. Je krijgt niet de indruk dat Joe Biden goed begrijpt wat er in zijn land aan de hand is. Maar zijn vice-president Kamala Harris begrijpt het misschien wel. Wat een vrouw is dat zeg!

Mooie en ontroerende woorden van de president

De president van Argentinië, Alberto Ángel Fernández, heeft drie dagen van nationale rouw afgekondigd vanwege de dood van Diego Maradona.
De president zei de mooie en ontroerende woorden: "Je maakte ons immens blij, Diego. Dankjewel dat je bestaan hebt. We zullen je ons hele leven missen."



woensdag 25 november 2020

Het woeden der gehele wereld

Thierry Baudet heeft twee gezichten: een gezicht zónder en een gezicht mét een baardje van een paar dagen. Dat laatste gezicht vind ik prettiger om te zien. Het is vriendelijker, rustiger, zachter. De blik is een tikje melancholiek.
Ik weet niet hoe het bij hem gaat, maar bij mij gaat het ongeveer zo: als ik 's ochtends geen zin heb om me te scheren, dan betekent dat - weet ik - dat ik geen zin heb om me iets aan te trekken van het woeden der gehele wereld.¹ Ik heb er dan gewoon even geen zin in.
Als de gezichtsbeharing na een paar dagen begint te kriebelen, als ik een begin van verwaarlozing, verval en kluizenaarschap begin te voelen, dan scheer ik me weer en stort ik me er weer in (in het woeden der gehele wereld, bedoel ik).
(Ik heb een keer uitvoerig met Mat Herben² over zijn - Mat Herben's - snor gesproken).
Ik ben benieuwd met welk gezicht Thierry Baudet straks uit de puinhopen en de stofwolken van de ineenstorting tevoorschijn zal komen.

¹"Sans nul souci des querelles du monde, les ignorer" - Gabriel Fauré / Au bord de l'eau
² De woordvoerder van Pim Fortuyn

zondag 22 november 2020

That's a good question

De schrijver Tommy Wieringa was op tv. Hij interviewde Barack Obama de president.
"Nice to meet you Tommy!" zei Obama toen hij binnenswingde in de ruimte waar de schrijver klaar zat om hem enkele vragen te stellen over zijn nieuwe boek.
"That's a good question," zei Obama na een poosje.
En na nog een poosje zei hij:
"Thank you Tommy."
En daarmee was het interview weer ten einde.

Zie hier het hele interview

vrijdag 20 november 2020

Geen land in zicht

Ik heb Sferen I: Bellen, Sferen II: Globes en Sferen III: Schuim van de filosoof Peter Sloterdijk gekocht. Bij elkaar ongeveer zeventienhonderd min of meer delirische, oceanische pagina's. Ik lees de boeken in bed, voor het slapen gaan. 's Ochtend word ik soms wakker met zo'n dik en onbegrijpelijk boek nog naast me op het kussen. Toch lees ik de boeken graag. Af en toe bereik ik een onbewoond eilandje van begrijpelijke en min of meer verhelderende zinnen.
Dan weer verder dobberen op de oceaanstromen. Ik ken geen andere filosoof die op zo'n innemende, onderhoudende, deinende, panoramische manier onbegrijpelijk is als Peter Sloterdijk (een duisterling is hij beslist niet).

woensdag 18 november 2020

Jas

Het is vandaag een idioot lange dag. Het lijkt alsof de dag al een week duurt. En het is nog maar 19.00 uur in de avond. Zo'n lange dag heb ik nog nooit meegemaakt. Misschien is het wel de langste dag uit m'n leven. Ik herinner me lange dagen van vroeger. De dag was vaak een te wijde jas toen ik nog heel jong was. Gaandeweg groeide ik in de jas. En opeens paste hij precies. O, hij zat als gegoten.

maandag 16 november 2020

Miscellanea in coronatijd

1.
"Gewassen in Veluws bronwater," staat er op de zak aardappelen die ik heb gekocht.

2.
D
e Nederlandse economie heeft zich in de zomer helemaal hersteld en is bijna weer op het niveau van voor de coronacrisis, zo blijkt uit cijfers. Het land kan blijkbaar best zonder Schiphol en de KLM.

3.

Iemand in de supermarkt vroeg naar gekwelde pruimen. Ik hoorde het in het voorbijgaan en schoot in de lach (het is: gewelde pruimen). Maar het werd helemaal niet op prijs gesteld dat ik in de lach schoot. Wat werd dat figuur kwaad!


4.

Ik lees af en toe de Military Times.


5.

"Mag ik een kop thee?"

"Wilt u gele thee, groene thee, Oolong thee, Pu Erh thee, witte thee of zwarte thee?"


6.

Veel gehoorde zin in ons huis: "Weet iemand waar...? O, laat maar, ik heb het al!"


7.

M. (19) vanaf de bank: "Kun je kramp in je tong krijgen?"


8.

Als een heel klein deeltje, bijvoorbeeld een neutrino, zou kunnen waarnemen en nadenken terwijl het door ons heen reist, dan zou het ons niet als een samenhangend geheel zien.


9.

Iemand zei dat de moordenaar van de Franse geschiedenisleraar lang nadat hij door de politie was doodgeschoten nog "Allah Akhbar!" bleef roepen.


10. 

Vanaf de bank: "Wat is een homo erectus?"

11.
Ik heb zowel naar de Ronde van Frankrijk als naar de Ronde van Italië als naar de Ronde van Spanje gekeken.

12.
Ik maakte een Aziatische kippensoep, een joodse kippensoep en een Hollandse kippensoep. De Hollandse was zonder meer de lekkerste. Of had ik soms uit chauvinisme de Hollandse extra lekker gemaakt? Maar ik ben helemaal geen chauvinist!

13.
Je kunt problemen ook oplossen door er moeilijke woorden voor te verzinnen. Woorden zoals kleptocratie.

14.
Na bijna twintig jaar hebben we eindelijk de pizzasteen in gebruik genomen die bij de oven was meegeleverd.

15.
Het genot is de geboortegrond van de oneindigheid (het voelt goed om af en toe zoiets te zeggen, maar afgezien daarvan: het is zo).

16.
In een gesprekje met een jong iemand bracht ik Matthijs van Nieuwkerk ter sprake.
"Wie?"
Wat is moderne roem toch vergankelijk. Is het eigenlijk nog wel roem?

17.
Ik weet niet meer over wie het ging, maar ik had over haar geschreven: "Zij is als een vloot zeilschepen die de stad binnen vaart."

18.
Mensen zijn bereid heel ver te gaan om het evidente te ontkennen.

19.
M. (19) was een paar dagen heel ziek. Vanaf de bank: "Ik ben in m'n hele leven nog nooit zo ziek geweest."

20.
Het ergert me een beetje dat Rafael Nadal nu wéér Roland Garros heeft gewonnen. Waarom zegt hij niet: "Ik heb het nu zo vaak gewonnen, ik doe niet meer mee."

20
¾.
W
at een schitterend meisje is de tennisspeelster Sofia Kenin. Snel, gevoelig, beweeglijk als een insektje, gehaast, ongeduldig - een ongeduld dat haar gek genoeg heel veel tijd geeft.

21.
Als het in de laatste weken van oktober mooi weer is, dan noemen de Grieken dat: een zomertje van Dimitros. Althans, dat beweert J.H.

22.
In mijn navel zit altijd een pluisje stof.

23.
Een oudje zei tegen me:
"Alles gaat veel sneller dan vroeger."
"Dat is waar," zei ik, "maar alles is niet grappiger dan vroeger."
"Wat bedoelt u?" vroeg het oudje.
"Nou," zei ik, "als een film heel snel wordt afgedraaid, zoals in slapsticks van vroeger, dan wordt alles grappiger. Mensen zijn grappiger in een hoger tempo. Maar wij dus niet."
"Nee, wij niet," zei ze.

vrijdag 13 november 2020

Het vaccin

Ik wacht liever op een Europees vaccin.
Een paar dagen geleden kondigde het Amerikaanse bedrijf Pfizer aan dat het een werkend vaccin had tegen tegen corona. Het vaccin is nogal bewerkelijk. Het moet bewaard worden bij 80 graden onder nul en het moet twee keer toegediend worden, met een tussenpoze van exact drie weken. Dat maakt het vervoer, de opslag en de logistiek van het toedienen ingewikkeld en kostbaar.
Niettemin is Europa al druk met de voorbereidingen voor de massale injectering van het Pfizervaccin.
Waarom? Ook enkele Europese vaccins zijn nu bijna klaar. Die hoeven mogelijk niet bij 80 graden onder nul te worden bewaard en maar één keer te worden toegediend, en het is ook niet ondenkbaar dat ze beter en langer werken en veiliger zijn dan het vaccin van Pfizer: de Amerikaanse farmaceutische industrie staat er immers niet bepaald om bekend de volksgezondheid boven het eigenbelang te stellen, zoals de familie Sackler heeft laten zien.
Ik wacht liever op een Europees vaccin.

woensdag 11 november 2020

Gruppo Sportivo

Een tijd geleden was ik bij het Amsterdams Concert-gebouworkest. Ik zat in de zaal te luisteren. Wat kunnen die spelen zeg! Het is zonder meer de beste band van Nederland na Gruppo Sportivo.
De liedjes van Gruppo Sportivo draaiden we toen we nog heel jong waren op feestjes.
Wij drinken, wij lachen, wij dansen. Wij roken, wij kletsen, wij vrijen.
O, de hele nacht door.
Ken je Gruppo Sportivo? Ze hebben twee prachtige (heel mooie) LP's gemaakt, getiteld 10 Mistakes uit 1977 en Back to 78 uit 1978. Die moet je maar eens draaien.
Vorige week waren M. en ik bij onze moeder. J. was er ook bij. M. was aan het mokken omdat we Gruppo Sportivo niet keihard mochten opzetten van m'n moeder (ze is nu 86* en als de muziek zo hard op staat kan ze niet meer horen wat er gezegd wordt). Maar toen mocht het toch, vooruit maar, for old times sake.
Wij drinken. Wij lachen. Wij kletsen. Wij dansen.

* Eigenlijk 87

dinsdag 10 november 2020

De Tunnel der Mislukking

Ik zit al bijna twee weken te zwoegen op een tekst en het wordt van kwaad tot erger. Toch moet het af. Ik zat er vandaag over te denken om de tekst in de vuilnisbak te gooien. Maar ik ben er al zo lang mee bezig.
Misschien is er licht aan het einde van de tunnel (als iets helemaal niet goed gaat, als het maar niet opschiet, dan is het net of je in een tunnel zit (de Tunnel der Mislukking)).
Het is wel eens voorgekomen dat ik aan het eind van de tunnel iets vond dat ik anders nooit gevonden had. Dat is hoopvol.
Maar ik ben geen liefhebber van dat gezwoeg. O, nee!
Zo gezien is het misschien toch een goed idee om de tekst in de vuilnisbak te gooien. Dat zal een opluchting zijn, want het zwoegen en mislukken breidt zich nu ook uit naar andere aspecten van la vie quotidienne. Vandaag moest ik pizza's laten komen omdat het koken mislukt was. Dat is beslist een teken dat het allemaal niet te lang meer mag duren.

vrijdag 6 november 2020

Amerika (26): De beste universiteiten van de wereld

Een paar dagen geleden werd de jaarlijkse wereldranglijst van universiteiten (ARWU) gepubliceerd. Van de beste twintig zijn er zestien Amerikaans.
Wat betekent het, dat een land met de zestien beste universiteiten van de wereld geteisterd wordt door onwetendheid, geweld, verslaving, ziekte, paranoia, haat, armoede en verval?
Wat betekent dit in het licht van alle gebeurtenissen rondom de Amerikaanse presidentsverkiezingen?
Wie er ook president wordt - de Amerikaanse elites* (de academische, maar ook de financiële, politieke, technologische, journalistieke) zien het monster op zich afkomen dat ze in de afgelopen vijfenzeventig jaar zelf geschapen hebben. Je ziet het in hun ogen.
Zonder overdrijving kun je de toestand in Amerika pre-revolutionair noemen.
Het is niet ondenkbaar dat Donald Trump, gesteund door de woedende helft van de Amerikaanse bevolking, een soort schaduwregering gaat optuigen als Joe Biden wint. Zo ongeveer ging het er ook aan toe aan de vooravond van - bijvoorbeeld - de Franse en de Russische revolutie.
Steve Bannon (een demagoog) weet dit. Hij heeft die revoluties bestudeerd. Zijn oproep tot onthoofdingen is een even krankzinnige als berekende poging de lont in het kruitvat te steken (maar het is nog te vroeg).
Aan de andere kant is het ook niet ondenkbaar dat Donald Trump de jaren die hem nog resten rustig gaat golfen. Tenslotte is hij een oude man.
Bovendien gelooft hij lang niet niet alles wat hij zegt (ook hij is een demagoog). Hij is niet te vergelijken met iemand als Maximilien de Robespierre, over wie Mirabeau schreef: "Cet homme ira loin car il croit tout ce qu'il dit."**

*Elites zoals bedoeld door de Britse historicus Arnold Toynbee (1889-1975), en niet zoals bedoeld door "angry white men".
**"Die man zal ver komen, want hij gelooft alles wat hij zegt."

zaterdag 31 oktober 2020

Temps retrouvé (1): Enkele teruggevonden notities uit 2016

27 april 2016 / Even voorstellen

“Goedendag, dit is mijn vrouw, dit zijn mijn kinderen en dit is onze televisie.”

18 april 2016 / Dramatisch zonnebaden (1): In de deuropening

M.
 
5 april 2016
Er is iets gebeurd.

29 februari 2016 / Mach dich hübsch

Ik was in het Stedelijk Museum met Z (11). We waren er nog niet geweest sinds de heropening een paar jaar geleden. Er was een tentoonstelling van Isa Genzken. De tentoonstelling heette: Mach dich hübsch!

Eerst gingen we drie keer met de nieuwe roltrap. Daarna gingen we de tentoonstelling bekijken. Wat ons opviel was dat het nogal leek op een rommelmarkt. Maar vooral maakte het geheel de indruk van een ziekenhuis voor moderne kunst.
Witte muren, gedempt wit licht, zacht pratend bezoek.
We zagen alleen nergens verpleegsters of artsen.

Mogelijk is de patiënt opgegeven
.

18 februari 2016
/ Afgeprijsd bij Blokker

 

8 februari 2016 / Gesprekje met P.
“Je deurbel doet het niet, misschien moet je ‘m even repareren.”
“Ik? Waarom ik? Ik woon hier. Ik gebruik ‘m nooit.”

8 februari 2016 / Zoeken

Een jaar of veertig geleden verdween de Engelse graaf Lord Lucan. De graaf was, zoals dat heet, spoorloos.
Garth Gibbs, journalist bij The Daily Mirror, nam het op zich om hem te vinden.
Wat een mooie naam is toch The Daily Mirror. De dagelijkse spiegel.
Dertig jaar lang zocht Garth Gibbs naar Lord Lucan. Hij zocht hem in Macau, in Hong Kong, op de Bahama’s.
Telkens was Garth Gibbs ervan overtuigd dat hij Lord Lucan op het spoor was, dat hij hem bijna te pakken had. Zoals in Kaapstad, waar hij van de gelegenheid gebruikt maakte om familie en vrienden te bezoeken.
Garth Gibbs reisde op kosten van The Daily Mirror dertig jaar lang de hele wereld over op zoek naar de verdwenen graaf, maar hij vond hem nooit. Terugkijkend op zijn carrière zei hij: “Het niet-vinden van Lord Lucan is verreweg mijn spectaculairste succes in de journalistiek. Natuurlijk, veel mijn collega’s zijn ook tamelijk succesvol geweest in het niet-vinden van Lord Lucan. Maar ik heb hem niet gevonden in de meest exotische oorden van allemaal.”

3 februari 2016 / "You did very well today"

M. vertelde het volgende verhaal, dat hij gehoord had van een vriendin van hem.
De vriendin wandelde op de Onbekende Gracht achter het Koninklijke Theater Carré, waar het Wereldkerstcircus aan de gang was, met optredens van wilde dieren, zoals een tijger.
Het was een mooie, stille avond, een akoestische avond. Zo’n avond die op wonderbaarlijke wijze alles hoorbaar maakt, zelfs wat aan de andere kant van de stad gefluisterd wordt.
Op het terreintje achter Carré, aan de overkant van het water, was een kooi gemaakt voor de tijger. Die liep daarin heen en weer.
Toen kwam de dompteur binnen.
“You did very well today,” zei hij tegen de tijger.
De tijger ging op zijn achterpoten staan en legde zijn voorpoten op de schouders van de dompteur (dit is stilte).
“You did very well.”

1 februari 2016 / In het restaurant

Ik was met twee Noord-Hollanders, P. en K., wat gaan eten in het Amsterdamse restaurant L. Het restaurant heeft een ster – een Michelinster – en het viel me op dat ze er veel verschillende soorten borden hebben. Borden in de vorm van een helm, in de vorm van een schelp, in de vorm van een schaal, in de vorm van een doos, in de vorm van een ster. Mooie borden. Sommige van porselein, andere van gebakken klei, weer andere van hout of roestvrij staal. Telkens als er nieuwe borden werden gebracht, vertelde degene die ze bracht wat voor eten er op lag. Een mondvol, steeds. Een mondvol woorden bedoel ik. Om het eten te zien moesten we er een vergrootglas bij pakken.
Aan het tafeltje naast ons zat een meisje met een decolleté (een diepe halsuitsnijding), heel apart.
“Apart” is een Noord-Hollands woord. Je zegt het bij allerlei gelegenheden.

De chef van het restaurant stond bij de deur. Hij ontving ons en liet ons uit toen we klaar waren met het eten van de verrukkelijke onzichtbaarheden. K. en ik stonden toe dat hij ons in onze jassen hielp, maar P. deed z’n jas zelf aan. Hij is een Bakoeninist.

vrijdag 30 oktober 2020

Coming soon op Eeuwige Bouillon:

De geschiedenis van de vier blikjes bier, alsmede deel drie van de mini-serie Over het niets en het zoete nietsdoen (Dolce).


 

vrijdag 23 oktober 2020

Het Niets, het Ene, het Vele en Alles (34): Fragmenten uit een afgelaste lezing (2) / Secundo



O V E R   H E T   N I E T S  
E N  
H E T   Z O E T E   N I E T S D O E
N

_____________

S E C U N D O

*

Kenden de Ouden het niets? De oude Grieken en Romeinen bedoel ik. Het antwoord is nee. Nou ja, wel in tithemische* zin:

"Wat ben je aan het doen? O, niets."

Maar niet in monotheïstische zin. De Ouden waren polytheïsten. Ze waren er niet op uit de godenwereld te monopoliseren. Ze hadden geen probleem met een god meer of minder, integendeel: ze hielden van gezelschap en ook hun goden hielden van gezelschap. Dat was ook de reden waarom ze mensen schiepen - niet uit het niets, maar uit aarde, water, lucht en vuur.

*

Uit niets kan niets voortkomen, zeiden de Ouden. Ex nihilo nihil fit. Iets maken uit niets - creatio ex nihilo - was volgens de Ouden onmogelijk.
En dat zegt ook het gezonde verstand.
Toen de Grieken voor het eerst hoorden van de schepping van de wereld uit het niets, in het jaar 802 na de stichting Rome (49 n. Chr.), op de dag dat de apostel Paulus op de Areopagus in Athene het christendom verkondigde, sloegen ze zich op de knieën van het lachen. Ze hielden hun buik vast van het lachen en vielen op de grond van het lachen. En op de grond liggend trappelden ze met hun benen in de lucht van het lachen.

*

Kijk, ik heb hier niets in mijn handen.
Kan ik van dit niets, dat ik hier in m'n handen heb, iets maken?
Nee, kan niet.

*

Dit hier is een kluit aarde.
Kan ik hiervan iets maken, een mens bijvoorbeeld?
Ja, kan!
Eerst spuug ik erin, dat is mijn water.
Dan kneed ik een menselijk figuurtje.
Dan leg ik het te drogen in de zon, dat is mijn vuur.
Dan blaas ik mijn adem erin, dat is mijn lucht.
Dan geef ik het een mooie snor.
En dáár hebben we professor Nietzsche - de opgeruimdste, lichtvoetigste, vrolijkste, zonnigste, beweeglijkste, luchtigste, gevaarlijkste, vlugste en verkeerdst begrepene van alle filosofen.

*

Ik wil hem er graag bij hebben, omdat hij degene is geweest die de zware steen van het monotheïsme opzij schoof waaronder Europa eeuwen lang begraven lag. Na vele donkere, vochtige, beklemmende, verpletterende eeuwen voelden de Europeanen eindelijk de warme zon weer op hun huid en zagen ze weer de blauw lucht.
De blauw lucht die je ziet als je met een grassprietje in je mond op je rug in het zomerse gras ligt en omhoog kijkt.
De blauwe lucht waarover iemand schreef: "Wij waren blij en uitbundig om niets, om 't mooie weer, om de zonneschijn, om de lucht om ons heen, die wij ademden, en om de lucht boven ons, die wij zagen.
"
En
daarmee zijn we beland in het hier en nu – de ideale plaats en het juiste moment om niets te doen.

Want die blauwe lucht, dat is de lucht hier boven het IJ, boven onze Dolce far Niente Academie

*

We zagen daarnet hoe de Ouden over de grond rolden en met hun benen in de lucht trappelden van het lachen om de gedachte dat een god - de god van de christenen en de joden (moslims waren er nog niet) - de wereld uit het niets geschapen had.
Welnu, zo lachwekkend als dit monotheïstische niets voor de Ouden was, zo waardig was voor hen het niets uit nietsdoen.
Werken werd in de Oudheid als iets zeer oneervols beschouwd. Marcus Tullius Cicero schreef: “Het geld dat je verdient met werken is vulgair en onaanvaardbaar.
Een voornaam mens leefde van de winsten van zijn landerijen, niet van zijn arbeid.
Het ideaal was: otium, nietsdoen.
Het tegenovergestelde van otium was negotium - n
egosie in het Nederlands: handel, bedrijvigheid, werk.
Hoe komt het nu, dat het werken in de loop van de millennia steeds meer in aanzien steeg, terwijl het nietsdoen alle waardigheid verloor, ja zelfs verachtelijk werd (behalve dan in de nuttige vorm van ontspanning, uitrusten, bijkomen van het werk)?
A
an dit vraagstuk is het laatste deel van deze lezing gewijd.

[Einde Secundo; wordt vervolgd] /
© Peter Bekkers

 * Tithemisch = betreffende het doen, zie hier.

donderdag 22 oktober 2020

Het Niets, het Ene, het Vele en Alles (33): Fragmenten uit een afgelaste lezing (1) / Primo

 


 

O V E R   H E T  N I E T S  
E N  
H E T   Z O E T E   N I E T S D O E N

_________

P R I M O

*

Het tegenovergestelde van "niets" is "alles" en daarom zal ik het nu eerst over alles hebben.
Een tijdje geleden was er een bekende Nederlandse sterrenkundige te gast in een televisieprogramma om over de oerknal te praten. Hier zijn enkele woorden die de sterrenkundige die avond gebruikte:

                                                   Onvoorstelbaar
                                                   Ontzaglijk
                                                   Onbevattelijk

Je zag dat het genotvol voor hem was om die woorden te gebruiken. O, hij vond het heerlijk! Het is niet ondenkbaar dat hij sterrenkundige was geworden omdat hij zo graag zulke woorden gebruikte.
Veel sterrenkundigen vinden het genotvol om zulke woorden te gebruiken, heb ik gemerkt. Mogelijk is het heelal daardoor ontzaglijker, onbevattelijker en onvoorstelbaarder dan het in werkelijkheid is.
Anders gezegd: mogelijk ontdekken de geleerden het heelal niet alleen, maar vormen ze het ook - ongeveer zoals pottenbakkers uit een homp klei een vaas vormen of zoals Prometheus uit een kluit aarde de mens vormde.
De tak van wetenschap die zich bezig houdt met het ontstaan van vormen heet de morfologie. De morfologie vraagt: waarom heeft iets - bijvoorbeeld een slakkenhuis of het heelal - een bepaalde vorm en geen andere vorm?

*

Lange tijd dacht men er niet over na of het heelal een begin en een einde had.
Hierin kwam verandering toen Georges Lemaître in het jaar 1927 de theorie van de oerknal en het uitdijende heelal formuleerde.
De vraag die hem natuurlijk onmiddellijk door iedereen gesteld werd, luidde: "Als het heelal met een oerknal begonnen is, wat was er dan vóór de oerknal?"
Dat was precies de vraag die die avond op televisie aan de Nederlandse sterrenkundige werd gesteld, en het antwoord luidde: "Niets."
Niente
.

*

Nu moeten jullie weten dat Georges Lemaître, de bedenker van de oerknal, behalve een briljant natuurkundige ook een katholiek was. En niet zomaar eentje: hij was Jezuïet, priester, lid van het priesterbroederschap Amis de Jésus, titulair kanunnik, pauselijk huisprelaat en voorzitter van de pauselijke Academie van Wetenschappen, de vermaarde Accademia dei Lyncei - Academie van de Lynx - waar lang geleden ook Galileo Galilei voorzitter van was.
Georges Lema
ître was een man van god.
En zoals iedereen weet, leren de heilige boeken van de eenkennige, monotheïstische of monopolistische religies dat er maar één god is, en dat die god de wereld heeft geschapen.
Waaruit heeft de ene en enige god de wereld geschapen? Uit het niets heeft hij de wereld geschapen.
Dat moest wel - uit het niets, bedoel ik - want als er al iets was - wat dan ook - dan was een andere schepper hem vóór geweest. Dan was hij dus niet "de ene en enige".

*

"Niets," antwoordde de sterrenkundige dus op de vraag wat er vóór de oerknal was.
Of hij iets kon zeggen over dit niets, werd hem gevraagd.
Dat kon hij niet, zei hij.
Of hij het toch wilde proberen, werd hem gevraagd.
De sterrenkundige probeerde het - maar nee, kon hij niet.
Hoe was het mogelijk - andere vraag dan maar - dat uit het niets iets was ontstaan?
Wist hij niet.
Het was allemaal, stamelde de sterrenkundige:

                                                   Onvoorstelbaar
                                                   Ontzaglijk
                                                   Onbevattelijk

Dit zijn niet toevallig ook de woorden die de mystici en de religieuze denkers stamelen als ze het niets proberen te omschrijven.

*

En zo loodste Georges Lemaître het monotheïstische niets de wetenschap binnen (met dit verschil dat het niets van Lemaître geen god meer nodig had om "iets" te worden; het was op eigen kracht, door de oerknal in "iets" veranderd; het niets was zélf creatief geworden).
Door de oerknal kreeg het heelal een begin, een soort van einde en een vorm. Welke vorm? De vorm van het verhaal waarvan de priester Lemaître doordrenkt was, de vorm van het scheppingsverhaal uit de heilige boeken.
Het heelal werd, kortom, monothe
ïsme-vormig: vanuit het niets wijd uitkragend tot kelk, tot vaas, tot megafoon - de megafoon van het niets.

*

Nu denken jullie misschien: wat sta je daar nou te kletsen over het niets en de oerknal? Heb je er soms verstand van?
Niet meer dan jullie. Maar ik heb wel een beetje verstand van het menselijk brein. Ik heb namelijk zelf zo'n brein. Jullie ook, jullie hebben ook zo'n brein.
En zoals jullie weten is het voor het brein volstrekt onaanvaardbaar dat iets, wat dan ook, geen "begin" heeft en geen "einde"; dat het er altijd geweest is en altijd zal zijn, zonder ooit "ontstaan" of "geboren" te zijn, zonder ooit te "verdwijnen" of te "sterven". Zoiets kan ons brein eenvoudig niet verwerken. Het slaat dan op tilt, zoals een flipperkast of zoals de hersentjes van een kind dat naar de sterrenhemel kijkt en zich de oneindigheid probeert voor te stellen.
Het brein móet gewoon een begin (en een einde) fabriceren. Met Lemaître's oerknal nam het heelal niet zozeer zijn eigen vorm aan, maar de vertrouwde, geruststellende vorm van ons denken.
Alle wetenschap is beeldende kunst en geruststelling.

[Einde Primo; wordt vervolgd] / © Peter Bekkers

dinsdag 20 oktober 2020

Herfst (11): Ik fietste 's avonds door de stad

Ik fietste 's avonds door de stad. Ik fietste van Oost naar Zuid, een heel eind. Er was vrijwel niemand op straat. Het rook heerlijk zoet, naar de droge, koude herfst. De herfstbladeren onder de bomen knisperden als ik erdoorheen fietste. Ik fietste er speciaal doorheen. Ik was op weg naar het Frans Otten stadion. Als je niet dood bent, wordt er geen stadion naar je vernoemd.
Achter op de fiets, stevig vastgeklemd onder een spin: m'n tas, met daarin een tennisracket, een tennisbal, schoenen, sokken, een korte broek, een T-shirt, een vest, een handdoek. Zo reed ik vijftig jaar geleden ook al door de stad (een andere stad). Maar op de deur van de kleedkamer in het Frans Otten stadion stond in het groot en in het rood:


Op de terugweg kwam ik langs de prostituees aan de Ruysdaelkade in hun rood verlichte kamers. Ze wenkten me. Kom maar binnen. Hier in mijn armen, hier tussen mijn dijen.
Ik maakte een ommetje en fietste door de straat waar mijn vader vroeger woonde. Hij is al vele jaren dood. Het licht brandde waar hij woonde. Het was net of hij thuis was. Het rook heerlijk naar de droge knisperende herfst.

maandag 19 oktober 2020

Amerika (25): Zin van de week (3)

"Amerika is voor zijn defensie volledig afhankelijk van China."

 

 


 Bron: De Volkskrant.

zondag 18 oktober 2020

Toch doen


 

Zin van de week (2)

"Hommels kosten een euro per stuk"

 

 

 

 

 

 

 

Bron: Televisie / Een fruitboer over zijn helpertjes.

vrijdag 16 oktober 2020

Plons

Lenu en Lila

Vanavond was voorlopig de laatste aflevering van de televisieserie naar de vier Napolitaanse romans van Elena Ferrante.
Ik zag een keer de rivier de Seine in de herfst, bij hoog water. Wat stroomde die snel en onstuitbaar door Parijs!
De Napolitaanse romans deden me daaraan denken. 
Ze
hebben niets van een bouwwerk. Er is louter dat machtige stromen, die onstuitbare voortgang. Het is de snelst stromende woordenstroom waar ik ooit in geplonsd ben.

woensdag 14 oktober 2020

Biografie

Zwartvoetalbatros

De film Escape from Alcatraz is gebaseerd op de wonderbaarlijke ontsnapping van enkele mannen uit een gevangenis op het eiland Alcatraz in het jaar 1962.
De naam Alcatraz komt uit het Arabisch en betekent: albatros (al-qaṭrās).
Het brein achter de ontsnapping was Frank Morris (in de film gespeeld door Clint Eastwood).
Op Wikipedia vond ik over hem de volgende zeer korte, zeer mooie biografie:

                                         Frank Morris
                                         Geboren:
1926
                                         Straf:
Levenslang
                                         Status:
Ontsnapt

maandag 12 oktober 2020

Aansporing

"Smoke Weed Evrie Fucking Daie"
Vindplaats: Nederlandse speeltuin (courtesy PdW)

zondag 11 oktober 2020

Mededeling

Enige tijd was het niet mogelijk om op Eeuwige Bouillon een reactie te plaatsen.
Vanaf nu kan dit weer, omdat ik een instelling heb ontdekt waardoor kan worden voorkomen dat Eeuwige Bouillon overspoeld wordt door aanprijzingen en aanbiedingen (bijvoorbeeld van hulpmiddelen bij het liefkozen).
Het is vanaf nu ook mogelijk om een mail te sturen aan Eeuwige Bouillon, namelijk naar dit adres: a.p.b.eeuwigebouillon@blogger.com.

zaterdag 10 oktober 2020

Corona (23): Compliment

De langverwachte corona-app is er, aldus het journaal.
Minister Hugo de Jonge gaf de app een wonderlijk compliment op tv. Hij zei: "Het is een app die met kop en schouders uitsteekt boven menig andere app."
Dat is geen compliment.
De juiste manier om het te zeggen is: "Het is een app die met kop en schouders uitsteekt boven alle andere apps." 
Maar dat is blijkbaar niet het geval.
Ook mogelijk is: "Het is een app die met kop en schouders uitsteekt boven geen enkele andere app."
Dat zal er wel aan de hand zijn.

Herfst (10): Herfst in het Oostelijk Havengebied

 

Deel van het herfstuitzicht vanuit m'n werkkamer

vrijdag 9 oktober 2020

Chocola

Sommige mensen die ik ken komen nooit opdraven in m'n dromen, andere geregeld of vaak, een enkeling zelfs te vaak. Misschien moet ik eens entree gaan heffen of een bel aanschaffen (een uitsmijter zou ook wel een goed idee zijn).
Schijnbaar is de ene mens droombaarder dan de andere. Wat zou toch de eigenschap zijn die iemand geschikt maakt om door mij gedroomd te worden?
Vannacht droomde ik het volgende (soms moet je het even over dromen hebben): ik zat op een rotspunt in m'n kamer uit te kijken over een tamelijk woeste rivier (of zee). Schuim en water spatten in m'n gezicht. Er stroomde een beekje door de kamer en door dat beekje kwam J. aanwandelen met haar fiets aan de hand. Ze ging naast me op de rotspunt zitten en het viel haar op, zei ze, dat er nog etensresten lagen uit de vorige droom (vleesjes die we nog niet geroosterd hadden). Wat zijn dromen toch curieus. Je kunt er geen chocola van maken (de chocolademaker uit Wenen - zie foto - kon dat wel).

donderdag 8 oktober 2020

Alle wonden zijn genezen

Toen A. vertrok had hij geen wonden. Zijn neus was niet opgezwollen, zijn lip was niet open. Hij was heel. Zijn knieën en handen waren niet geschaafd. Zijn voortanden zaten er nog in. Zijn ribben waren niet gekneusd. Er was nergens bloed (behalve uiteraard binnen in hem) en in zijn helm zat geen barst.
Toen hij terug kwam was dit allemaal wel het geval.
Zijn vrouw schrok niet want hij had haar gewaarschuwd: "Schrik niet."
Hij wist niet wat er gebeurd was.
Het is nu drie weken geleden en alle wonden zijn genezen. Er is niets meer te zien van het onbekende dat hem is overkomen.

dinsdag 6 oktober 2020

Tennis (19): Kampioen


Ik zag de tennisser Novak Djokovic spelen op Roland Garros. Ik vond hem ontroerend met zijn wijd open ogen, zijn blozende wangen, de uiterste precisie en helderheid van zijn spel en zijn geduld met het publiek, dat hij toeschouwer voor toeschouwer, hart voor hart moet veroveren als een guerrillero.
Wat een groot kampioen is hij.
Wat een mooi woord is kampioen.
Bijna waren U. en ik afgelopen zondag ook tenniskampioen geworden, maar we verloren in de finale van een broer en zus die maar niet van opgeven wisten! U. en ik deden allebei voor het eerst mee aan een tennistoernooi. Zij voor het eerst met mij en ik voor het eerst met haar.
Op het filmpje: psychedelische wegbelijning op weg naar de tennisclub (de belijning van de banen was gelukkig normaal).

maandag 5 oktober 2020

Oerknal

Bredero (1585-1618)

Er wordt beweerd dat het heelal door een oerknal uit het niets is ontstaan. 
Ik heb geprobeerd antwoord te vinden op de vraag of hetzelfde wordt beweerd over het woord "heelal"
Dit is wat ik heb gevonden in de etymologische woordenboeken: het Nederlandse woord "heelal" werd voor het eerst gebruikt door de dichter en toneelschrijver P. C. Hooft (1581-1647). Vóór hem bestond het woord niet, dus het lijkt in zijn werk uit het niets ontstaan.
Ik ben er niet achter gekomen in welk werk van P.C. Hooft deze oerknal plaatsvond. De etymologische woordenboeken weten het niet of vertellen het niet. Nu vraag ik me af: moet ik 

A l l e  d e 
W E R K E N 
v a n  d e n  H E E R 
P. C. H O O F T 
I n  V i e r  D e e l e n 

gaan lezen om daar achter te komen? Is dat de moeite waard? Of zal ik het er maar bij laten zitten? Ik zie er nogal tegen op.