Edward Norton Lorenz hield een lezing

Monarchvlinders, fladderend

Het vlindereffect is een beroemde metafoor uit de chaostheorie. 
Er zijn veel varianten maar er is één historisch juiste metafoor en die luidt als volgt:

"Does the flap of a butterfly's wings in Brazil set off a tornado in Texas?"

Veroorzaakt de vleugelslag van een vlinder in Brazilië een tornado in Texas?

Dit was de titel van een lezing die de Amerikaanse wiskundige en meteoroloog Edward Norton Lorenz hield voor een gezelschap van financiers van wetenschappelijk onderzoek.

Plaats van de lezing: de Wilmington Room van het Sheraton Park Hotel in Boston Massachussettes.

Datum: 19 december 1972.

Tijdstip: 10.00 in de ochtend.

Het eerste wat opvalt is dat de beroemde metafoor een vraag is, geen vaststelling.
Het tweede wat opvalt is dat de vraag onbeantwoord blijft.

Lorenz begint de lezing zo:
"Om te voorkomen dat ik lichtzinnig overkom door zelfs maar de titelvraag te stellen, laat staan te suggereren dat er een bevestigend antwoord op zou kunnen zijn, wil ik proberen een en ander in het juiste perspectief te plaatsen door twee stellingen aan te bieden. Stelling één: als een enkele vleugelslag van een vlinder een belangrijke rol kan spelen bij het opwekken van een tornado, kunnen alle voorgaande en volgende vleugelslagen dat ook, net als de vleugelslagen van miljoenen andere vlinders, om nog maar te zwijgen van de activiteiten van ontelbare krachtigere wezens, waaronder onze eigen soort. Stelling twee: als de vleugelslag van een vlinder een rol kan spelen bij het opwekken van een tornado, kan hij net zo goed helpen bij het voorkomen van een tornado."
Veroorzaakt een lezing, gehouden op 19 december 1972 in de Wilmington Room van het Sheraton Park Hotel in Boston Massachussettes, 's ochtends om 10.00 uur, veel misverstanden in de wereld? 

Meer over de ongelukkige combinatie van vlinders en metaforen hier

De kunst van het navelstaren is in het verdomhoekje terecht gekomen

Ilya Prigogine

In verband met mijn psychologie op basis van onze perceptie van tijd ga ik het boek Orde uit Chaos¹ van Ilya Prigogine aanschaffen.

Het boek verscheen in 1980.
Ik was toen 22 jaar.
Ik hoop dat ik het nog ergens nieuw kan krijgen.
Ik vind het niet prettig boeken te lezen die eerder al door anderen gelezen zijn.
Ik tref er soms vieze dingetjes in aan.
Daardoor kom ik zelden in een bibliotheek of een antiquariaat.
Mijn psychologie op basis van onze perceptie van tijd is deels gegrondvest op de beoefening van de in het verdomhoekje terecht gekomen kunst van het navelstaren (ὀμφᾰλόσκέψῐς – spreek uit: omfaloskepsis).

¹ Oorspronkelijke titel: La Nouvelle Alliance

Volgende keer beter

Anna Drijver

Ik zag de actrice Anna Drijver in de Albert Heijn.
Zij stond bij de Afdeling Tijdschriften in de tijdschriften te bladeren.
De camera van mijn mobiele telefoon was kapot.
Ik kon dus geen foto maken.
Ook had ik de moed niet om haar aan te spreken.
Volgende keer beter!

Smartphone avant la lettre

Foto van twee verdachte types. De foto is gemaakt met een – in een plastic 
tas – verborgen camera van de Stasi in Oost-Berlijn in 1975 

De bloemen hebben geen verweer

Naaktslak

Om elf uur 's avonds komen de naaktslakken tevoorschijn van onder de stenen.
Ze glibberen de planten in.
Ze slurpen de bloemen op.
Ik denk niet dat naaktslakken een gebit hebben.
Ik denk dat ze een slijm uitscheiden dat de bloemen week maakt, waardoor ze (de bloemen) naar binnen geslurpt kunnen worden.
De bloemen hebben geen verweer.

M. zegt dat ik schoteltjes bier moet neerzetten. Ze zegt: "Naaktslakken zijn dol op bier. Als ze moeten kiezen tussen bloemen en bier, dan kiezen ze bier."

Op zich hebben ze daar gelijk in.

Dramatisch zonnebaden (1): In de deuropening

M.

Op onze leeftijd rest ons nog maar één ding

Chateaubriands maîtresse, de Parijse schoonheid 
Juliette Récamier ("La belle des belles")

De schrijver François René de Chateaubriand had een zwak voor de schrijver Michel de Montaigne die twee eeuwen eerder leefde en ook voor de schrijver François Rabelais die drie eeuwen eerder leefde.¹

Hij haalt ze er in zijn mémoires om de haverklap bij.

Zoals in deze passage over de kerkklokken van Rome:

"Rabelais is het niet eens met Montaigne, die vrijwel geen klokken in Rome heeft horen luiden, in elk geval veel minder dan in het eerste het beste Franse dorpje. Rabelais hoort juist heel veel klokgebeier in Rome."²

Of in deze passage over de aantrekkingskracht van jonge vrouwen op oude mannen:
"Och, mijn goede Montaigne, op onze leeftijd rest ons nog maar één ding: onszelf terzijde te schuiven."³

¹ Chateaubriand leefde in de achttiende eeuw, Montaigne in de zestiende eeuw en Rabelais in de vijftiende eeuw (hoe minder mensen er zijn en hoe minder er gebeurt, hoe dichterbij de doden zijn).
² Uit: François René de Chateaubriand / Mémoires d'outre-tombe (Memoires van over het graf) / 1841
³ Idem (Maar Chateaubriand schoof zich niet terzijde, zie afbeelding!)

Ik zat ingeklemd tussen liefde en vernietiging

De Utrechtsestraat

Ik fietste in de Utrechtse-straat, dat is de mooiste straat van Amsterdam, het is er altijd druk. 

Ter hoogte van een restaurant dat Made With Love heet werd ik tegen de stoeprand gedrukt door een rode vrachtauto van de firma Brantjes Data-vernieting. 

Op de vrachtauto stond in grote blauwe letters geschreven: 100% Vertrouwd Vernietigen.
Behalve die keer dat ik in een Amsterdams stadsdeelkantoor achtervolgd werd door het woord schoonheid heb ik – op het vlak van de semiotiek – zelden iets merkwaardigers meegemaakt dan ingeklemd te zitten tussen de zinnetjes Made With Love en 100% Vertrouwd Vernietigen.

Sommige mensen weten van geen ophouden

Beton

Een buurman is aan het boren in het beton.
Hij doet het met een gewone huis-, tuin- en keukenboor – dat kan ik horen – terwijl hij het met een pneumatische boor moet doen.
Hij boort al uren lang.
Het maakt een groot lawaai.
Sommige mensen weten van geen ophouden.
Wat een noodlottige combinatie vormen toch onwetendheid en volharding!
Ik zou hem graag mijn pneumatische boor lenen, maar die heb ik eerder aan een andere buurman uitgeleend en die heeft hem kapot gemaakt.
Er zou een Idiotensicherung moeten komen op boormachines, waardoor ze zichzelf automatisch uitschakelen bij gebruik door onwetenden.
Een belangrijke reden waarom ik P. graag mag, is dat hij weet om te gaan met de weerbarstige materie.

Over werkelijkheid

"Wat ik zeggen wou: in de werkelijkheid zit een onzinnig verlangen naar onwerkelijkheid."

Uit Robert Musil, De man zonder eigenschappen, deel I (1930), hoofdstuk 69: Diotima en Ulrich. Vervolg. (vertaling Ingeborg Lesener)

De ogen van de man zijn gegroeid uit de borsten van de vrouw

Mannenoog

Mijn theorie is dat de ogen van de man evolutionair gegroeid zijn uit de borsten van de vrouw.
Twee ogen, twee borsten, snap je, dat heeft de natuur zo geregeld.
Tepel, tepelhof en borst; pupil, iris en oogwit.
In de bijbel staat dat de vrouw is geschapen uit de rib van de man. Dat is kolder.
Wel is waar dat Dionysos is geboren uit het dijbeen van Zeus. De Grieken waren een stuk helderder van geest dan de monotheïsten.

Schuur de taal, en jullie zullen de ruimte en haar vel zien

Anselm Kiefer / Voor Velimir Chlebnikov (uitsnede)

1.
In de menigte:
"Tsjangara Zangezi is gekomen! Praat, praat-zuchtige! Dappere zwalker! Wij luisteren."

2.
Zangezi:
"Horen jullie me wel? Horen jullie mijn spraak, die jullie verlost van de boeien van de woorden?"

3.
Zangezi:
"Schuur de taal, en jullie zullen de ruimte en haar vel zien."

4.
Zangezi:
"En als ze zeggen: jij bent een god, zeg dan woedend: liegebek!"
5.
Zangezi:
"Voorwaarts, wereldbollen!"
6.

Toehoorder:
"Hij heeft me als een visje gespiest op de harpoen van zijn gedachten."

7.
Drietal:
"'Tabee, Zangezi! Waar zien we elkaar weerom?'
'In 'n massagraf, wat ik je brom!'"*

* Fragmentjes uit Velimir Chlebnikovs laatste werk Zangezi (1922), vrij naar de Nederlandse vertaling van Aai Prins. En er staat ook: "Uit, die schoenen van de rede! Hier heb je m'n zwetende tenen!"

Ik lag op een tafel

Schubert (1797-1828) / Winterreise (hoes van een LP)

Ik ben één keer geopereerd. Dit was vijfendertig jaar geleden. Het was een kleine operatie, poliklinisch.
Er was een operatietafel, daar lag ik op.
Er was een chirurg met zeer behaarde armen.
Er waren assistentes in groene kleren.
Ik droeg een operatiegewaad met een gat op de plek waar ik geopereerd werd.
Ik was plaatselijk verdoofd, ik maakte alles mee.
Het snijden voelde ik niet, maar de handen en de op mij uitgeoefende krachten wel. Een assistente wreef steeds over mijn been (het was een aantrekkelijke assistente).

Er werd me niet gevraagd om Franz Schuberts lied Gute Nacht te zingen tijdens de operatie. Maar als ze het gevraagd hadden dan had ik het gekund, want ik kende de tekst uit m'n hoofd doordat mijn vader het lied vaak draaide.

"Fremd bin ich eingezogen / Fremd zieh' ich wieder aus..."

Mijn vader vond het mooi. En doordat hij het mooi vond, vond ik het ook mooi.
Het was het eerste lied uit de liederencyclus Winterreise van Franz Schubert. Het laatste lied, Der Leiermann, vond hij ook mooi. 
"Drüben hiterm Dorfe / Steht ein Leiermann..."
Zie hier beelden waarbij de patiënt wél gevraagd wordt om Gute Nacht van Franz Schubert te zingen tijdens de operatie. 

We hebben geen toekomst meer

Brug in het Oostelijk Havengebied door Adriaan Geuze

De landschapsarchitect Adriaan Geuze zegt:
"Het is betreurenswaardig dat Nederland een land van managers en juristen is geworden.
Hij zegt:
"Wij hebben geen toekomst meer, wij hebben alleen nog maar procedures."
Mooi gezegd, Adriaan!

Hoe was het?

De Utrechtsestraat in 1971

Ik stond op straat met S. 

We rookten een sigaret. 
Bij S. in huis mogen we sinds kort niet meer roken.
Terwijl we daar stonden kwamen de buren van S. thuis.
Ze waren vijf weken op vakantie geweest. 
S. vroeg: "Hoe was het?" 
De buurvrouw zei: "Ik heb mijn spirituele vader ontmoet."

Onze klokken moeten voortaan linksom draaien

Simon Bolivar, de bevrijder en naamgever van Bolivia

De minister van Buitenlandse Zaken van Bolivia zei: 

"Waarom draaien de klokken in dit land allemaal linksom?"

De president zei: 
"Ik weet het niet. Nooit een seconde bij stilgestaan."

De minister van Binnenlandse Zaken zei: 
"Het is het gevolg van de Spaanse overheersing. De klokken van de Spaanse overheerser draaiden rechtsom. Nu wij ons van de overheerser hebben bevrijd, laten wij onze linksom draaien, om onze onafhankelijkheid te tonen!"

En zo komt het dat de klok op het Boliviaanse Paleis van de Wetgeving in de regeringshoofdstad La Paz linksom draait.

Over schoenen

Robert Redford

Een zeilboot komt midden op de Stille Oceaan in botsing met een drijvende container.
De container is van een schip gevallen (vermoedelijk door een storm).
Uit een gat in de container drijven schoenen.
De schoenen herinneren aan het land.
Zo begint de film All is lost van Robert Redford.

Ondertussen op het terras

Cosmos atrosanguineus (chocolade cosmos)

De clematis had twee diepblauwe bloemen gemaakt. Die zijn allebei opgegeten door de naaktslak.

De blaadjes van de moe-rashertshooi zijn recursief geordend.
"Recursie is het optreden van een opeenvolging van constructies waarvan elk afzonderlijk is gebaseerd op een of meer soortgelijke voorgaande constructies."¹
En dat voor zo'n klein waterplantje!

De cosmos atrosanguineus die ruikt naar chocolade maakt lange, dunne, haast onzichtbare stengels. Aan het einde van die stengels ontvouwen zich donkerpaarse, bijna zwarte bloemen die eruitzien als "gaatjes in de werkelijkheid". 
Net alsof er kleine zwarte gaten op ons terras zweven.
Net het heelal. 

¹ Uit: Wikipedia

Over nietsdoen

Leeuw op het kinetisch nulpunt ("Le Roi")

Nietsdoen is erop gericht om jezelf niet te verspillen (te verkwanselen).
Om je hele wezen bijeen te houden.
Om niet uit elkaar te vallen.
Om controle te houden over al je onderdelen.
De tijd gaat sneller als je iets doet, dat weet iedereen. Je morst tijd, knoeit tijd.
Is het al weer zo laat?
Je moet nietsdoen niet verwarren met met lui-zijn of uitgeput-zijn. De uitgeputten zijn vaak juist de actiefsten.
De nietsdoeners zijn de krachtigsten, de vitaalsten! Ze behouden kracht en vorm op een kinetisch nulpunt.
Maar wat zit ik hier toch telkens willekeurig welke gedachte te noteren die in mijn hoofd opkomt?
O ja, de stadsklok waarover ik eerder schreef is gelukkig weer terug.

Over de tijd

Roadrunner (Geococcyx)

M. (14): "Mijn snelste levensjaar was van mijn vijfde tot mijn zesde."

Welk personage is belangwekkender dan hij?

Napoleon op snoepjes

1.
François René de Chateaubriand schrijft in zijn mémoires over Napoleons Russische veldtocht: "Op 6 november 1812 zakt de temperatuur tot achttien graden onder nul; alles verdwijnt onder één immense witte laag. De soldaten zonder schoenen voelen hun voeten afsterven; hun musket brandt in hun paars aangelopen, verstijfde vingers en valt ter aarde; hun haar staat recht overeind van de ijzel, hun baarden bevriezen door hun ijzige adem; hun lompen worden één grote ijsmantel. Ze vallen, sneeuwen in; kleine heuveltjes worden het en evenzovele graftombes. Bij het krieken van de dag, waarbij de zon zich niet laat zien, is het geroffel van een beijzelde trom te horen of de klank van een schorre trompet; niets klinkt droefgeestiger dan zo'n lugubere reveille die krijgers te wapen roept die nimmer meer kunnen worden gewekt."

2.
Chateaubriand had een afkeer van Napoleon. Toch schreef hij bij de dood van Napoleon: "Met Napoleon is het verleden afgesloten. Hij heeft de oorlog tot zoiets immens gemaakt dat de mensheid zich er voorgoed van zal afkeren. Wat zou ik niet allemaal kunnen zeggen, ooggetuige die ik ben van de ondergang van zo'n twee, drie werelden? Is met Napoleon niet alles ten einde? Welk personage is belangwekkender dan hij? Van wie of wat kan nog sprake zijn, na een dergelijk man? Ik schaam me bij de gedachte dat ik nu moet gaan neuzelen over een hele massa miniatuurmensen waar-toe ik zelf ook behoor, allemaal vage nachtwezens in een decor waaruit de stralende zon is verdwenen."

Er zat vrijwel niemand op de tribune

Twee waterpoloërs strijdend om de bal in Kazan

Vandaag zond de televisie een waterpolowedstrijd uit.
Omdat ik niks te doen had keek ik ernaar.
Er zat vrijwel niemand op de tribune.
Het was in de stad Kazan.

Af en toe hoorde je een kreet vanaf de tribune:

"Holland!"

De Russische stad Kazan ligt duizend kilometer ten zuidoosten van Moskou.

"Holland!" riep nog maar eens een eenzame stem, terwijl de zwemmers in het blauwe zwembad traag – als in slow motion – om de bal streden.

Laat ze maar toeteren

Zomergast met zomergastheer

Ik zag het programma Zomergasten.
Ik dacht de hele tijd: "O, schiet nou toch eens op!"
Aan de gast lag het niet.
Aan de interviewer ook niet.
Het is de formule.
Op televisie mag je 130 kilometer per uur en Zomergasten gaat 30 kilometer per uur. Het gefoeter en getoeter erachter kun je gewoon horen.
"Laat ze maar toeteren."

"Pavlova," zei ze

Marshmallows

Eerst verhitte M. (42) onze heteluchtoven tot 130 graden. Daarna brak ze acht eieren. Het eiwit verzamelde ze in een grote kom en klopte ze met de mixer totdat het een beetje stijf was geworden. Toen gooide ze er een half pak witte suiker bij en dit mengsel klopte ze acht minuten lang, totdat de suikerkorrels helemaal waren opgelost. Ze nam een slokje wijn, want het was tenslotte een feestdag, Z. (11) was jarig. Inmiddels was de oven op temperatuur gekomen. M. bekleedde een grote bakplaat met bakpapier en legde het mengsel van suiker en eiwit erop in de vorm van twee grote cirkels. Ze deed het zorgvuldig, want ze is een zorgvuldig persoon. Ze maakte met de lepel gaatjes en geultjes in de bovenkant van de twee cirkelvormige mengsels, zette ze in de oven, draaide de kookwekker op de vereiste stand, nam nog een slokje wijn en zette toen een kleine pan op laag vuur waarin ze glucosestroop en kristalsuiker mengde met koud water. Al roerend ontstond er een heldere siroop, waarin alle suiker was opgelost. Tegelijk liet M. tien blaadjes gelatine weken in een andere pan met water. Het moest allemaal heel precies, dus ze wilde liever niet dat ik tegen haar praatte, wat ik niet gemakkelijk vond. Ze had speciaal voor de gelegenheid een suikerthermometer gekocht. Terwijl de twee pannetjes stonden te pruttelen op het vuur brak M. snel nog twee eieren en klopte het eiwit van deze eieren met de mixer totdat het een beetje stijf was geworden, precies zoals ze al eerder gedaan had met de acht eieren. Toen de siroop op een temperatuur van exact 122 graden was gekomen, schonk ze die heel voorzichtig bij het geklopte eiwit en daarna deed ze er de inmiddels opgeloste gelatine en ook nog het merg uit twee vanillestokjes bij. Dit mengsel klopte ze maar liefst zeven minuten lang met de mixer. Het volume van het mengsel nam in die zeven minuten aanzienlijk toe, maar het bleef vloeibaar, precies zoals de bedoeling was. M. had het warm, want de temperatuur in de keuken liep op en bovendien stak alles vreselijk nauw, zoals ik al zei. Ze voegde aan het in volume toegenomen maar nog steeds vloeibare mengsel een roze kleurstof toe, klopte het mengsel nog een paar minuten tot het egaal roze was, goot het in een bakblik, streek het oppervlak liefdevol glad en liet het langzaam afkoelen.

"Marshmallow," zei ze.

Intussen waren die twee cirkelvormige mengsels van eiwit en suiker uit de oven ook klaar.

"Meringues."

En toen deed M. het volgende: ze smeerde de afgekoelde maar nog niet gestolde roze marshmallow met een grote spatel in de gaten en geulen van de twee cirkelvormige meringues uit de oven! Vervolgens deed ze aardbeien in een kom, zo'n 750 gram, voegde er citroensap, suiker en balsamicoazijn aan toe, mengde dit door elkaar en liet het mengsel een poosje staan om te weken. En terwijl dat mengsel daar zo stond te weken, in die kom, op het aanrecht, en de gasten binnen druppelden, splitste M. een vanillestokje, schraapte het merg eruit en klopte het samen met wat suiker, slagroom en Griekse yoghurt tot een zeer heerlijke zogenoemde "chantillyroom". Ik weet dat het zeer heerlijk was, want ik mocht er een likje van nemen. "Wil je nog een glas wijn?" vroeg ik, want ik had inmiddels wel in de gaten dat er iets bijzonders stond te gebeuren in de keuken, al had M. het zo niet aangekondigd. Ze zei ja. Ik schonk nog wat wijn in, terwijl zij een groot deel van de chantillyroom en de geweekte aardbeien op een van de twee meringue-marshmallowcirkels uitstreek. Daar legde ze de tweede meringue-marshmallowcirkel bovenop en daar weer bovenop schepte ze de rest van de chantillyroom, de rest van de aardbeien en een paar muntblaadjes. Een taart van 25 centimeter hoog.

"Pavlova," zei ze.

We konden er niet meer in

Het was M. (42) die de deur van ons huis achter zich had dichtgeslagen terwijl de sleutels nog binnen lagen (op tafel).
Niet ik.

We stonden buiten en we konden er niet meer in.

"Wie laat de sleutels dan ook binnen liggen?" zei M.

"Wie slaat de deur dan ook achter zich dicht terwijl de sleutels nog binnen liggen?" zei ik.

Het is niet eenvoudig om zeven meter omhoog te klimmen langs regenpijpen, balkons en klimop, maar het is me gelukt. Volgens M. was ik net Tom Cruise in de openingsscène van Mission Impossible 2. 

De verpozing die de radio pleegt te bieden

Hendricus Colijn (foto: Franz Ziegler)

In 1936 bezette Duitsland het Rijnland.

De Nederlandse minister-president Hendrik Colijn zei in een radio-toespraak dat de regering vanwege de bezetting besloten had "de dienstplichtigen van het regiment infanterie en van het regiment wielrijders tot nader order in dienst te houden."
De minister-president zaaide geen paniek. Hij zei: "Ik verzoek den luisteraars om, wanneer ze straks hunne legersteden opzoeken, even rustig te gaan slapen als ze dat ook andere nachten doen. Er is voorshands nog geen enkele reden om werkelijk ongerust te zijn."
Zo was het.
Mooi zijn de woorden waarmee de minister-president zijn toespraak besloot:

"En daarmee, geachte luisteraars, laat ik u over aan de verpozing die de radio pleegt te bieden. Goedenavond."

Van de berg rommel was niks meer over

Oud busje

Elke donderdagochtend wordt het grofvuil opgehaald in mijn buurt. Op woensdag-avond mogen wij het grofvuil al aan de straat zetten. 
Dus dat deed mijn buurvrouw.
Een hele berg rommel verrees aan de rand van de stoep. 
Een tweezitsbank.
Een spiegel.
Diverse kastjes.
Een tafeltje.
Een staande lamp. 
Een Perzisch tapijt (opgerold). 

Binnen vijf minuten reed er een oud busje voor. 
Eruit kwam een hele familie, die de berg aandachtig onderzocht. 
Al het aluminium, staal en ijzer – en wat daar op leek – werd ertussenuit getrokken en ingeladen in het busje terwijl mijn buurvrouw nog bezig was. Sommige spullen gaf ze maar direct aan de familie.

Daarna, gedurende de avond en de nacht, kwamen er nog andere busjes, andere families. 

Toen de gemeentelijke vuilnisophaaldienst de volgende ochtend kwam was van de berg rommel niets meer over.

Over aanprijzingen

James Salter als gevechtspiloot in de Koreaanse
Oorlog in een  F86-Sabre

"Heeft u het boek Alles wat is van James Salter zonder de aanprijzing van Tommy Wieringa erop?"

"Huh?"

"Op het omslag van Alles wat is staat een aanprijzing van Tommy Wieringa. Er staat: 'Een zuiver en diepzinnig hoogtepunt in het oeuvre van een van de grootste schrijvers die ik ken.'
Ik zou graag een exemplaar willen hebben waar die aanprijzing niet op staat."
"Die hebben wij niet, meneer."

Hij wist van wie de afgehakte hoofden waren

François René de Chateaubriand (1768-1848) /

Geschilderd door Anne-Louis Girodet-Triosonin 1808

1.
In de tijd dat ik studeerde voor ondergangsdeskun-dige moest ik veel lezen over de Franse Revolutie, oftewel de ondergang van de Franse monarchie.
Een schitterende, afschuwelijke, voorbeeldige ondergang.
De ondergang van het Romeinse Rijk is ook mooi, maar die strekt zich uit over vele eeuwen en is daardoor niet zo dramatisch. 
Had ik toen maar François René de Chateaubriand gelezen!
Wat schrijft hij mooi over de Franse Revolutie in Memoires van over het graf. Dat komt omdat hij er bij was. Hij kende de koning. Hij kende Mirabeau en Robespierre en Napoleon. Hij wist van wie de afgehakte hoofden waren die op pieken door de straten van Parijs werden rondgedragen:
"Het waren de hoofden van Foulon en Berthier. Iedereen week van de ramen terug; ik bleef. De moordenaars hielden halt voor mij, staken de pieken naar mij toe, terwijl ze zongen, dansten en opsprongen om de bleke gezichten dichter bij het mijne te brengen. Uit de kas van een van deze gezichten hing een oog naar beneden: de piek stak dwars door de geopende mond waarvan de tanden het ijzer omklemden.
'Schurken!' riep ik."  

2.
Ondertussen ging het bruisende Parijse leven gewoon door.
Chateaubriand: "Overal waren literaire bijeenkomsten, politieke vergaderingen en toneelstukken. Op straat was het een komen en gaan van volksdelegaties, cavaleriepiketten, infanteriepatrouilles. Naast iemand in rokkostuum met gepoederde haren, degen opzij, hoed onder de arm, compleet met balschoenen en zijden kousen, kon men iemand anders zien lopen met kortgeknipt haar, ongepoederd, een Engels jasje aan en een Amerikaanse das om. Verder ontelbaar veel duels en liefdesaffaires. Hoeveel eeuwigdurende eden en ondefinieerbare tederheden werden er niet uitgewisseld, allemaal onder het doffe gerommel van een bezwijkende wereld. Was men elkaar vierentwintig uur uit het oog verloren, dan was men niet zeker elkaar ooit nog terug te zien."

3.
En temidden van al het feesten en vernietigen "stond het paleis van de Tuileriën erbij als een reusachtig cachot vol veroordeelden. Hier vierden ook de ten dode opgeschrevenen feest, in afwachting van de kar en het rode hemd¹ – en door de vensters kon men de vertrekken van de koningin zien baden in een zee van licht." 

¹ Vlak voor de executie kreeg de tot de guillotine veroordeelde een rood hemd aan.

Het vlieden der uren houdt nimmer op

Het astronomische uurwerk van de kathedraal van
Lyon

Iemand die ik ken zegt altijd: "Ik ben er alweer veel te lang mee bezig".

Het maakt niet uit waar hij mee bezig is en of hij er een jaar, een maand, een week, een dag, een uur of vijf minuten mee bezig is, hij zegt: "Ik ben er alweer veel te lang mee bezig."

Bij alles wat hij doet heeft hij het zekere gevoel dat hij zijn tijd aan het verspillen is.

Waar komt het idee tijdverspilling vandaan?

Volgens mijn hypothese vind je deze soort onrust vooral in de hoek van de idealisten (degenen die een ideaal hebben). In die hoek vind je behalve de ongeduldigen ook de melancholici en de cynici. Chateaubriand schrijft: "Het vlieden der uren houdt nimmer op."

Ze had weinig gegeten

Watermeloenen (Congolese)

Vandaag kwam M. (14) terug uit Noord-Spanje. Ze had weinig gegeten onderweg. Alleen Pringles en Maltezers. Ze was met de bus, een reis van achttien uur. Meteen haalde ik voor haar bij Albert Heijn:

– sushi;

– een croissant;

– een muffin.

Ook gaf ik haar:

– een watermeloen.

's Avonds bereidde ik het gerecht Pad Thai. Dat is met rijstnoedels, limoen, ketchup, vissaus en donkere basterdsuiker. En verder met kip, eieren, groenten, taugé, pinda's en zoete chilisaus.

We praatten over koffie

Koffie

Ik was op een feestje. Er waren enkele schrijvers. Zoals zakenlui onder elkaar graag over zaken praten, ambtenaren over de ambtenarij en sportmensen over sport, zo praten schrijvers graag over geld.
Er was ook een handelaar in koffie. We praatten over koffie.
Intussen hadden twee types die vlak naast ons stonden het over mooie openingszinnen. Daar wisten ze zo te horen heel veel vanaf.
De handelaar in koffie vroeg of ik ook zoveel wist van openingszinnen.
Ik zei: "Ze hebben niet speciaal mijn belangstelling." 

Waarop hij zei, zonder verdere omhaal: "Vele jaren later, staande voor het vuurpeloton, moest kolonel Aureliano Buendia denken aan die lang vervlogen middag, toen zijn vader hem meenam om kennis te maken met het ijs."¹

Daarna praatten we verder over koffie. 

¹ De openingszin van Gabriel García Marquez' mythologische roman Honderd jaar eenzaamheid.