Ze trouwde met niemand

New York City 1953 / Foto Vivian Maier

Een Amerikaanse jongen vond in een garage een grote container met tienduizenden foto's en negatieven.
De foto's waren gemaakt door iemand die Vivian Maier heette.
Wie was Vivian Maier?
De jongen ging dit onderzoeken.
Hij ontdekte:
Vivian Maier was een kinderoppas.
Zij woonde op kamers in de huizen waar ze oppaste.
Haar kamers lagen vol met stapels kranten en tijdschriften.
Via een smal paadje tussen de kranten en tijdschriften kon zij haar bed bereiken.
Daarin sliep zij heel haar leven alleen.
Zij trouwde met niemand.
De mensen bij wie zij oppaste vonden haar een raar iemand.
Zij overleed in 2009. 

Uit de documentaire Op zoek naar Vivian Maier

Over nieuws

Geen onderzeeër (of wel?)

"Geen vijfenzestighonderd ontslagen bij KLM en Air France."
"Geen ontslag coach Hiddink."
"Geen zware aardbeving in Groningen."
En het laatste nieuws:
"Geen Russische onderzeeër in de Noorse wateren."

Man rijdt over eigen hoofd

Op internet las ik het volgende nieuwsbericht: "Man rijdt over eigen hoofd."

Over de zee

"Men vernam dat de zee zich – opeens! – de namen van al haar drenkelingen herinnerde."

 

 

 

 

 

Federico García Lorca

Wat voor dag is het?

De poorten van de Purperen Verboden Stad in 
Peking, China

"De moderne tijd is begonnen op het moment waarop de mens een daad durfde te stellen die Dante Aligieri en Farinata degli Uberti zou hebben doen huiveren en lachen: het openen van de poorten van de toekomst."

 

 

Octavio Paz

Ze beschuldigen elkaar allemaal van moord

Lanzarote

Ik had hoofdpijn.
Ik dacht dat mijn laatste uur geslagen had.
Waardoor kwam het?
Een verkeerde zithouding bij het werken en het niksdoen?
Een verkeerde slaaphouding?
Ik kocht paracetamol en ibuprofen bij Albert Heijn.
Die hielpen zelfs niet bij inname van onverantwoorde hoeveelheden.
Ten einde raad belde ik mijn dokter (ik bel pas mijn dokter als ik ten einde raad ben).
Dokters beweren allemaal wat anders en ze beschuldigen elkaar allemaal van moord.¹
Maar ze was er niet.
Ze lag bij te komen op Lanzarote.

¹ Dit zei Michel Eyquem de Montaigne.

Het hoofd werd ingesmeerd met eigeel

Eierdooier (uit de vlag van Eiïe)

De bakker van Eeklo is een schilderij uit de zeventiende eeuw. 
Het is geschilderd door twee schilders.
Op het schilderij zijn mensen te zien die een nieuw hoofd krijgen van de hoofdenbakker.
Eerst hakt de bakker het oude hoofd van de romp. 
Dan herkneedt hij het afgehakte hoofd en hij smeert het in met eigeel.
Tijdens het bakken in de oven zet hij een groene kool op het onthoofde lichaam bij wijze van tijdelijk hoofd. 
Na het bakken wordt de groene kool verwijderd en het herknede hoofd wordt weer op de romp geplaatst. 
Een nieuw leven kan beginnen.  

Courtesy PdW

Ik hoorde de wind en de zee

Texel

Ik vroeg aan U. of zij  enkele korte verhalen van mij in het Latijn wilde vertalen.
U. is classica.
Ze was op het strand van Texel toen ik haar belde. Ik hoorde de wind en de zee.
"Waarom wil je dat ik dat doe?" vroeg ze.
Ja, waarom?

En de hertenworst kwam uit Londen

Hert

Arboriorijst komt uit Italië.
Arborio is een stadje in de Povlakte.
Toen H. bij ons risottorijst met hertenworst kwam maken, vroeg hij of we risottorijst uit Arborio wilden kopen.
H. is een verfijnd kok.
Natuurlijk kochten wij de risottorijst uit Arborio voor hem.
En de hertenworst kwam uit Edinburgh.

Sommigen zijn heel aardig

Semiochemicaliënparfum met "copuline"

Er zijn mensen die me al ziek maken wanneer ik hun stem maar hoor.
Louter omwille van mijn gezondheid moet ik volledig van hen afzien, precies zoals ik ook van sommig voedsel moet afzien (dierlijk vet, melk, sterke drank).
Het ligt niet op het vlak van het persoonlijke, het sociale of emotionele.
Het is niet zo dat die mensen me iets hebben misdaan. Sommigen zijn heel aardig.
Nee, het lijkt een zuiver toxicologische kwestie.
Misschien zijn ze gewoon giftig voor me. In grote hoeveelheden zouden ze dan dodelijk kunnen zijn.
Dosis sola facit venenum, zei Paracelsus al.
Misschien kunnen hele delen van de psychologie en de sociologie worden vervangen door een toxicologie, bijvoorbeeld een toxicologie van de semiochemicaliën.
Ik ken trouwens ook mensen die ik helemaal niet speciaal aardig vind, maar bij wie ik me op een of andere manier toch op m'n gemak voel. Hier is het omgekeerde aan de hand.

Ik dacht dat mr. Hiddema een poseur was

Mr. Hiddema

In de Bruna lag een boek over mr. Hiddema.
Hij is vaak in het nieuws.
Hij is een strafpleiter.
In beschavingen op de terugtocht – in de verdediging – is het begrijpelijk dat juristen in het middelpunt van de belangstelling komen te staan.
Ik dacht altijd dat mr. Hiddema een poseur was.
Maar nee, hij is een dandy.

Heb jij een vleugelpiano besteld?

Handen, pioanospelend

Er werd aangebeld. Er stonden enkele mannen voor de deur die een vleugelpiano kwamen bezorgen.
"Maar ik heb helemaal geen vleugelpiano besteld," zei U.
"En toch staat hier dat ik deze vleugelpiano op dit adres moet afleveren."
Inderdaad stond dat er.
"Zet u hem dan maar neer."
De mannen zetten het gevaarte midden in de kamer en vertrokken.
Het was in karton verpakt.
"Heb jij een vleugelpiano besteld?" vroeg U. die avond aan haar man.
"Ik niet," zei hij.
"Ik ook niet," zei U.
Ze liepen om het gevaarte heen.
Voorzichtig sneden ze het karton los.

Over prijzen

Alfred Nobel op een munt

Niet zo lang geleden kregen drie natuurkundigen een Nobelprijs voor de ontdekking van iets dat achteraf gezien helemaal niet bleek te bestaan. 
Ik ben vergeten wat het was (het is makkelijk om iets wat niet bestaat te vergeten).

Ik ben geen high fiver

High five

Ik zag een jongetje op tv.
Hij was twaalf.
Hij kon goed programmeren.
Hij was zo goed in programmeren dat internetbedrijven uit Amerika hem nu al een contract aanboden.
Toen een Amerikaanse zakenman hem een high five wilde geven weigerde hij om dat te doen met de mooie woorden: "Ik ben geen high fiver."
Ik ga dat voortaan ook zeggen.
Ik ben ook geen high fiver.
Ik sla er altijd naast.

Waar ligt de rijst?

Indiase basmatirijst (lange korrel)

Vandaag ging onze supermarkt Albert Heijn weer open.
Hij was twee weken dicht vanwege een grote verbouwing.
In die twee weken deed ik de boodschappen bij C1000.
Ik wist daar niet goed de weg, ik moest alles vragen.
Waar ligt de basmatirijst?
Waar ligt de vis?
Waar ligt de chocola?
Het personeel wees mij geduldig de weg.
Er was een drumband bij de opening van de verbouwde Albert Heijn. Er waren Braziliaanse danseressen die mooi dansten in hun blootje.
De schappen van de vernieuwde Albert Heijn zijn hoger, de paden smaller, het licht onbarmhartiger.
Ik doe daar nu weer boodschappen zoals altijd.
Ik weet daar de weg.

Over moraal

De vlag van slachtoffers en daders

Vandaag zei de vice-voorzitter van het Comité 4 en 5 mei:
"Op 4 mei herdenken wij de slachtoffers, niet de daders."
Met deze moraal gaat het Comité het volgend jaar in.

Zometeen ga ik regenen

Regen

Ik was buiten.
De mobiele telefoon ging.
Ik keek op het scherm.
Het was de regen.
"Zo meteen ga ik regenen," liet de regen weten.
Even later vielen de eerste druppels uit de lucht.
"Hoe komt de regen aan jouw nummer?" vroeg M. aan mij.

Ben ik bang?

De burgemeester van Rotterdam zei: "Vijftien miljoen mensen zijn bang."
De burgemeester bedoelde hiermee: de vijftien miljoen Nederlanders die geen moslim zijn, zijn bang geworden voor de één miljoen Nederlanders die wel moslim zijn.
Hij zei dat de één miljoen Nederlanders die moslim zijn allemaal moesten meedoen aan de actie Not in my name.
Dit om de rust in de samenleving te herstellen, aldus de burgemeester.
Ik woon in een straat met moslims.
Zou ik het geruststellend vinden als zij een button droegen of een affiche achter hun raam plakten met daarop de woorden not in my name?
Ik kan niet ontkennen dat ik me in de afgelopen maanden wel eens heb afgevraagd wat men in mijn straat zoal vindt van de barbaarsheden in het Midden-Oosten.
De moslims en ik leven al vele jaren vredig langs elkaar heen, zo'n button of affiche zou dus informatief kunnen zijn.
Maar wat dan te denken van moslims zonder button en zonder affiche?
Ook vroeg ik me af: ben ik bang?

Over het belangrijkste van een belevenis

Robert Musil (1880-1942)

"Tegenwoordig ligt het zwaartepunt van de verantwoordelijkheid niet bij de mensen maar in de zakelijke verbanden. Heeft men niet gemerkt dat de ervaringen zich onafhankelijk van de mensen hebben gemaakt? Zij zijn het toneel opgegaan, de boeken in. Er is een wereld ontstaan van belevenissen zonder degene die ze beleeft.
Waarschijnlijk is het verval van het antropocentrische gedrag, dat de mens zo lang als het middelpunt van het heelal heeft beschouwd, maar dat nu al eeuwenlang aan het verdwijnen is, eindelijk bij het Ik zelf beland, want het geloof dat het belangrijkste van een belevenis is dat men die beleeft, en van het doen dat men het doet, begint de meeste mensen als een naïeviteit voor te komen."

Uit: Robert Musil, De man zonder eigenschappen deel I (1930), hoofdstuk 39: Een man zonder eigenschappen bestaat uit eigenschappen zonder man (vertaling Ingeborg Lesener).

Over persoonlijke eigenschappen

Robert Musil (1880-1942)

"Zonder al te sterk te overdrijven kon hij over zijn leven zeggen dat alles zich daarin had voltrokken alsof het meer bij elkaar hoorde dan bij hem. Op A was altijd B gevolgd, of dat nu in een gevecht was geweest of in de liefde. En zo moest hij ook wel aannemen dat de persoonlijke eigenschappen die hij daarbij had verworven meer bij elkaar hoorden dan bij hem, en zelfs dat elk daarvan, als hij goed bij zichzelf naging, niet intiemer met hem te maken had dan met andere mensen die ze misschien ook bezaten."

Uit Robert Musil, De man zonder eigenschappen, deel I (1930), hoofdstuk 39: Een man zonder eigenschappen bestaat uit eigenschappen zonder man (vertaling Ingeborg Lesener)

Over muziek

Ik vind het soms moeilijk om naar muziek te luisteren.
Het is soms alsof de muziek haar hart op een dienblad aan mij aanbiedt.
Ik vind het niet prettig als het hart op een dienblad wordt rondgedragen.

Hij is ook een schrijver

Ballpoint

Ik zat aan tafel met een wereldberoemde schrijver.
Ik was vergeten dat ik zelf ook een schrijver ben, maar ik werd eraan herinnerd doordat iemand in ons gezelschap over mij zei: 
"Hij is ook een schrijver." 
De beroemdheid was zo verfijnd om niet door te vragen. Met een uiterst elegante wending keerde hij het verschil tussen ons zelfs in mijn voordeel om: "Heb je je beste werk al geschreven?" vroeg hij.
Ik antwoordde van niet.
"Dan heb je geluk," verzuchtte hij.
Overigens vraag ik me af of ik mijn beste werk nog wel zal schrijven.
Maar niet getreurd, dan zal mijn beste werk simpelweg behoren tot mijn omvangrijke opera non scripta (mijn niet geschreven werken).

Ze droeg een lichtroze jurk en likte aan een ijsje

Riksja's

Er reed een zelfgebouwd voertuig door onze straat.
Het was een kruising tussen een bakfiets en een riksja.
Voorop zat een man.  
Hij had een baard.
Hij droeg een net pak.
Hij fietste hard.
Achterop lag een vrouw.
Ze was mollig.
Ze droeg een luchtige lichtroze jurk.
Ze lag er heel ontspannen bij (ze lag languit).
Ze likte aan een ijsje.

Over Denemarken

Het instructiebord in het Deense zwembad

P. was in een zwembad in Denemarken.
Ik weet niet hoe hij daar kwam.
Hij woont hier op de eilanden, normaal gesproken.
Voordat hij ging zwemmen moest hij eerst onder de douche.
Hij moest bij het douchen speciale aandacht besteden aan lichaamsdelen die op een speciaal instructiebord rood omcirkeld waren.

Wij zijn bezetenen van onze onschuld

Ik heb vaak de indruk van een psychose gehad bij mensen die geloven in god.
Het oude en nieuwe testament heb ik nooit anders kunnen lezen dan als een anamnese uit het rijk van de waanzin.
Het is niet ondenkbaar dat het geloof in god een nuttige collectieve psychose is geweest, die een beslissende wending forceerde in de evolutie van de menselijke soort. Waarschijnlijk heeft het een belangrijke ordenende rol gespeeld. Door de schepping van een denkbeeldige hiërarchie manoeuvreerde de mens zich op het juiste moment in een positie van ondergeschiktheid ten opzichte van een denkbeeldige almacht, wat paradoxaal genoeg een krachtig gevoel van vrijheid genereerde en tegelijkertijd een voorbeeld stelde: hoe moet je je als almachtige gedragen?
Wat ik nooit heb begrepen is dat het mechanisme of ritueel van de aflaat (het afkopen van schuld), instrument bij uitstek van dit oefensysteem, het niet heeft gered in het Christendom (met dank aan Luther).
Dat je met geld opeens geen zielerust meer mocht kopen heeft het geloof enorm verzwakt.
Een ingenieus drainagesysteem voor het relatief goedkoop en gemakkelijk afvoeren van schuldgevoelens werd simpelweg onklaar gemaakt en verdween, althans in het Westen, met als resultaat dat wij helemaal geen milligram schuld meer kunnen verdragen en een soort bezetenen van onze eigen onschuld zijn geworden. Maar is het mogelijk om tegelijk almachtig en onschuldig te zijn?

Maar wij hebben helemaal geen kroketten gehad

Reekroket

We waren in een restaurant met ons zessen. We aten en dronken niet zo veel.
Aan het einde van de avond vroeg A. de rekening.
A. was vroeger chef bij de krant en hij heeft daardoor de neiging de touwtjes in handen te nemen.
Het meisje van de bediening kwam eraan met een schoteltje waarop behalve pepermuntjes ook de rekening lag.
Die bedroeg 690 euro.
Wij hadden het geld al op tafel gelegd, toen A. de rekening eens goed bekeek. Hij zei: "Maar wij hebben helemaal geen reekroketten gehad!"
Iedereen stopte z'n geld weer terug in z'n broekzak.
Het meisje liep weg met de rekening en kwam even later terug met een nieuwe rekening die 180 euro lager was.

Op een dag laat het hoofd los

Nep-antiek hoofdloos standbeeld van Hercules

Sommige onthoofdingen worden niet door mensen-hand voltrokken maar door de tijd.
Tijd en mensenhand!
Mensenhand en tijd!
Op een dag laat het hoofd los.
Het valt op de grond.

Om daar te gaan staan

De eerste parkeermeter (de park-o-meter)

Vandaag staat er opeens een parkeermeter naast mijn auto.
Het lijkt net of hij helemaal op eigen houtje heeft besloten om daar te gaan staan.
Wat een vastberadenheid straalt hij uit!

Over schrijven

W's woorden

W. zit altijd als een moederkloek te broeden op een nest met woorden (hij is een dichter).

P. en ik zaten op een terras

Josef Stalin (Ио́сиф Ста́лин) (1878-1953)

P. en ik spraken met de Engelse avonturier Redmond O'Hanlon. 
We zaten op een terras aan de Plantage Middenlaan.
We spraken met hem over de kleinzoon van Stalin en over de grootvader van Stalin, over een zeer mooie vogel en over lichamelijke liefde als een vorm van nieuws-gierigheid.

In de koele schaduw van een ketapangboom zat de Griek

Bladeren van de ketapangboom

De Griek woonde in Indonesië.
Hij was daar schatrijk geworden door de handel in antiek.
De Griek woonde op een omheind terrein met een kleine poort aan de achterkant en een grote poort aan de voorkant.
Midden op het omheinde terrein, in de koele schaduw van een ketapangboom, zat de Griek.
Door de kleine poort aan de achterkant bracht de verarmde Indonesische adel de antieke spullen binnen (een stroom goederen die in een halve eeuw nooit was opgedroogd). De Griek betaalde naar verhouding goed.
Maar als de spullen door de grote poort aan de voorkant weer naar buiten gingen (naar Europa en Amerika), dan waren de prijzen verduizendvoudigd.
Zijn leven lang had de Griek alleen maar op zijn gat op die stoel gezeten.
Hij was een doorgeefluik, zei hij.

Wat gaat er om in een ontlichaamd hoofd?

De laatste Europese onthoofding door middel van de guillotine vond plaats in 1977 in Marseille. De guillotine is een uitvinding van een arts, een koning en een pianobouwer.
De uitvoerder van de laatste onthoofding was Marcel Chevalier.
Hij was de laatste officiële beul van Frankrijk.
Hij was getrouwd met een nicht van zijn voorganger, de officiële beul André Obrecht.
En André Obrecht was weer een neef van zijn voorganger, de officiële beul Anatole Deibler.
Op 10 oktober 1981 schafte president Mitterrand de doodstraf af en daarmee maakte hij een eind aan de familietraditie.
Ik diende bij mijn uitgever een plan in om een boek te schrijven met de titel Overpeinzingen van een Onthoofde.
In de tijd van de Franse Revolutie dachten artsen dat het een halve minuut duurde voordat de hersenen van een onthoofde het bewustzijn verloren (de moderne wetenschap spreekt dit tegen; het duurt een paar seconden).
In mijn boek zou ik de halve minuut aanhouden. Wat gaat er om in een ontlichaamd hoofd in de dertig seconden dat het wang aan wang met andere hoofden in de rieten mand onder de guillotine ligt?
Een makaber vraagstuk, nu opeens weer actueel.

Ik keek om me heen

Verkleurde blaadjes (op de grond en aan de bomen)

We zaten op een terras aan het water.
Het was een warme septemberavond.
Ik meende dat er sprake was van een Indian summer, maar volgens P. is dat alleen het geval wanneer de bomen verkleurd zijn door de herfst.
Zo lang de bomen groen zijn, heet het volgens hem geen Indian summer.
Ik keek om me heen.
De bomen waren groen.
Maar ik had er helemaal geen zin in om die mooie Indian summer zo maar op te geven, alleen maar omdat de bomen toevallig nog groen waren!

Over Rob Scholte

Rob Scholte

Ik zag Rob Scholte op tv.
Ik heb bij hem altijd de indruk van een oerkracht gehad.

Daar zat hij.

Matthijs van Nieuwkerk en Jort Kelder van het kinderprogramma De Wereld Draait Door mochten hem een paar vragen stellen.
Ze kregen welwillend antwoord.

Vernietigen kunnen ze in het Midden-Oosten heel goed zelf

Jeruzalem

President Obama gaat de Islamitische Staat vernietigen, zei hij in z'n speech van eergisteren.
Wat een onobamiaanse woorden.
Vernietigen kunnen ze in het Midden-Oosten heel goed zelf, daar hebben ze de president van Amerika niet bij nodig.
Waar het wel volledig aan ontbreekt in het Midden-Oosten is gevoel voor humor. Met name op het belangrijke terrein van de zelfspot is er sprake van een schrijnend tekort, een humanitaire ramp.
Noodhulp lijkt me geboden.
Een volgende keer wil ik het graag hebben over de geboorte van de vergaderkunst en het compromis uit het gevoel voor humor en de zelfspot, en over de belangrijke rol die Christoffel Columbus, Galileo Galilei en Charles Darwin hierbij hebben gespeeld. 

M. kwam langs en hij had geen tijd om te praten

Noorse spar (Picea abies)

M. (56) kwam langs. Hij was nogal gehaast en geagiteerd en hij had eigenlijk geen tijd om te praten.
Hij ging naast me op de bank zitten en begon meteen te telefoneren.
Ik gaf hem een glas water. Ik praatte tegen hem, maar hij luisterde niet en hij zei niks terug, zo verdiept was hij in zijn telefoongesprek.
Ik ging piano spelen en luid zingen.
Ik dwong hem naar mijn uitvoering van Norwegian Wood te luisteren (piano met zang).

Een schoon huis is een teken van een verknoeid leven*

Thomas Twyford (1849-1921), de uitvinder van de 
porseleinen toiletpot en stortbak

1. (Over boodschappen doen)
De dagelijkse boodschappen doe ik. Als ik ontdek dat we geen brood of suiker meer hebben, ga ik naar de winkel om het te kopen. Ik ga nooit naar de markt of naar kleine winkeltjes. Ik ga regelrecht naar Albert Heijn.
Als er boodschappen gedaan moeten worden voor de hele week, doet mijn geliefde M. het. Dat is zo gegroeid. Zij kan het veel beter en sneller dan ik en goedkoper.
Zij zegt dat ik net als zij naar C1000 moet gaan in plaats van naar Albert Heijn, maar ik ga toch steeds weer naar Albert Heijn. Die is duurder, maar hij is dichterbij en ik weet er de weg. Ik weet precies waar alles ligt. Als ik in bed of op de bank lig en ik denk aan Albert Heijn − wat soms voorkomt − dan zie ik het voor me. De zongedroogde tomaten hier, de rozijnen daar.
Doordat ik in Albert Heijn zo dichtbij al het voedsel ben word ik er rustig, een beetje nadenkend.
Vandaag was ik er weer en ik dacht: "Waarom leven wij eigenlijk, wat heeft het voor zin?" De laatste keer dat ik zoiets dacht was in de puberteit.
Ik kocht twee forellen, een fles Chablis, een paar citroenen en olijfolie om de forellen mee in te smeren − en dat was het antwoord op de vraag. Daar was ik in de puberteit nooit opgekomen.
Wat een geluk dat zo'n belangrijke levensvraag uitgerekend achter de winkelwagen in Albert Heijn aan de orde komt!
De winkelwagen werd in 1937 uitgevonden in Oklahoma waar ook de parkeermeter werd uitgevonden (hierover later meer). In het begin gebruikte niemand de winkelwagens. De uitvinder huurde mannelijke en vrouwelijke modellen in om met zijn wagentjes door de winkel te lopen − en zie, toen begon iedereen het te doen.

2. (Over stofzuigen)
Stofzuigen doe ik niet. Ik kan niet tegen het geluid en het ligt gevoelig. Een man die stofzuigt lijkt een man zonder kracht. Zo'n man kun je wel vergelijken met een huisdier. Om warm te blijven moet hij bij de centrale verwarming gaan zitten.
Mijn geliefde M. stofzuigt ook niet.
Omdat wij allebei niet stofzuigen hebben wij een tijd een hulp in de huishouding gehad. De hulp was een vrouw van een jaar of zestig. Maar wij konden het niet aanzien dat die oude vrouw het nederige werk deed dat wij zelf niet wilden doen, en dus namen we haar het werk uit handen, ook het stofzuigen.
Is dat niet wonderlijk? Stofzuigen is blijkbaar minder erg wanneer je het doet uit goedheid. Wat doet iemand zichzelf allemaal aan uit goedheid?
Sinds die vrouw weg is, hoeven we niet meer uit goedheid te stofzuigen en ligt het stofzuigen stil. Onze stofzuiger zwijgt al een tijdje. Hij is oranje, hij heeft werkelijk een heel mooie vorm en hij is lichtgewicht. Hij weegt ongeveer net zo weinig als het stof dat hij in zich geeft.
De eerste stofzuiger met een motor woog vijftig kilo! Hij werkte op benzine. Hij werd met paard en wagen voorgereden.Vanaf de straat gingen lange slangen het huis in en dan werd er met man en macht gestofzuigd. Deze stofzuiger kwam in 1901 op de markte, een jaar na de Traumdeutung van Sigmund Freud (over stofzuigen en droomduiden later meer).
Nederig werk is eervol werk, zegt de deemoedige christelijke moraal. Toch is het in Europa nooit zo vies geweest als in de Middeleeuwen, toen het christendom aan de macht was.
De propere Romeinen hadden toiletten met stromend water om de uitwerpselen af te voeren, maar in de christelijke Middeleeuwen deed iedereen zijn behoefte waar het maar uitkwam, in de bosjes, op de gang. Vaak lieten ze een ander er ook aan ruiken. De aartsbisschop van Benevento schreef daarom in 1558: "Het past niet om iemand iets stinkends aan te bieden en hem te dwingen eraan te ruiken, zoals sommigen zo nu en dan plegen te doen, doordat ze dit hevig stinkende voorwerp onder andermans neus houden en zeggen: ik vind het lekker om te ruiken hoe erg dit stinkt; terwijl men beter kan zeggen: omdat dit zo stinkt, moet je er niet aan ruiken."

3. (Over het schoonmaken van de wc)
Ik maak de wc schoon zonder een spoor van ontzetting of walging.
Na de ondergang van het Romeinse Rijk begon er, zoals ik al even aanstipte, een tijdperk van onvoorstelbare christelijke smerigheid. Mensen poepten gewoon op straat of waar het ze maar uitkwam, waar de hoge nood zich maar aandiende.
Een hele etiquette hoorde hierbij. Erasmus schreef in 1530: "Het is onbehoorlijk iemand te groeten die bezig is zich te ontlasten."
In een Duits manierenboek uit 1731 is te lezen: "Komt men een persoon voorbij die bezig is zich te ontlasten, dan gedrage men zich alsof men dat niet opmerkt, en het is dan ook in strijd met de hoffelijkheid om deze persoon te begroeten."  
Londen en Parijs waren zo smerig. "De stank van drek is verschrikkelijk!"schreef de hertogin van Orleans na een bezoekje aan Parijs in 1718.
Je moest je reinigen met de vinger van je linkerhand, ook dat was etiquette, zodat de rechterhand schoon bleef voor de begroeting.
Daarnaast gebruikte men om de billen af te vegen: hooi, gras, mos, platte stenen, schelpen, houtspaanders, dennenappels, textiel. En als je de schrijver Rabelais moet geloven: handschoenen, venkel, dille, marjolein, gordijnen, kussens, poetskatoen, wol, kippen, hanen, pantoffels en papier.
Maar papier vond hij geen goed idee, schreef hij, want
al wie zijn gat afveegt met papier
vindt aan zijn ballen 't souvenir.
Volgens Rabelais was er geen betere billenveger  dan een lekkere, donzige, jonge gans. 
"Erewoord!"
Aan al deze onvoorstelbare smerigheid kwam tenslotte een einde met de invoering van de toiletpot met stenen of ijzeren buis die naar een beerput leidde. 
Maar daarmee was het stankprobleem nog niet opgelost. Dat probleem werd pas opgelost door de zwanenhals, een buisstuk in de vorm van een liggende S, waar het water in blijft staan zodat er geen dampen omhoog komen uit het riool.
En toen bedachten ze ook nog de stortbak en de toiletpot en stortbak van porselein.
Lang leve!

4. (Over de was doen) 
Over de was doen hebben mijn geliefde M. en ik geen afspraken gemaakt. Het gaat zoals bij het baanwielrennen, bij een surplace. De een wacht tot de ander iets gaat doen. Meestal begint zij.
Bij de was doen hoort soms ook waspoeder kopen. Er is poeder voor gekleurde was en poeder voor witte was, maar zo duidelijk staat het nooit op de verpakking. Op de verpakking staat: totaal wasmiddel. Dat lijkt voor alles goed, voor de totale was. En toch is het alleen goed voor de witte was. Waarom staat er dan totaal op?
Op dit punt begint bij mij een soort jammeren, ik kan het niet anders noemen. Hoeveel poeder moet er in de maatbeker? Hoe vol mag de trommel? De linkerknop moet op zestig, de rechterknop op drie, dat weet ik.
De wasmachine zucht en steunt en schudt en soms gaat hij een eindje uit wandelen. De andere machines in ons huis zijn allemaal doelgericht, maar de wasmachine heeft iets verstrooids, iets peinzends. Soms slaat hij af. Dan lijkt het of hij klaar is, maar in werkelijkheid denkt hij na. Wat zal hij nu eens gaan doen? 
Spoelen.
Op een stoel voor het raampje zit onze dochter M., de handen in elkaar gevouwen. Ze kijkt naar het ronddraaien van de was, net professor Pnin. Als de machine klaar is helpt ze mij met het eruit halen van de was en het ophangen. Het zou beter zijn als ze niet hielp, ze is nog geen twee. Maar als ze haar zin niet krijgt wordt ze kwaad, dus geef ik haar haar zin. 
Het ergst van de was doen is strijken. Omdat het zo langzaam gaat en omdat het nooit goed gaat. Vooral de mouwen van overhemden zijn moeilijk. Dan strijk ik eerst de ene kant van de mouw, netjes en precies, maar dan blijkt bij omdraaiing dat ik in de andere kant van de mouw een vouw heb gestreken. Dan draai ik de mouw om, om de ongewenste vouw eruit te strijken, en dan zit er weer een vouw aan de andere kant!
De wasmachine is een goede uitvinding, vind ik. De eerste wasmachine met een electromotor kwam op de markt in 1908 onder de indrukwekkende naam: De Thor. 
"Spaart vrouwenlevens," had de uitvinder erbij bedacht als reclametekst.

5. (Over koken en afwassen)
"Een schoon huis is een teken van een verknoeid leven."
Een tijd geleden woonde ik naast een oude man die uitsluitend rauwe selderijknol en rauwe knoflook at. Koken vond hij verspilling van tijd. Tijdens het eten dronk hij jenever. In zijn fornuis woonde een muizenfamilie. Zijn koelkast stond vol jenever. De koelkast is een uitvinding uit 1879.
Hij leefde alleen, zijn vrouw had hem verlaten, hoewel hij een begerenswaardige man was. Hij sprak zeven talen vloeiend, waaronder het lastige Spaans. Hij kon mooi formuleren, met veel grappige citaten ertussendoor, en hij kon geweldig veel drinken en roken.
"Een schoon huis is een teken van een verknoeid leven," zei hij altijd. En het is waar, ere wie ere toekomt, nooit eerder en nooit later heb ik zo'n chaos gezien in een huis. Soms ging ik bij hem op bezoek, om naar zijn muziek van Bruckner te luisteren. Hij was aardig, ik kon zijn uitnodiging niet weigeren. Ik probeerde niet door mijn neus te ademen als ik bij hem was. Chaos is aantrekkelijker dan orde, troep is aantrekkelijker dan netheid, maar stank is voor niemand leuk.
Het is niet eenvoudig om een hele symfonie van Bruckner lang niet door je neus te ademen. Mensen willen nu eenmaal graag door hun neus ademen, om alles te ruiken. En daarom vroeg ik hem om de muziek zo hard mogelijk te zetten, want hoe luider de muziek, hoe minder je ruikt als je door je neus ademt. Zo werkt het bij mij tenminste.
Een hels kabaal steeg op uit de chaos en de stank.
Ik bood hem wel eens aan het huis op te ruimen, maar daar wilde hij niets van weten. Daar kon geen sprake van zijn! Ook bood ik wel eens aan kopjes en glazen af te wassen en zijn kleren naar de wasserette te brengen, maar ook daar kon geen sprake van zijn! Hij had een hekel aan zeep en aan water.
Hij zei: "Een man hoort niet schoon te zijn."
En: "Vuil is mannelijk, glans is vrouwelijk."

* Deze vijf korte beschouwingen over het huishouden schreef ik in maart 2003 voor de Volkskrant. Een paar dagen geleden vond ik ze terug! Ik was ze helemaal vergeten!

Is het geen goede Noorse stijve?

De Beatles in 1965

1.
V. kwam bij ons langs en speelde op onze piano het mooie lied Norwegian Wood van de Beatles.
Er zijn veel verschillende interpretaties van de laatste regel van dit lied, die luidt:
So I lit a fire, isn't it good Norwegian wood?
Sommigen denken dat hiermee brandstichting wordt bedoeld. Dit is denkbaar, maar het is niet in de geest van het liedje.
Volgens anderen gaat om het aansteken van de open haard. Maar wie steekt er 's morgens vroeg bij het wakker worden de open haard aan?
Weer een andere opvatting is dat er een joint wordt opgestoken. 

2.
Het meest voor de hand liggend lijkt me, gezien de context, dat de persoon in kwestie bij het wakker worden een woody had (een stijve). En dat er dus sprake is van zelfbevrediging (lighting a fire).
De juiste vertaling en betekenis van de titel lijkt mij daarom: Noorse stijve.
Is het geen goede Noorse stijve?

3.
Hier de hele tekst van Noorse Stijve: 

"I once had a girl, or should I say, she once had me.
She showed me her room, isn't it good Norwegian wood? 

She asked me to stay and she told me to sit anywhere,
So I looked around and I noticed there wasn't a chair.  

I sat on a rug, biding my time, drinking her wine.
We talked until two and then she said, "It's time for bed."  

She told me she worked in the morning and started to laugh.
I told her I didn't and crawled off to sleep in the bath. 

And when I awoke, I was alone, this bird had flown .
So I lit a fire, isn't it good Norwegian wood."

Over volwassenheid

Uitsnede uit het omslag van Konstantin Paustovski's
boek Verre jaren (Arbeiderspers)

In de gezichten van sommige volwassen mannen blijf je altijd het jongetje zien dat ze vroeger waren.
Bij andere mannen is de "fysieke herinnering" aan de jeugd volledig uitgewist.

Wat is hij van plan te vangen?

Een Amerikaanse condor (hij is groot).

Een spinnetje heeft op ons terras een reusachtig web gespannen. Wat is hij van plan te vangen? Een condor?