Ik wist toen nog niet wat houden van was

Granaatappelhart (broche van Salvador Dalí)

Z.: "Na hoeveel jaar begon je van mij te houden?"
Ik: "O, meteen! Ik hield al van je toen je nog in de buik zat."
Z.: "Maar ik hield toen nog niet van jou. Ik wist toen nog niet wat houden van was."

 

Uit een gesprekje met Z. (9)

Over verplaatsing

Het Engelse woord voor bank

Hier zie je M.'s (12) worsteling met het Engelse woord voor divan of bank.
Ze had een proefwerk.
Ze begon met cuch.
Dat streepte ze door, terecht.
Daarna kwamen cutch en couth, ook doorgestreept.
Toen noteerde ze: couch. 
Dat was goed! 
Maar nee, toch maar niet.
Vervolgens kwamen nogmaals cuch en cutch, coch en tenslotte dan toch maar weer cutch.
Ja, dat moest 't zijn.

Veranderen is moeilijk

Het alter ego Superman

Iemand die ik ken heeft een alter ego. Het is in de loop der jaren gegroeid. Het heeft niks te maken met een ziekelijke psychische toestand (dissociatie). Het is meer een alter ego van artistieke aard, dat af en toe ook in niet-artistieke zin van pas komt. Zoiets wil ik ook wel. Als je bepaalde tekortkomingen hebt, zoals ik, dan kun je ernaar streven om te veranderen. Maar veranderen is moeilijk. Zelfs heel moeilijk. Onmogelijk, welbeschouwd. Een alter ego oprichten heeft meer kans van slagen. Het oorspronkelijke ego kan dan gewoon blijven doormodderen zoals het gewend is.

Onderbrekingen zijn verontrustend

Perenboomgaard

Er was nog een kwartier te gaan tot het nieuws van acht uur.
Zou ik alvast beginnen met het schillen van de peren (ongeveer een half uur werk) of zou ik ermee wachten tot na het nieuws?
In verband met mijn psychologie op basis van onze perceptie van tijd is dat geen gekke vraag.
Omdat ik niet hou van onderbrekingen, ben ik in deze situatie – peren, nieuws – geneigd om te denken: eerst maar het nieuws, en daarna de peren.
Onderbrekingen zijn ergerlijk, vind ik. Zelfs verontrustend.
Als ik voorzie dat ik iets niet zonder onderbreking of onderbrekingen kan afmaken, dan stel ik het vaak uit tot 's nachts, als iedereen slaapt en onderbrekingen niet erg waarschijnlijk zijn.
Zo doe ik al mijn hele leven.
Maar nu dacht ik: waarom zou ik dat kwartier verspillen met niksdoen? Ik begin gewoon met het schillen van de peren. Als het nieuws erop komt leg ik ze even weg, daarna hervat ik het schillen weer!

En als ik dan dood ben

Lente in Lissabon na de dood van Fernando Pessoa

"Wanneer het voorjaar komt, en als ik dan dood ben, zullen de bloemen net zo bloeien en de bomen niet minder groen zijn dan in het vorige voorjaar."

Fernando Pessoa

Ze zijn op tv gekomen

Z. (9) en haar vriendinnen gingen vanuit een tentje snoep uitdelen aan liederen zingende kinderen.
Het was St. Maarten.
Het was avond.
Ze hadden zeer veel snoep bij zich.
AT5 kwam langs en filmde het tentje.
Ook werden Z. en haar vriendinnen geïnterviewd.
De brandende vraag van de meisjes was: "Komen we op tv? Worden we beroemd?"

De volgende ochtend op AT5

Waar zijn jullie?

Luipaard

"Tancrède, Angelicà, où êtes-vous?"

G. Tomaso di Lampedusa
(uit: Il Gattopardo)

D'un vergadering l'autre

De telgang van paarden is ook geschikt voor vergader-
tafels (foto's Eadweard Muybridge)

Vandaag heb ik vergaderd over soep. Jawel, daar kun je ook over vergaderen.
Ik heb nog nooit zoveel vergaderd als de laatste jaren.
De ene vergadering is nog niet voorbij of er dient zich alweer een volgende aan.
Mijn compagnon P. en ik – van Binst & Onderwijl Enterprise¹ – zijn bezig met het ontwerpen van een vergadertafel die kan rennen. Van de ene vergadering naar de andere, door de gangen van een bedrijf, door de straten van een stad!
Zo'n tafel heeft het druk.
Volgens Karel van het Reve was vergaderen voor de talentlozen: "Vergaderen is voor de talentlozen," schreef hij.
Niets is minder waar. Ik heb zelden zoveel plezier gehad en zoveel voor elkaar gekregen als nu, nu ik behoor tot de mensen die vergaderen. Er wordt wel eens gezegd dat vergaderen en creativiteit niet samengaan. Hier speelt het oude, hardnekkige, heroïsch-romantische waandenkbeeld van het individu op.

¹ "Binst" is Vlaams voor onderwijl

Wie wil er nou vis?

De soepschildpad (Chelonia midas) is natuurlijk een
 bedreigde soort

Donderdagavond 28 november op de KNSM Sociëteit: Soep! 

'Prachtige Soep, zo graag gezien
In een hete soepterrine!
Wie snelt niet toe op deze roep?
Soep van de avond, prachtige Soep!
       Pra-hachtige Soe-hoep!
Soe-hoep van de aaa-ha-havond!
       Prachtige, prachtige Soep!'

Een herfstavond met en over soep.
Tussen de gangen door: gastronomische en gastrosofische optredens van:
Anya van de Wetering van de Soepkalender,
Jonah Freud van de Kookboekhandel en
Jérôme Gommers van Jérôme Gommers. 

'Prachtige Soep! Wie wil er nou vis,
Wild, of wat er verder is?
Wie geeft niet graag zijn laatste spie
voor een lepel vol prachtige Soep?
      Pra-hachtige Soe-hoep!
Soe-hoep van de aaa-ha-havond!
     Prachtige, prachti-GE SOEP!'* 

Donderdag 28 november aanstaande: een ongebonden avond op de KNSM Sociëteit. 
Meer informatie volgt snel.  

* Droefgeestig liedje uit Alice in Wonderland, snikkend ten gehore gebracht door de nepschildpad.

Traditie is het bloed van de geschiedenis

Er gaan vaak dingen mis op de KNSM Sociëteit.
Wij verzetten ons tegen deze traditie, maar anderzijds: traditie is het bloed van de geschiedenis.¹ 

Een haai zwemt door de lucht op de KNSM Sociëteit

¹ Uit: Salvador Dalí, The Secret Life of Salvador Dalí, Vision Press Limited, 1976.

Ik beroof je van je vrijheid

Iemand die Jaron Lanier heet zegt: "Wie jij bent beïnvloedt welke keuzes je krijgt aangeboden door Facebook en Google. Dus je denkt dat je op onderzoek uit gaat op het internet, vrij om te gaan en te staan waar je wilt, maar in werkelijkheid word je gestuurd. Je krijgt oogkleppen op. Je ziet alleen bepaalde informatie. Door micromanagement van je keuzes – de nieuwste en meest subtiele vorm van knechting – bedreigen Facebook en Google de vrijheid meer dan welke censor ook. Ze verdienen geld door te bepalen wat mensen kunnen weten. Google en Facebook zeggen: 'Doe wat je wilt, maar ik heb invloed op al jouw keuzes, en ik stuur je geleidelijk de kant op die ik wil. Ik beroof je van je vrijheid door je de illusie van vrijheid te bieden.'"

Uit: Tegenlicht

Vroeger heetten veel jongens Hans

Houten tennisracket van Wilson

Ik stond in een grote tennisfinale. Groot naar kinderbegrippen bedoel ik.
Ik moest tegen een jongen die veel ouder was dan ik.
Hij heette Hans.
Vroeger heetten veel jongens Hans.
Tegenwoordig wordt de naam niet meer aan jongens gegeven.
Ik was zenuwachtig voor de finale. Mijn rackets legde ik 's avonds bij me in bed.
Ik won.
De beker stond al klaar op een tafel. Ernaast lag de zilveren medaille voor de tweede plaats.
De uitreiker van de prijzen hing de zilveren medaille om de nek van Hans. Daarna gaf hij de beker aan mij en ik hield hem in de lucht. Hij glinsterde in het zonlicht. 
Het was een magische beker. Hij was klein. Maar wat leek hij toen groot!

Over twee vormen van onwetendheid

Ik heb iets belangrijks ontdekt.
Ik had een crisis omdat ik dit belangrijke nog niet ontdekt had.
Ik was ernaar op zoek.
Het lag binnen handbereik maar ik kon het niet te pakken krijgen.
De crisis zorgde ervoor dat ik het te pakken kreeg.
Een crisis is iets goeds.
Je hebt geen wapens meer.
Je wordt overmeesterd door het niet-willen-weten of juist door het graag-willen-weten.
Beide vormen van onwetendheid kunnen je leven tijdelijk ontwrichten.
De crisis ging over de liefde. Je moet niet denken dat je in kwesties van de liefde automatisch goed handelt. Zoveel vertrouwen moet je niet hebben in de liefde, en ook niet in jezelf.

Als we naar buiten keken

Mijn laatste boek is nu te koop als eBoek.
Het heet Trouw is de andere wang.
Het gaat over de begeerlijkheid van roem.
Het is de moeite waard om het te kopen en te lezen.
Ik kreeg er een literaire prijs voor.
Van het aan de prijs verbonden geldbedrag kocht ik een houten vloer.
Op een ochtend laadde een vrachtwagen de houten vloer uit op de stoep voor ons huis. Het kostte me veel tijd om de vloer boven te krijgen. Ik was helemaal bezweet. Oef, wat waren die planken zwaar!
Toen ik aan het boek begon woonden we aan de rand van IJburg. We hadden twee verdiepingen van elk honderd vierkante meter en we hadden vijf buitendeuren.
In de verte zagen we zandvlakten. En we zagen het IJsselmeer. En weidse luchten met jagende wolken.
En de wind blies zand ons huis in onder de vijf buitendeuren door.

Waar is dat ijzeren geheugen gebleven?

Potjomkintrappen in Odessa

1.
Je bent een Rus. Een goed deel van al het land op aarde is van jou. Je hebt zo veel land, dat je geen geld meer nodig hebt. In het ene deel van je rijk is het winter, in het andere zomer. Je kunt de halve aardbol bereizen zonder je paspoort mee te nemen.
De pleinen in je grote steden zijn zo reusachtig dat het betreden ervan een kosmische ervaring is. De grootste schrijver die ooit geleefd heeft is er eentje van jou. Ik bedoel Nikolaj Gogol (maar Poesjkin en de anderen moeten we ook niet vergeten).
Je hebt de tsaren overleefd en Lenin en Stalin. Behalve Gorbatsjov waren tot nu toe al je leiders usurpators. En bijna al je mannen zijn alcoholist. Het zijn dan ook niet de minste dranken die er gestookt worden.
Groetjes van Gorbatsjov.
Ontvlambaar Maagdenhart.
Ontroostbaar Weeuwtje.
Bitter Wezenleed.
Tranen van een Komsomolmeisje. 
Je rivieren zijn zo allemachtig groot en breed, je winters zo koud, je seizoenswisselingen zo indrukwekkend en melancholiek.
En Konstantin Paustovski is een landgenoot.
En ook Shostakovitsj de dappere nagelbijter is een landgenoot.
En een van je duizenden steden heet Odessa. Ach!

2.
Recept voor Tranen van een Komsomolmeisje:
Lavendel (15 gr)
Verbana (15 gr)
Berkelhaarwater (30 gr)
Nagellak (2 gr)
Mondspoelmiddel (150 gr)
Limonade (150 gr)
Een takje kamperfoelie om mee te roeren. 

3.
De schrijver Venedikt Jerofejev schrijft over Tranen van een Komsomolmeisje:
"Iemand die gewoon maar wodka drinkt, behoudt én z'n gezonde verstand én z'n ijzeren geheugen, of het omgekeerde gebeurt, hij raakt in één keer allebei kwijt. Maar met Tranen van een Komsomolmeisje krijg je gewoon iets idioots: als je daar honderd gram van zuipt, van die tranen, hou je een geheugen als een ijzeren pot, maar je gezonde verstand is foetsie. Drink je nog eens honderd gram, dan sta je van jezelf te kijken: waar komt al dat gezonde verstand zo ineens vandaan? En waar is dat ijzeren geheugen gebleven?"

Het verlichte schip zag er luisterrijk uit

Het cruiseschip van dichtbij

Toen ik terug naar huis fietste via de Veemkade die vroeger de Oostelijke Handelskade heette¹ zag ik in de verte de lichten van een net afgemeerd cruiseschip. Ik was 's avonds naar Albert Heijn gegaan om brood en limonade te kopen. 
En spek.
Het was al donker. 
Het verlichte schip zag er luisterrijk uit. 
Het was alsof een groot feest was binnengevaren in het donkere Amsterdam. 
Ik fietste erheen. Ik kon de aantrekkingskracht van het verlichte schip gewoon niet weerstaan. 
Het schip was gebouwd op de roemrijke Meyerwerf in Papenburg. Het lag met enorme touwen verankerd aan de kade en de reizigers verlieten het schip in kleine, verspreide groepjes. 
Morgen of overmorgen vertrekt het schip weer. Dan zal haar melancholieke afscheidsroep in heel het Oostelijk Havengebied te horen zijn.  

¹ De schrijver Joseph Conrad over de Oostelijke Handelskade in The Mirror of the Sea (1906)

Hij was jonger dan ik

Standbeeld van de veldheer prins Eugene van Savoye 
te Wenen

M. was naar Wenen gegaan.
Ik ben nog nooit in Wenen geweest, hoewel het een van de steden is waar ik geboren ben (hierover later meer).
Ik vroeg M. of hij foto's wilde nemen van het huis aan de Rasumofskygasse waar de schrijver Robert Musil woonde van 1921 tot 1938.
Ik mag Robert Musil graag, ook al heb ik hem nooit gekend. Hij was al vijftien jaar en 27 dagen dood toen ik geboren werd.
Er war jünger als ich.

I now determined upon plan B

De twee acteurs in Escape Plan

Escape Plan is een film met de acteur Arnold Schwarzenegger.
Het is jammer hij nooit een film met Woody Allen heeft gemaakt.
Ook doet mee: Sylvester Stallone.
Arnold Schwarzenegger en Sylvester Stallone zitten in een gevangenis en ze gaan ontsnappen.
Dit is mijn favoriete filmthema.
Mijn hele leven is een mislukte ontsnappingspoging.
Maar ik geef niet op, geheel in de strijdvaardige geest van Buffalo Bill, die zei: "My first plan of escape having failed, I now determined upon plan B."

De natte droom van een astronoom

Zwart gat / Foto Event Horizon
Telescope ESO / Wikipedia

Een astronoom zei het volgende  over het ontstaan van het universum:
"De oerknal is misschien de flipside van een zwart gat."
Hij zei dit op tv.