Alle sind im selben Jetzt da

1.
Wij hebben een plant op ons terras die Oost-Indische kers heet. De prachtig gevormde blaadjes en kleurige bloemen zijn eetbaar (wat eetbaar is moet gegeten worden).

2.
Ernst Bloch zei: "Nicht alle sind im selben Jetzt da."¹
Maar ik zeg: "Alle sind im selben Jetzt da."²
En dat zegt ook Konstantin Paustovski.³

3.
Ik ga vooruit met schaken.

4.
De slippers van M. (22) heten Marcel.

5.
"Wat betekent betekent?"
"Wel, als je vraagt wat betekent betekent, dan weet je volgens mij al wat betekent betekent."
"O ja! Betekent betekent betekent!"

6.
Hoe vaker ik iets doe, hoe moeilijker ik het vind. Dit is het omgekeerde van wat gewoonlijk onder "ervaring" verstaan wordt.

¹ Uit: Ernst Bloch / Das Prinzip Hoffnung / Suhrkamp 1959
² Uit: Peter Bekkers / Opera Non Scripta / Uitgeverij Opera Non Scripta / d.d. als de regenwurmen blaffen
³ Uit: Konstantin Paustovski / Goudzand / Uitgeverij Van Oorschot / 2016

Ik was op de hoek van de Archangelkade en de Rigakade

Konstantin Paustovski (1892-1968)

Vanmorgen was ik op de hoek van de Archangelkade en de Rigakade.
Daarna had ik een afspraak in de Danzigerbocht.
Wat een mooie dromerige straatnamen.
Ik dacht even dat ik in Odessa was!
En ik moest denken aan de schrijver Konstantin Paustovski.

Heel de reusachtige stad Kiev schreeuwde

Konstantin Paustovski

1.
Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog was Winston Churchill bang dat Rusland Oost-Europa zou bezetten.
Hij droeg zijn generaals op om samen met de Duitse Wehrmacht Rusland uit Oost-Europa te verdrijven.
Wapens die op de Wehrmacht waren buitgemaakt moesten op zo'n manier worden opgeslagen dat ze gemakkelijk konden worden teruggegeven.¹

2.
Als je met een iets andere blik en vanuit een iets andere hoek naar de geschiedenis kijkt, dan lijkt het alsof heersers en overheersten altijd en overal koortsachtig naar elkaar op zoek zijn geweest.

3.
"Dood, als je komt, kom dan heimelijk, zodat het genot van het sterven mij niet weer tot leven wekt" – Salvador Dalí

4.
"Wat is dit?"
"Wat is wat?"
"Eeuwige Bouillon."
"Wel, dat is een zee van woorden waarin telkens nieuwe vulkaaneilandjes van toevallige samenhang ontstaan (en weer verdwijnen): hier een theorie, daar een metamorfose, verderop een plan, ginds een mirakel en aan de verre horizon zelfs een moraal!"

5.
"Plunderaars omsingelden een groot huis, maar kregen geen kans er binnen te dringen. In het donkere huis, dat in de duisternis leek weg te kruipen, begon een vrouw te schreeuwen. Zij had geen ander middel om haar kinderen te beschermen dan deze ononderbroken, geen moment verstommende kreet. Plotseling werd het geschreeuw van de vrouw door het hele huis overgenomen, van de eerste tot de laatste verdieping. Daarna werd het in de hele straat en in de aangrenzende straten overgenomen. Het geschreeuw zwol aan als de wind en sloeg over op steeds nieuwe straten. De wijken Posol, Novoje Strojenië en Bessarabka schreeuwden, heel de reusachtige stad Kiev schreeuwde."² 

6.
Het leven zelf is het resultaat van een serie inbraken.

¹ Uit: Boris Johnson / De Churchillfactor / Spectrum 2015 / (p. 292). Zie ook: David Reynolds / From World War to Cold War: Churchill, Roosevelt and the International History of the 1940's / Oxford 2006)
² Uit: Konstantin Paustovski / Begin van een onbekend tijdperk (hoofdstuk 16) / Van Oorschot 2019 / Vertaling Wim Hartog

"Vertoesjinka" betekent "draaitolletje"

Er druppelt bloed van iemand anders bij mij naar binnen. Het is de eerste keer dat mijn bloed kennismaakt met ander bloed.
Van wie was dit bloed? Van een aanbiddelijke jonge vrouw? 
Haar bloed is een onstuimig, koel, bruisend, levendig riviertje dat door mijn aderen stroomt.
Is het geen wonder dat haar bloed nu door mij heen stroomt op de manier van het Russische riviertje de Vertoesjinka, "dat zich wendt en keert als een woelwater, ruist, murmelt, klatert en schuimt bij iedere steen of omgevallen berkenstam, zachtjes voor zich uit neuriet, in zichzelf praat, en met heel helder water over de kiezelige bodem stroomt?"¹
Vertoesjinka betekent Draaitolletje.
Is het geen wonder?

¹ Uit: Konstantin Paustovski - Verhaal van een leven / Boek 6 - Boek der omzwervingen / Hoofdstuk 25 - Het riviertje de Vertoesjinka

Odessa is een stad van oleanders

Oleander

Zondag heb ik een woord gekocht.

Ik moet het woord goed water geven en een mooi plekje in de zon geven, dan gaat het groeien.
Ook krijgt het woord bloemen, rode.
En het gaat heerlijk geuren.
Nu denk je misschien: hij heeft zijn verstand verloren.
Maar het mooiste aan de oleander is nou eenmaal de naam (het woord).
Verder is ze nogal gewoontjes, al is ze behoorlijk giftig en kan ze "mens en vee doden", zoals de Ouden schreven.
In de boeken van Paustovski (die ik opnieuw ga aanschaffen) staat dat Odessa een stad van oleanders is.

Je mag maar één boek meenemen

Jaroslav Hašek (1883-1923)

Gisteren vroeg iemand wat het mooiste boek was dat ik ooit gelezen heb.
Dat is een gemakkelijke vraag om te stellen, maar geen gemakkelijke vraag om te beantwoorden.
Ik zei: "Ik hou van Ecce homo van professor Nietzsche, van Gargantua en Pantagruel van Rabelais, van Dode Zielen van Nikolai Gogol die op 1 april werd geboren en van De lotgevallen van de brave soldaat Svejk van Jaroslav Hasek. Dat zijn geloof ik mijn mooiste boeken, samen met..."
Ik wou nog een serie boeken noemen, waaronder enkele van Robert Musil en Konstantin Paustovski, en Liefde in tijden van cholera van Gabriel García Marquez.
Dat was niet de bedoeling.
"Je mag maar één boek meenemen naar het onbewoonde eiland."
Het zou interessant zijn om eens te onderzoeken wanneer het onbewoonde eiland een rol is gaan spelen in de verbeelding en de conversatie.

Over volwassenheid

Uitsnede uit het omslag van Konstantin Paustovski's
boek Verre jaren (Arbeiderspers)

In de gezichten van sommige volwassen mannen blijf je altijd het jongetje zien dat ze vroeger waren.
Bij andere mannen is de "fysieke herinnering" aan de jeugd volledig uitgewist.

Over AI (over fictie en werkelijkheid)

Guglielmo Marconi (1874-1939) een van de uitvin-
ders van de radio

Er zijn op internet steeds meer door Artificiële Intelligentie (AI) gegenereerde beelden.
De techniek wordt almaar beter.
Het is niet makkelijk om AI-beelden nog van echte te onderscheiden. 
Als wat wij op internet zien niet echt is, is het nieuws op de televisie dan wel echt? En op de radio? En in de kranten?
Is het echt?
Om de proef op de som te nemen reisde ik met de trein via Wenen en Boedapest naar Kiev in Oekraïne en vandaar verder met een omweggetje via Charkov naar Luhansk in de Donbas.
En wat bleek?
Er was helemaal geen oorlog.
(In Kiev bezocht ik het Eerste Kievse Gymnasium van Konstantin Georgiejevitsj Paustovski).
Van Luhansk in de Donbas reisde ik met de trein naar Cherson.
(Daar bezocht ik het graf van Grigori Aleksandrovitsj Potjomkin. Het graf was er nog, maar de botten niet meer).
Van Cherson reisde ik via Odessa, Boekarest, Sofia, Istanboel en Beiroet naar Tel Aviv in Israël en met Israël Railways verder zuidelijk naar Gaza-stad in de Gazastrook.
Daar was ook geen oorlog.
Deze twee reizen droomde ik.¹
Artificiële Intelligentie is de grafdelver van de massamedia en van het internet. Wij beleven het einde van een tijdperk dat begon met de uitvinding van de radio in de negentiende eeuw. De snel toenemende kracht van AI zal veroorzaken dat wij binnen afzienbare tijd nog maar één medium kunnen vertrouwen, namelijk onze eigen zintuigen. En wij zullen terug zijn bij onszelf, de oogkleppen af. 

¹ Ik droomde ze vannacht. Het waren droomreizen. Soms moet je het even over dromen hebben. De schrijver Isaac Bashevis Singer schreef in de roman Shosha: "Tsutsik, de wereld gaat jouw kant op, alles wordt langzaam maar zeker fictie."

De kleur van de kusten van de noordwestelijke Krim

Europese ekster

Dit is wat ik heb gekregen voor m'n verjaardag, moet je horen:
– Een kleine olijfboom om een olijfgaard mee te beginnen.
– Een zandkleurige kosmopolitische broek.
– Een cursus Italiaans voor beginners.
– Een waterpistool om de ekster weg te jagen bij de koolmezen.
– Zes mooie boeken, namelijk:
1) Verre jaren.
2) Onrustige jeugd.
3) Begin van een onbekend tijdperk.
4) Tijd van de grote verwachtingen.
5) Sprong naar het Zuiden en
6) Boek der omzwervingen.
Al deze boeken zijn geschreven door de Russische schrijver Konstantin Paustovski.
Hier is een stukje uit het voorwoord van Sprong naar het Zuiden:
"Ik zou dit boek willen beginnen met een woord van dank aan een van mijn lezers, de gepensioneerde kapitein-ter-zee Malov, die in Sebastopol woont. Kapitein Malov heeft in het vorige deel van deze autobiografie, Tijd van de grote verwachtingen, alles gecontroleerd wat ook maar enigszins met de zee te maken had en heeft mij daar wat korte aantekeningen over gestuurd. De uitgebreide en levendige kennis van de kapitein op maritiem gebied verleent deze aantekeningen het karakter van korte zeemansverhalen. Zijn brieven bevatten ook een soort korte onderzoekingen naar de kleur van de kusten van de noordwestelijke Krim, over de zogeheten Kovalevskitoren bij Odessa, die de stuurlui tot oriëntatiepunt diende en over heel veel andere bijzonderheden van het zeemansvak (...). Het valt op dat hij het zeemansvak heel hoog schat en niet kan uitstaan dat er lichtzinnig mee wordt omgesprongen. Ergens in een hoofdstuk van Tijd van de grote verwachtingen heb ik het woord 'loodswezen' tussen aanhalingstekens geplaatst. Dit heeft meteen, en terecht, protest opgewekt bij de oude zeerot, die opmerkt: 'Men moet het loodswezen niet omlaaghalen door het tussen aanhalingstekens te zetten.' (...)"

Over taal (over naamgeving)

De Wolga in de winter

Dit bier, dat ik nu drink, wordt gebrouwen door een brouwerij die de Russian River Brewery heet.  
Er zijn meer dan honderdduizend Russische rivieren. 
Er zijn kleine woelige stroompjes zoals de Vertoesjinka en er zijn immense, kilometers brede rivieren zoals de Wolga.
Over het ruisende, murmelende, klaterende en schuimende woelwatertje de Vertoesjinka heeft Konstantin Paustovski mooi geschreven.
Maar de Russian River Brewery zit helemaal niet in Rusland, lees ik nu! 
Die zit in West Sonoma County in California, Amerika.
Ik wist niet dat er door Amerika Russische rivieren stromen.

Voor de verandering is alles waar

Opmerkelijke  begroeting (3x)

In het boek Goudzand staan dagboekaanteke-ningen en verhalen die de Russische schrijver Konstantin Paustovski schreef tussen 1914 en 1968. En ook brieven.
Voor de verandering zijn alle superlatieven die de uitgever op de achterflap heeft gezet waar.¹
De kapper Boeroechov komt in het boek voor. Hij gebruikte en bewaarde het haar dat hij bij leden van de Communistische Partij afknipte om wandtapijten te weven met een afbeelding van Lenin erop.
En ook deze opmerkelijke begroeting komt erin voor: "Lazarenko begroette Alisa door driemaal over haar heen te springen, waarbij hij iedere keer boven het hoofd van de grote tragédienne een salto mortale maakte."²
Precies zo ga ik binnenkort dokter I. begroeten om haar mijn grote dankbaarheid en respect te tonen.

¹ Het betreft de superlatieven "episch", "ongelooflijk", "gruwelijk", "prachtig"(2x), "uniek", "eindeloos", "ontroerend", "magisch", "schitterend", "magnetisch".
² Met Alisa wordt bedoeld de actrice Alisa Koonen (1889-1974).

Waar is dat ijzeren geheugen gebleven?

Potjomkintrappen in Odessa

1.
Je bent een Rus. Een goed deel van al het land op aarde is van jou. Je hebt zo veel land, dat je geen geld meer nodig hebt. In het ene deel van je rijk is het winter, in het andere zomer. Je kunt de halve aardbol bereizen zonder je paspoort mee te nemen.
De pleinen in je grote steden zijn zo reusachtig dat het betreden ervan een kosmische ervaring is. De grootste schrijver die ooit geleefd heeft is er eentje van jou. Ik bedoel Nikolaj Gogol (maar Poesjkin en de anderen moeten we ook niet vergeten).
Je hebt de tsaren overleefd en Lenin en Stalin. Behalve Gorbatsjov waren tot nu toe al je leiders usurpators. En bijna al je mannen zijn alcoholist. Het zijn dan ook niet de minste dranken die er gestookt worden.
Groetjes van Gorbatsjov.
Ontvlambaar Maagdenhart.
Ontroostbaar Weeuwtje.
Bitter Wezenleed.
Tranen van een Komsomolmeisje. 
Je rivieren zijn zo allemachtig groot en breed, je winters zo koud, je seizoenswisselingen zo indrukwekkend en melancholiek.
En Konstantin Paustovski is een landgenoot.
En ook Shostakovitsj de dappere nagelbijter is een landgenoot.
En een van je duizenden steden heet Odessa. Ach!

2.
Recept voor Tranen van een Komsomolmeisje:
Lavendel (15 gr)
Verbana (15 gr)
Berkelhaarwater (30 gr)
Nagellak (2 gr)
Mondspoelmiddel (150 gr)
Limonade (150 gr)
Een takje kamperfoelie om mee te roeren. 

3.
De schrijver Venedikt Jerofejev schrijft over Tranen van een Komsomolmeisje:
"Iemand die gewoon maar wodka drinkt, behoudt én z'n gezonde verstand én z'n ijzeren geheugen, of het omgekeerde gebeurt, hij raakt in één keer allebei kwijt. Maar met Tranen van een Komsomolmeisje krijg je gewoon iets idioots: als je daar honderd gram van zuipt, van die tranen, hou je een geheugen als een ijzeren pot, maar je gezonde verstand is foetsie. Drink je nog eens honderd gram, dan sta je van jezelf te kijken: waar komt al dat gezonde verstand zo ineens vandaan? En waar is dat ijzeren geheugen gebleven?"

Hij gaat zijn bed op de top van een berg zetten

1.
Artificial Intelligence (AI) is de grafdelver van het internet.

2.
Na de mislukte serie Mooie onopzettelijke alledaagse vernieling wilde ik de serie Nietszeggende gevleugelde woorden beginnen. Maar ik zag er van af. Er zijn er gewoon te veel van.

3.
Marieke Lucas Rijneveld heeft gezegd: "Voortaan is het Lucas Rijneveld zonder Marieke."
(Nou dat weer).

4.
Ik gumde de aantekening "zie Piketty" uit.
Ik had met potlood "zie Piketty" geschreven in de kantlijn van het boek De protestantse ethiek en de geest van het kapitalisme¹.
Ik gumde het uit met een nieuw gummetje.
En moet je zien (zie afbeelding).

5.
Tante M. (85) zei tegen me: "Wat lijk je op je vader!"  

6.
Een man die ik op de televisie zag heeft het volgende plan gemaakt voor zijn dood.
Hij gaat een speciaal apparaat bouwen dat de dekens van zijn bed kan trekken.
Hij gaat zijn bed en het apparaat op de top van een berg zetten.
Hij gaat in zijn bed liggen en veel slaappillen slikken.
Midden in de nacht, als het vriest boven op de berg, zal het apparaat automatisch de dekens van hem af trekken zonder dat hij het merkt (door de slaappillen).
En hij zal dan sterven door de kou.²

7.
Konstantin Paustovski schreef in 1927 in zijn dagboek: "Je moet dagelijks aantekeningen maken. Anders lossen de dagen op als rook."

8.
J. (60) over kunstjes die je kunt doen met je lichaam: "Ik kan mijn alvleesklier een kwartslag draaien." 

¹ Een studie van Max Weber, uitvinder (van de sociologie)
² Ik wil hiervan een schilderij maken (maar ik kan niet schilderen)

Het bestaat niet meer

Sinaasappelboom in Nice

Nice is een stad met een zekere grandeur.
Door de kleuren van de huizen heeft de stad een zachte gloed die doet denken aan Odessa. Nou ja, aan beschrijvingen van Odessa door Konstantin Paustovski.
We hadden de auto toevallig in de Rue Rossini geparkeerd.
In die straat woonde Friedrich Nietzsche aan het einde van de negentiende eeuw!
Hij woonde daar in een pension. We gingen het pension zoeken, maar het is verdwenen.
Ça n’existe plus.