De vorst kwam van de Noordpool

Het Ladogameer in de onmetelijke bossen van Karelië

In de winter van het jaar 1939 begon Rusland een oorlog tegen Finland.
Deze oorlog wordt de Winteroorlog genoemd.
Bij gevechten in de Karelische bossen ontstond een ontzaglijke brand.
Duizend paarden van het Russische leger zaten klem tussen deze brand en het Finse leger.
Veel paarden braken door de vlammen heen en stortten zich in een meer vlakbij (dit meer heet het Ladogameer en het is het grootste meer van Europa).
Dicht bij de oever van het meer groepten de paarden samen, "rillend van de kou en de angst, met hun hoofden uit het water gestoken", terwijl de brand woedde.
In de nacht werden ze overvallen door zeer strenge vorst die van de Noordpool kwam.
De zee, de meren en de rivieren bevroren van het ene op het andere moment.
Toen het licht werd zagen de Finnen dat het meer was veranderd in een immense witte marmeren plaat.
Honderden paarden zaten vastgevroren in het ijs. Alleen de hoofden staken, naar de oever gewend, boven het ijs uit.
"In de wijd open ogen van de bevroren paarden brandde nog de witte vlam van de angst."
Dit schrijft Curzio Malaparte in Kaputt.
(Wie komen wij tegen aan het einde van onze beschavingen?
De dieren.)

Over taal (over woorden)

Een mond (eruit komt een woord)

Een woord betekent iets anders wanneer het wordt gezegd dan wanneer het wordt geschreeuwd, gedacht, gefluisterd, vergeten, geschreven, gezongen, verzwegen.
Dit wist ik natuurlijk al, maar het viel me gisteren weer eens op toen één en hetzelfde woord zich binnen korte tijd op al die verschillende manieren aan mij voordeed.

Over zonaanbidding

Koningin Nefertiti brengt 2500 jaar geleden
een offer aan de zonnegod Aton

Hier is mijn antwoord op P.'s vraag of zonaanbidding een monotheïsme is.
Wel, dat is het niet, want de zon is een ster (als de mens er niet meer is, is de zon er nog steeds) en de zon is niet de enige ster (er zijn miljarden sterren).
Van die miljarden sterren wordt er één aanbeden, namelijk de dichtstbijzijnde (die warmte geeft en licht), terwijl het bestaan van de andere, verderweg staande sterren niet wordt ontkend.
Zonaanbidding is dus een henasterisme.
Dit woord heb ik daarnet zelf bedacht (het is hier op deze plek ontstaan), maar het lijkt of het altijd al bestaan heeft (vind je niet?).
Het nieuwe woord is een samenstelling van de oude Griekse woorden ἕν¹ en ἄστρον².
Wel zijn er opmerkelijke morfologische overeenkomsten tussen het henasterisme ("éénsterrisme") en het monotheïsme.
Misschien is de ene en enige god van het monotheïsme een "herinnering" aan de zon.
Misschien is de ene en enige god wat er van de zon overblijft op je netvlies als je je ogen dicht doet.
Misschien is het een inbezitneming ("De zon is ons bezit").
Misschien ontstaat op elke planeet dichtbij een ster op den duur een ene en enige god.

¹ Eén (spreek uit: hén)
² Ster (spreek uit: astron)

Over vlinders

"Vlinders houden ervan te sterven."










Curzio Malaparte 

Wie komen wij tegen aan het einde van onze beschavingen?

Rendieren (hun geweien)

Toen ik nog nooit iets van Curzio Malaparte had gelezen vond ik hem al een goede schrijver.
Nu ik eindelijk iets van hem heb gelezen vind ik hem nog beter.
Zijn boek Kaputt gaat over het einde van een beschaving (over wat er gebeurde in de Tweede Wereldoorlog).
Beschavingen kennen meerdere eindes.
Wat er nu in Gaza gebeurt is bijvoorbeeld ook het einde van een beschaving.
Beschavingen overleven hun eindes (die immer-bloedende wonden zijn) tot aan het punt waarop ze eraan te gronde gaan.
Deel I van het boek Kaputt heet De paarden.
De andere vijf delen heten:
De ratten;
De honden;
De vogels;
De rendieren;
De vliegen.
Wie komen wij tegen aan het einde van onze beschavingen?
De dieren.
Over dieren en het einde van beschavingen later meer.

Waar gaat hij toch naartoe

Zonnebaden (foto Martin Parr)

1.
Ik las het boek Juliette of de voorspoed van de ondeugd van Markies de Sade.
Je moet er een sterke maag voor hebben.
Maar wat een frontale, schandalige, geslaagde aanval van de markies op de christelijke moraal!

2.
Artificiële Intelligentie begaat misdaden tegen de werkelijkheid.
Of bestaat dit type misdaad in de rechtspraak nog niet?
Dan moet het snel worden uitgevonden (niks moet, maar de werkelijkheid is kwetsbaar).

3.
P. is verhuisd naar een andere stad. 

4.
Gelijkheid is niet in alle gevallen de beste oplossing. Anders gezegd: ongelijkheid is niet altijd het probleem. Nog anders gezegd: problemen veroorzaakt door gelijkheid kunnen soms worden opgelost met een scheutje ongelijkheid.

5.
Een hond hier uit de buurt neemt elke dag de pont naar de overkant van het IJ.
Als ik eraan kom lopen zit hij vaak al te wachten op de kade met gespitste oren.
Zodra de pont is gearriveerd rent hij erop!
En aan de overkant rent hij er af!  
Waar gaat hij toch naartoe?

6.
Honden bestaan uit louter vraagtekens en uitroeptekens.¹

7
De merel eet al onze aardbeien op (wij hebben een aardbeienplant op het terras).
Als de merel ons ziet, vliegt hij gauw omhoog naar de rand van de dakgoot.
Als we weer weg zijn laat hij zich prachtig vallen met gespreide vleugels.
En hij hervat het opeten van de aardbeien.²

8.
Juliette of de voorspoed van de ondeugd telt elfhonderd pagina's. Markies de Sade was een maniak van de omgekeerde wereld.
"De omgekeerde wereld" betekent niet: een nieuwe of een andere wereld.
Het betekent: dezelfde wereld op de kop.
Om iets nieuws of iets anders te maken (of te doen) moet je het rijk van de omkeringen en de tegenstellingen verlaten (je moet niks).
Dit heet veranderen.
Dit is moeilijk.

9.
J. zei: "Wat krachtig breekt het zonlicht 's ochtends door de gordijnen naar binnen! Allemachtig! De hele kamer, alle kamers baden in het licht!"
P. zei: "Zonaanbidding is de meest voor de hand liggende godsdienst." En hij vroeg: "Is zonaanbidding een monotheïsme?"
Over dit vraagstuk later meer. 

¹ Op dezelfde manier bestaat het internet uit louter nullen en enen.
² Botanisch gezien is de vrucht van de aardbei een schijnvrucht. De echte vruchten zijn nootjes, herkenbaar als pitjes op het oppervlak van de schijnvrucht (uit: Wikipedia).

Oerschema (1)

 

Over enkele dieren

Een kennis van mij is een ekster. Hij leeft hier in de buurt.
Samen met een andere ekster plaagt hij altijd de poezen.
Zij hebben dan groot plezier (de eksters bedoel ik). 
"Zij zijn de koningen van de wereld. Zij zijn dat door hun plezier".
Als ik de straat op ga, dan vliegt de ekster naar me toe (ik hoor hem voordat ik hem zie).
Hij vliegt mee naar waar ik maar heen ga. 
Hij wacht buiten op me in de dakgoot of op de tak van een boom en dan vliegt hij weer mee terug.
Ik denk dat hij het een leuk spelletje vindt.
Soms geef ik hem brood of fruit dat ik in het voorbijgaan ergens heb gekocht.
Of hij vliegt mee naar de pont.
Maar hij vliegt nooit mee naar de overkant van het IJ zoals meeuwen doen.

Het plein was leeg

Zij hoorden het

Er was gisteren op de Dam zeer weinig belangstelling voor de herdenking van de doden.
Het plein was leeg.
Het was de Dag van het Lege Plein.
Kwam het doordat het verboden was het woord "Gaza" te zeggen?
"Je moest het zo zachtjes zeggen dat alleen dieren met hele grote oren het konden horen," zei S., die er was.
En zij hoorden het.

Het is een genot

Hypnos de Griekse god van de slaap met het
gevleugelde hoofd (British Museum)

1.
Ik probeerde mijn handen te wassen onder de kraan zonder de pink van mijn linkerhand nat te maken.
Daar zat een pleister omheen die beslist droog moest blijven.
Het was niet makkelijk (probeer maar eens).
Het hele genot van het handen wassen werd erdoor bedorven.
Ja, handen wassen is een genot, dat heb ik ontdekt. Het is een genot.

2.
Absurd kleine dingen (al dan niet organisch) en absurd grote dingen zijn altijd bolvormig ("rond").
Daartussen in – tussen die twee uitersten in, bedoel ik – bevinden zich ruimtelijke vormen zoals kubussen, cilinders, kegels etceterâh.¹
Misschien klopt dit niet helemaal, maar geef toe, er zit iets in.

3.
Na de stamceltransplantatie droom ik als vanouds stroomopwaarts. Maar ik droom wat lichter, wat gelukkiger.
Zo lijkt het.
Zou het kunnen dat het bloed van invloed is op de aard van het dromen?
Waarom niet? Het bloed is een woelwater in de verder vrij bewegingloze wereld van de slaap. 

¹ Deze manier om "etcetera" te schrijven komt uit de gedichtenbundel Momentums laadklep van Jérôme Gommers. Wat een bundel is dat zeg!
² Een gevleugeld hoofd! Alleen al door de natuurlijke beeldtaal is de Griekse mythologie verhelderend. Hypnos (Ὕπνος), de god van de slaap, is de tweelingbroer van Thanatos (Θάνατος), de god van de dood. Hij is een zoon van Nyx (Νύξ), de godin van de nacht, en Erebos (Ἔρεβος), de god van het duister. Zijn zonen zijn alle soorten dromen die er bestaan.

Het komt door het nieuwe bloed

Hematopoëtische stamcel onder de micro-
scoop (1μm is een duizendste millimeter)²

Vorig jaar kreeg ik stam-cellen van mijn zusje. Zij is jonger dan ik.
Ik kreeg de stamcellen in april. Ik schreef er al eerder over.¹
Er is nu een jaar verstreken sinds ik ze kreeg.
Het is een mijlpaal.
Stamcellen zijn cellen die bloed maken (onder andere).
Ze zitten in het beenmerg. Ze zijn heel klein (alles is klein).
Mijn bloed wordt nu gemaakt door de nieuwe stamcellen.
Ik heb niet meer mijn eigen bloed.
Het is weg. 
Toen ik twee weken na het krijgen van de nieuwe stamcellen uit het ziekenhuis kwam zag ik eruit als een oud mannetje.
"Je zag eruit als een oud mannetje."
Nu zie ik er niet meer zo uit.
Dat komt door het nieuwe bloed.
Door het nieuwe bloed ben ik jong en mooi geworden.
Ook heb ik mooie dromen.
Wordt vervolgd!

¹ Zie de series homo aegrotans (de zieke mens) en homo recuperans (de herstellende mens).
² Hematopoëse komt uit het Grieks en betekent: bloed maken.

Ik ben verkouden

Vandaag ben ik jarig.
Over drie weken ben ik ook jarig.
En over vier maanden ook.
M. schreef:
"Gefeliciteerd met je verjaardag!"
Waarop ik schreef:
"Dank! Ik vier het niet want ik ben verkouden."

Klop je goed?

"Blauwachtig hart, klop je goed zonder mijn filhar-monisch bloed?"








 

Federico García Lorca

En het onzichtbare zeesloepje wordt zichtbaar

De vergelijking gaat misschien niet helemaal op

Halangium ochraceum is een microbe.
Hij leeft in zee.¹
Hij is worstvormig.
De letterlijke vertaling is okergeel zeesloepje.
Hij is niet met het blote oog te zien.
Onderzoekers hebben ontdekt dat het okergele zeesloepje zichzelf op idioot agressieve wijze vernietigt wanneer hij besmet raakt met een virus.
Het besmette zeesloepje knipt zichzelf dan helemaal aan stukken met speciaal voor de gelegenheid gemaakte scharen.²
En daardoor wordt hij zichtbaar (in het zeewater ontstaat een soort wolkje).
Zijn hele bestaan is hij onzichtbaar geweest. Nu hij zichzelf vernietigt is hij zichtbaar.
Eerder schreef ik dat de mensheid een okergeel zeesloepje is.
Die vergelijking gaat misschien niet helemaal op.
Ach wat, natuurlijk gaat die vergelijking op!

¹ Een microbe is een organisme dat te klein is om met het blote oog te zien. In de tweede klas van de middelbare school hield ik een spreekbeurt over microben. In de vierde klas hield ik een spreekbeurt over haaien. Beide spreekbeurten waren een fiasco.
² Zie: https://www.science.org/doi/10.1126/science.adk0378

Iets van een zieltje hebben ze wel

Culex pipiens (gewone steekmug)

"Had dat mugje dat ik daarnet heb doodgeslagen een ziel, denk je?"
"Hm, ja, iets van een zieltje hebben ze denk ik wel."

Zij was ook een vogel

Paprijns

1.
De monotheïstische moralen (de christelijke, de joodse, de islamitische) zijn volkomen ongeschikt voor menselijk gebruik.

2.
Er landde een vogel op de dakrand met een regen-worm in zijn snavel. 
Hij leek op weg om de worm aan zijn vriendin te geven.
Zij zat verderop op de dakrand.
Zij was ook een vogel.

3.
J. droomde dat paprika's vroeger paprijnzen werden genoemd. Wat een mooi woord. Meer woorden zouden uit dromen moeten komen.

4.
In dictaturen staat de tijd stil.

5.
Ons parlement bestaat goeddeels uit slaapwandelaars.

6.
Er lag een croissant op de vloer in de supermarkt.
Ik aarzelde of ik hem zou oprapen (en weggooien).
Ik besloot het niet te doen.
Toen bedacht ik me.
Ik liep naar de croissant.
Ik bukte al om hem op te rapen.
Maar toen bedacht ik me opnieuw.
Zo stond ik daar een poos te weifelen (ja, te weifelen).

7.
"Wat is objectiviteit?"
"Dat is subjectiviteit zonder gevoel."

Nu moet ik er echt vandoor

Oppenheimer in de film Oppenheimer

1.
Op de sociale media is de oorlog van allen tegen allen al lang geleden uitgebroken.  
De mensheid is een okergeel zeesloepje. Ik kom hier later op terug. Maar onthoud: een okergeel zeesloepje.

2.
Het lachen dat professor Nietzsche bedoelde is het lachen als lichamelijke genieting.
Het is het lachen zonder object.
Het lachen van Gargantua en Pantagruel.
Ook hier kom ik later op terug. Ik heb nu geen tijd. O, ik heb vreselijke haast!

3.
Er bestaat gewetenloosheid in drie soorten: minimale, optimale en maximale gewetenloosheid.¹

4.
Er werd een prachtig schoon wit tafellaken over de aarde geworpen met een zwierige zwaai.
Het oude tafellaken zat onder de bloedvlekken.
Langzaam en exact daalde het nieuwe laken neer. 
"Niet knoeien!" riep iemand.
Aldus mijn droom van vannacht.
Soms moet je het even over dromen hebben.

5.
Nu moet ik er echt vandoor! 

¹ Over gewetenloosheid later meer (met speciale aandacht voor het boek The Maniac van Benjamin Labatut, de film Oppenheimer en het boek Morele ambitie van Rutger Bregman).

Dit ongelofelijke en mooie gebeurde gisteren

Halverwege de tennis-wedstrijd verscheen er een roofvogel boven het grote stadion.
Hij begon daar rondjes te cirkelen.
Toen de wedstrijd bijna beslist was dook hij naar beneden.
Hij greep de tennisbal uit de lucht (toen die onder-weg was van Jannik Sinner naar Grigor Dimitrov) en vloog er mee weg, het stadion uit.
Dit ongelofelijke en mooie gebeurde gisteren in de finale van het tennistoernooi van Miami in de Amerikaanse staat Florida.
Een half uur later kwam die tennisbal aan een parachuutje weer naar beneden.
Nee hoor, dat laatste heb ik verzonnen.

Wanneer ik iets voel

Mijn ene hoofd (pasfoto's)

Wanneer ik een onregel-matigheid voel aan bijvoorbeeld mijn been, dan voel ik eerst even aan mijn andere been voordat ik me zorgen ga maken.
Als ik dezelfde onregelma-tigheid daar ook voel is er niks aan de hand, dan was het een ingebeelde onregel-matigheid.
Symmetrie is geruststel-lend.
Dat heeft de natuur zo geregeld.
Symmetrie is ook in de kunst de uitdrukking van een volledige of volmaakte (vaak onbehaaglijke) afwezigheid van gevaar.¹
Over de onbehaaglijkheid van gevaarloosheid later meer.
Vanmorgen voelde ik achter op mijn hoofd een onregelmatigheid. Ik wilde al aan mijn andere hoofd gaan voelen of het daar ook zat. Maar ik heb helemaal geen ander hoofd. Ik heb maar één hoofd.

¹ Het is opmerkelijk dat dictaturen zo van symmetrie houden. Dit terzijde.

Wat is de verleden tijd van machine?

1.
Als ik een half flesje bier heb gedronken, dan moet ik niesen.

2.
Zij kreeg een kamerplant.
Zij vindt het hebben van een kamerplant op dit moment in haar leven een te grote verantwoordelijkheid.
Zij brengt de kamerplant naar het plantenasiel.

3.
Hoe de twee tennissers Jannik Sinner en Carlos Alcaraz reageren als ze een fout hebben gemaakt is iets zeer moois om te zien (a thing of beauty).

4.
O, dat voortdurende geknaag aan de randen van de privacy (door het reusachtige knaagdier internet)!

5.
"Is het echt of is het A.I.?"
"Ik weet het niet."

6.
Een roodharig meisje vertelde een mopje aan een meisje met glimmende zwarte schoentjes aan.
Ze hingen naast elkaar op de kop in een klimrek hier op het schiereiland.
"Wat is de verleden tijd van machine?" vroeg het roodharige meisje.
Het andere meisje wist het niet (dus zei ze niks).
"Wasmachine," zei de roodharige nadat het een poosje stil was geweest.
"O ja, hahaha!" zei de ander.

7.
Wij zouden wat meer naast elkaar op de kop in klimrekken moeten hangen (wij mensen bedoel ik).