De kunst van het navelstaren is in het verdomhoekje terecht gekomen

Ilya Prigogine

In verband met mijn psychologie op basis van onze perceptie van tijd ga ik het boek Orde uit Chaos¹ van Ilya Prigogine aanschaffen.

Het boek verscheen in 1980.
Ik was toen 22 jaar.
Ik hoop dat ik het nog ergens nieuw kan krijgen.
Ik vind het niet prettig boeken te lezen die eerder al door anderen gelezen zijn.
Ik tref er soms vieze dingetjes in aan.
Daardoor kom ik zelden in een bibliotheek of een antiquariaat.
Mijn psychologie op basis van onze perceptie van tijd is deels gegrondvest op de beoefening van de in het verdomhoekje terecht gekomen kunst van het navelstaren (ὀμφᾰλόσκέψῐς – spreek uit: omfaloskepsis).

¹ Oorspronkelijke titel: La Nouvelle Alliance

Volgende keer beter

Anna Drijver

Ik zag de actrice Anna Drijver in de Albert Heijn.
Zij stond bij de Afdeling Tijdschriften in de tijdschriften te bladeren.
De camera van mijn mobiele telefoon was kapot.
Ik kon dus geen foto maken.
Ook had ik de moed niet om haar aan te spreken.
Volgende keer beter!

Smartphone avant la lettre

Foto van twee verdachte types. De foto is gemaakt met een – in een plastic 
tas – verborgen camera van de Stasi in Oost-Berlijn in 1975 

De bloemen hebben geen verweer

Naaktslak

Om elf uur 's avonds komen de naaktslakken tevoorschijn van onder de stenen.
Ze glibberen de planten in.
Ze slurpen de bloemen op.
Ik denk niet dat naaktslakken een gebit hebben.
Ik denk dat ze een slijm uitscheiden dat de bloemen week maakt, waardoor ze (de bloemen) naar binnen geslurpt kunnen worden.
De bloemen hebben geen verweer.

M. zegt dat ik schoteltjes bier moet neerzetten. Ze zegt: "Naaktslakken zijn dol op bier. Als ze moeten kiezen tussen bloemen en bier, dan kiezen ze bier."

Op zich hebben ze daar gelijk in.

Dramatisch zonnebaden (1): In de deuropening

M.

Op onze leeftijd rest ons nog maar één ding

Chateaubriands maîtresse, de Parijse schoonheid 
Juliette Récamier ("La belle des belles")

De schrijver François René de Chateaubriand had een zwak voor de schrijver Michel de Montaigne die twee eeuwen eerder leefde en ook voor de schrijver François Rabelais die drie eeuwen eerder leefde.¹

Hij haalt ze er in zijn mémoires om de haverklap bij.

Zoals in deze passage over de kerkklokken van Rome:

"Rabelais is het niet eens met Montaigne, die vrijwel geen klokken in Rome heeft horen luiden, in elk geval veel minder dan in het eerste het beste Franse dorpje. Rabelais hoort juist heel veel klokgebeier in Rome."²

Of in deze passage over de aantrekkingskracht van jonge vrouwen op oude mannen:
"Och, mijn goede Montaigne, op onze leeftijd rest ons nog maar één ding: onszelf terzijde te schuiven."³

¹ Chateaubriand leefde in de achttiende eeuw, Montaigne in de zestiende eeuw en Rabelais in de vijftiende eeuw (hoe minder mensen er zijn en hoe minder er gebeurt, hoe dichterbij de doden zijn).
² Uit: François René de Chateaubriand / Mémoires d'outre-tombe (Memoires van over het graf) / 1841
³ Idem (Maar Chateaubriand schoof zich niet terzijde, zie afbeelding!)

Ik zat ingeklemd tussen liefde en vernietiging

De Utrechtsestraat

Ik fietste in de Utrechtse-straat, dat is de mooiste straat van Amsterdam, het is er altijd druk. 

Ter hoogte van een restaurant dat Made With Love heet werd ik tegen de stoeprand gedrukt door een rode vrachtauto van de firma Brantjes Data-vernieting. 

Op de vrachtauto stond in grote blauwe letters geschreven: 100% Vertrouwd Vernietigen.
Behalve die keer dat ik in een Amsterdams stadsdeelkantoor achtervolgd werd door het woord schoonheid heb ik – op het vlak van de semiotiek – zelden iets merkwaardigers meegemaakt dan ingeklemd te zitten tussen de zinnetjes Made With Love en 100% Vertrouwd Vernietigen.

Sommige mensen weten van geen ophouden

Beton

Een buurman is aan het boren in het beton.
Hij doet het met een gewone huis-, tuin- en keukenboor – dat kan ik horen – terwijl hij het met een pneumatische boor moet doen.
Hij boort al uren lang.
Het maakt een groot lawaai.
Sommige mensen weten van geen ophouden.
Wat een noodlottige combinatie vormen toch onwetendheid en volharding!
Ik zou hem graag mijn pneumatische boor lenen, maar die heb ik eerder aan een andere buurman uitgeleend en die heeft hem kapot gemaakt.
Er zou een Idiotensicherung moeten komen op boormachines, waardoor ze zichzelf automatisch uitschakelen bij gebruik door onwetenden.
Een belangrijke reden waarom ik P. graag mag, is dat hij weet om te gaan met de weerbarstige materie.

Over werkelijkheid

"Wat ik zeggen wou: in de werkelijkheid zit een onzinnig verlangen naar onwerkelijkheid."

Uit Robert Musil, De man zonder eigenschappen, deel I (1930), hoofdstuk 69: Diotima en Ulrich. Vervolg. (vertaling Ingeborg Lesener)

De ogen van de man zijn gegroeid uit de borsten van de vrouw

Mannenoog

Mijn theorie is dat de ogen van de man evolutionair gegroeid zijn uit de borsten van de vrouw.
Twee ogen, twee borsten, snap je, dat heeft de natuur zo geregeld.
Tepel, tepelhof en borst; pupil, iris en oogwit.
In de bijbel staat dat de vrouw is geschapen uit de rib van de man. Dat is kolder.
Wel is waar dat Dionysos is geboren uit het dijbeen van Zeus. De Grieken waren een stuk helderder van geest dan de monotheïsten.

Schuur de taal, en jullie zullen de ruimte en haar vel zien

Anselm Kiefer / Voor Velimir Chlebnikov (uitsnede)

1.
In de menigte:
"Tsjangara Zangezi is gekomen! Praat, praat-zuchtige! Dappere zwalker! Wij luisteren."

2.
Zangezi:
"Horen jullie me wel? Horen jullie mijn spraak, die jullie verlost van de boeien van de woorden?"

3.
Zangezi:
"Schuur de taal, en jullie zullen de ruimte en haar vel zien."

4.
Zangezi:
"En als ze zeggen: jij bent een god, zeg dan woedend: liegebek!"
5.
Zangezi:
"Voorwaarts, wereldbollen!"
6.

Toehoorder:
"Hij heeft me als een visje gespiest op de harpoen van zijn gedachten."

7.
Drietal:
"'Tabee, Zangezi! Waar zien we elkaar weerom?'
'In 'n massagraf, wat ik je brom!'"*

* Fragmentjes uit Velimir Chlebnikovs laatste werk Zangezi (1922), vrij naar de Nederlandse vertaling van Aai Prins. En er staat ook: "Uit, die schoenen van de rede! Hier heb je m'n zwetende tenen!"

Ik lag op een tafel

Schubert (1797-1828) / Winterreise (hoes van een LP)

Ik ben één keer geopereerd. Dit was vijfendertig jaar geleden. Het was een kleine operatie, poliklinisch.
Er was een operatietafel, daar lag ik op.
Er was een chirurg met zeer behaarde armen.
Er waren assistentes in groene kleren.
Ik droeg een operatiegewaad met een gat op de plek waar ik geopereerd werd.
Ik was plaatselijk verdoofd, ik maakte alles mee.
Het snijden voelde ik niet, maar de handen en de op mij uitgeoefende krachten wel. Een assistente wreef steeds over mijn been (het was een aantrekkelijke assistente).

Er werd me niet gevraagd om Franz Schuberts lied Gute Nacht te zingen tijdens de operatie. Maar als ze het gevraagd hadden dan had ik het gekund, want ik kende de tekst uit m'n hoofd doordat mijn vader het lied vaak draaide.

"Fremd bin ich eingezogen / Fremd zieh' ich wieder aus..."

Mijn vader vond het mooi. En doordat hij het mooi vond, vond ik het ook mooi.
Het was het eerste lied uit de liederencyclus Winterreise van Franz Schubert. Het laatste lied, Der Leiermann, vond hij ook mooi. 
"Drüben hiterm Dorfe / Steht ein Leiermann..."
Zie hier beelden waarbij de patiënt wél gevraagd wordt om Gute Nacht van Franz Schubert te zingen tijdens de operatie. 

We hebben geen toekomst meer

Brug in het Oostelijk Havengebied door Adriaan Geuze

De landschapsarchitect Adriaan Geuze zegt:
"Het is betreurenswaardig dat Nederland een land van managers en juristen is geworden.
Hij zegt:
"Wij hebben geen toekomst meer, wij hebben alleen nog maar procedures."
Mooi gezegd, Adriaan!

Hoe was het?

De Utrechtsestraat in 1971

Ik stond op straat met S. 

We rookten een sigaret. 
Bij S. in huis mogen we sinds kort niet meer roken.
Terwijl we daar stonden kwamen de buren van S. thuis.
Ze waren vijf weken op vakantie geweest. 
S. vroeg: "Hoe was het?" 
De buurvrouw zei: "Ik heb mijn spirituele vader ontmoet."

Onze klokken moeten voortaan linksom draaien

Simon Bolivar, de bevrijder en naamgever van Bolivia

De minister van Buitenlandse Zaken van Bolivia zei: 

"Waarom draaien de klokken in dit land allemaal linksom?"

De president zei: 
"Ik weet het niet. Nooit een seconde bij stilgestaan."

De minister van Binnenlandse Zaken zei: 
"Het is het gevolg van de Spaanse overheersing. De klokken van de Spaanse overheerser draaiden rechtsom. Nu wij ons van de overheerser hebben bevrijd, laten wij onze linksom draaien, om onze onafhankelijkheid te tonen!"

En zo komt het dat de klok op het Boliviaanse Paleis van de Wetgeving in de regeringshoofdstad La Paz linksom draait.

Over schoenen

Robert Redford

Een zeilboot komt midden op de Stille Oceaan in botsing met een drijvende container.
De container is van een schip gevallen (vermoedelijk door een storm).
Uit een gat in de container drijven schoenen.
De schoenen herinneren aan het land.
Zo begint de film All is lost van Robert Redford.

Ondertussen op het terras

Cosmos atrosanguineus (chocolade cosmos)

De clematis had twee diepblauwe bloemen gemaakt. Die zijn allebei opgegeten door de naaktslak.

De blaadjes van de moe-rashertshooi zijn recursief geordend.
"Recursie is het optreden van een opeenvolging van constructies waarvan elk afzonderlijk is gebaseerd op een of meer soortgelijke voorgaande constructies."¹
En dat voor zo'n klein waterplantje!

De cosmos atrosanguineus die ruikt naar chocolade maakt lange, dunne, haast onzichtbare stengels. Aan het einde van die stengels ontvouwen zich donkerpaarse, bijna zwarte bloemen die eruitzien als "gaatjes in de werkelijkheid". 
Net alsof er kleine zwarte gaten op ons terras zweven.
Net het heelal. 

¹ Uit: Wikipedia

Over nietsdoen

Leeuw op het kinetisch nulpunt ("Le Roi")

Nietsdoen is erop gericht om jezelf niet te verspillen (te verkwanselen).
Om je hele wezen bijeen te houden.
Om niet uit elkaar te vallen.
Om controle te houden over al je onderdelen.
De tijd gaat sneller als je iets doet, dat weet iedereen. Je morst tijd, knoeit tijd.
Is het al weer zo laat?
Je moet nietsdoen niet verwarren met met lui-zijn of uitgeput-zijn. De uitgeputten zijn vaak juist de actiefsten.
De nietsdoeners zijn de krachtigsten, de vitaalsten! Ze behouden kracht en vorm op een kinetisch nulpunt.
Maar wat zit ik hier toch telkens willekeurig welke gedachte te noteren die in mijn hoofd opkomt?
O ja, de stadsklok waarover ik eerder schreef is gelukkig weer terug.

Over de tijd

Roadrunner (Geococcyx)

M. (14): "Mijn snelste levensjaar was van mijn vijfde tot mijn zesde."

Welk personage is belangwekkender dan hij?

Napoleon op snoepjes

1.
François René de Chateaubriand schrijft in zijn mémoires over Napoleons Russische veldtocht: "Op 6 november 1812 zakt de temperatuur tot achttien graden onder nul; alles verdwijnt onder één immense witte laag. De soldaten zonder schoenen voelen hun voeten afsterven; hun musket brandt in hun paars aangelopen, verstijfde vingers en valt ter aarde; hun haar staat recht overeind van de ijzel, hun baarden bevriezen door hun ijzige adem; hun lompen worden één grote ijsmantel. Ze vallen, sneeuwen in; kleine heuveltjes worden het en evenzovele graftombes. Bij het krieken van de dag, waarbij de zon zich niet laat zien, is het geroffel van een beijzelde trom te horen of de klank van een schorre trompet; niets klinkt droefgeestiger dan zo'n lugubere reveille die krijgers te wapen roept die nimmer meer kunnen worden gewekt."

2.
Chateaubriand had een afkeer van Napoleon. Toch schreef hij bij de dood van Napoleon: "Met Napoleon is het verleden afgesloten. Hij heeft de oorlog tot zoiets immens gemaakt dat de mensheid zich er voorgoed van zal afkeren. Wat zou ik niet allemaal kunnen zeggen, ooggetuige die ik ben van de ondergang van zo'n twee, drie werelden? Is met Napoleon niet alles ten einde? Welk personage is belangwekkender dan hij? Van wie of wat kan nog sprake zijn, na een dergelijk man? Ik schaam me bij de gedachte dat ik nu moet gaan neuzelen over een hele massa miniatuurmensen waar-toe ik zelf ook behoor, allemaal vage nachtwezens in een decor waaruit de stralende zon is verdwenen."