Over AI (over fictie en werkelijkheid)

Guglielmo Marconi (1874-1939) een van de uitvin-
ders van de radio

Er zijn op internet steeds meer door Artificiële Intelligentie (AI) gegenereerde beelden.
De techniek wordt almaar beter.
Het is niet makkelijk om AI-beelden nog van echte te onderscheiden. 
Als wat wij op internet zien niet echt is, is het nieuws op de televisie dan wel echt? En op de radio? En in de kranten?
Is het echt?
Om de proef op de som te nemen reisde ik met de trein via Wenen en Boedapest naar Kiev in Oekraïne en vandaar verder met een omweggetje via Charkov naar Luhansk in de Donbas.
En wat bleek?
Er was helemaal geen oorlog.
(In Kiev bezocht ik het Eerste Kievse Gymnasium van Konstantin Georgiejevitsj Paustovski).
Van Luhansk in de Donbas reisde ik met de trein naar Cherson.
(Daar bezocht ik het graf van Grigori Aleksandrovitsj Potjomkin. Het graf was er nog, maar de botten niet meer).
Van Cherson reisde ik via Odessa, Boekarest, Sofia, Istanboel en Beiroet naar Tel Aviv in Israël en met Israël Railways verder zuidelijk naar Gaza-stad in de Gazastrook.
Daar was ook geen oorlog.
Deze twee reizen droomde ik.¹
Artificiële Intelligentie is de grafdelver van de massamedia en van het internet. Wij beleven het einde van een tijdperk dat begon met de uitvinding van de radio in de negentiende eeuw. De snel toenemende kracht van AI zal veroorzaken dat wij binnen afzienbare tijd nog maar één medium kunnen vertrouwen, namelijk onze eigen zintuigen. En wij zullen terug zijn bij onszelf, de oogkleppen af. 

¹ Ik droomde ze vannacht. Het waren droomreizen. Soms moet je het even over dromen hebben. De schrijver Isaac Bashevis Singer schreef in de roman Shosha: "Tsutsik, de wereld gaat jouw kant op, alles wordt langzaam maar zeker fictie."

En vijgen uit de Provence en taartjes uit Kaloega

Portret van Potjomkin

1.
Catharina de Grote en Grigori Aleksandrovitsj Potjomkin waren geliefden.¹
Je kunt Rusland niet begrijpen zonder hun liefde. Evenmin kun je Oekraïne begrijpen zonder hun liefde (Oekraïne had niet bestaan zonder hun liefde). En de oorlog in Oekraïne is al helemaal onbegrijpelijk zonder hun liefde!
Oorlog en liefde.
Liefde en oorlog.²

2.
"Der Mensch ist was er isst," meende de filosoof Ludwig Feuerbach (en dit was ook de mening van professor Nietzsche).³
Hier is wat Potjomkin at: kaviaar uit de Kaspische Zee, gerookte gans uit Hamburg, komkommer uit Nizjni Novgorod, blank kalfsvlees uit Archangelsk, schapenbout uit Klein-Boechara, speenvarken uit Polen, ingemaakte vruchten uit Perzië, taartjes uit Kaloega, oesters uit de Oostzee, meloenen en sinaasappels uit China en vijgen uit de Provence. En Russische pasteitjes en sterletsoep bereid met jonge steur uit de Kaspische Zee. En pain doux de Savoie. En wijn van zijn eigen wijngaarden in Soedak op de Krim en wijn uit alle havens van Europa en de Griekse eilanden, de Kaap en de hellingen van de rivier de Don. Alsjeblieft.⁴

3.
En hier is een kort briefje van Catharina aan Potjomkin: "Lieveling, de tijd die ik met jou doorbreng is zo gelukkig (...). Mijn liefste vriend, ik hou zo veel van je. Je bent zo knap, zo schrander, zo vrolijk, zo gevat. Wanneer ik samen met jou ben, hecht ik geen belang aan de wereld. Ik ben nog nooit zo gelukkig geweest. Het lukt me gewoonweg niet om mijn gevoelens voor je verborgen te houden!"

¹ Ik las het boek Catharina de Grote & Potjomkin door Simon Sebag Montefiori (je kunt wel merken dat hij de zoon is van een bankier, want hij vertelt bij alles hoe duur het is).
² Potjomkin werd de Stedenstichter genoemd.
³ En zo is het, en daarom pleit ik voor een encyclopedie over de eetgewoonten van de "groten der aarde".
⁴ En hij hield ook van "simpele kost" (van radijsjes, koolraap, appels en knoflook). Overigens moet je de uitspraak van Ludwig Feuerbach niet te letterlijk nemen. Potjomkin was geen gerookte gans uit Hamburg en ook geen speenvarken uit Polen. Nee, hij was wat Catharina zei dat hij was (in haar briefjes): kozak, giaour, leeuw van de jungle, gouden tijger, gouden haan, wolf.

Hij toonde haar: schitterende dorpen

Het vrijheidsbeeld

Op 2 mei 1729 werd in de Duitse stad Stettin (nu een Poolse stad) een prinses geboren die al snel na haar geboorte Machiavelli begon te lezen en in 1762 op 33-jarige leeftijd tsarina van Rusland werd.
Dit was Catherina de Grote.
Voorzover we weten had ze twaalf jonge minnaars.
Een van die minnaars was mogelijk een paard.
Een andere was Grigori Aleksandrovitsj Potjomkin.
Hij was Catharina's favoriet en ze gaf hem veel onderscheidingen.
Ze maakte hem bijvoorbeeld Ridder in de Orde van de Olifant, een zeer fraaie onderscheiding (maar niet zo fraai als Ridder in de Orde van de Miljoen Olifanten en de Witte Parasol).
Ook maakte ze hem de baas over enkele uitgestrekte zuidelijke gebieden van haar onmetelijke Russische Rijk.
In 1789 ging ze eens een kijkje nemen in die gebieden.
Om indruk te maken voer Potjomkin met haar de rivier de Djnepr af in gouden schepen.
Hij toonde haar: schitterende, welvarende dorpen.
Maar volgens een Duitse diplomaat waren dit allemaal nepdorpen die bestonden uit houten façades, telkens opgetuigd vlak voordat de tsarina arriveerde en snel afgetuigd zodra ze was vertrokken.
De Duitse diplomaat zoog dit uit zijn duim.
Niettemin is het Potjomkindorp een begrip geworden.
Moderne voorbeelden van Potjomkindorpen zijn het dorp Kijŏng-dong in Noord-Korea en het land Amerika.