Over moraal

De vlag van slachtoffers en daders

Vandaag zei de vice-voorzitter van het Comité 4 en 5 mei:
"Op 4 mei herdenken wij de slachtoffers, niet de daders."
Met deze moraal gaat het Comité het volgend jaar in.

Zometeen ga ik regenen

Regen

Ik was buiten.
De mobiele telefoon ging.
Ik keek op het scherm.
Het was de regen.
"Zo meteen ga ik regenen," liet de regen weten.
Even later vielen de eerste druppels uit de lucht.
"Hoe komt de regen aan jouw nummer?" vroeg M. aan mij.

Ben ik bang?

De burgemeester van Rotterdam zei: "Vijftien miljoen mensen zijn bang."
De burgemeester bedoelde hiermee: de vijftien miljoen Nederlanders die geen moslim zijn, zijn bang geworden voor de één miljoen Nederlanders die wel moslim zijn.
Hij zei dat de één miljoen Nederlanders die moslim zijn allemaal moesten meedoen aan de actie Not in my name.
Dit om de rust in de samenleving te herstellen, aldus de burgemeester.
Ik woon in een straat met moslims.
Zou ik het geruststellend vinden als zij een button droegen of een affiche achter hun raam plakten met daarop de woorden not in my name?
Ik kan niet ontkennen dat ik me in de afgelopen maanden wel eens heb afgevraagd wat men in mijn straat zoal vindt van de barbaarsheden in het Midden-Oosten.
De moslims en ik leven al vele jaren vredig langs elkaar heen, zo'n button of affiche zou dus informatief kunnen zijn.
Maar wat dan te denken van moslims zonder button en zonder affiche?
Ook vroeg ik me af: ben ik bang?

Over het belangrijkste van een belevenis

Robert Musil (1880-1942)

"Tegenwoordig ligt het zwaartepunt van de verantwoordelijkheid niet bij de mensen maar in de zakelijke verbanden. Heeft men niet gemerkt dat de ervaringen zich onafhankelijk van de mensen hebben gemaakt? Zij zijn het toneel opgegaan, de boeken in. Er is een wereld ontstaan van belevenissen zonder degene die ze beleeft.
Waarschijnlijk is het verval van het antropocentrische gedrag, dat de mens zo lang als het middelpunt van het heelal heeft beschouwd, maar dat nu al eeuwenlang aan het verdwijnen is, eindelijk bij het Ik zelf beland, want het geloof dat het belangrijkste van een belevenis is dat men die beleeft, en van het doen dat men het doet, begint de meeste mensen als een naïeviteit voor te komen."

Uit: Robert Musil, De man zonder eigenschappen deel I (1930), hoofdstuk 39: Een man zonder eigenschappen bestaat uit eigenschappen zonder man (vertaling Ingeborg Lesener).

Over persoonlijke eigenschappen

Robert Musil (1880-1942)

"Zonder al te sterk te overdrijven kon hij over zijn leven zeggen dat alles zich daarin had voltrokken alsof het meer bij elkaar hoorde dan bij hem. Op A was altijd B gevolgd, of dat nu in een gevecht was geweest of in de liefde. En zo moest hij ook wel aannemen dat de persoonlijke eigenschappen die hij daarbij had verworven meer bij elkaar hoorden dan bij hem, en zelfs dat elk daarvan, als hij goed bij zichzelf naging, niet intiemer met hem te maken had dan met andere mensen die ze misschien ook bezaten."

Uit Robert Musil, De man zonder eigenschappen, deel I (1930), hoofdstuk 39: Een man zonder eigenschappen bestaat uit eigenschappen zonder man (vertaling Ingeborg Lesener)

Over muziek

Ik vind het soms moeilijk om naar muziek te luisteren.
Het is soms alsof de muziek haar hart op een dienblad aan mij aanbiedt.
Ik vind het niet prettig als het hart op een dienblad wordt rondgedragen.

Hij is ook een schrijver

Ballpoint

Ik zat aan tafel met een wereldberoemde schrijver.
Ik was vergeten dat ik zelf ook een schrijver ben, maar ik werd eraan herinnerd doordat iemand in ons gezelschap over mij zei: 
"Hij is ook een schrijver." 
De beroemdheid was zo verfijnd om niet door te vragen. Met een uiterst elegante wending keerde hij het verschil tussen ons zelfs in mijn voordeel om: "Heb je je beste werk al geschreven?" vroeg hij.
Ik antwoordde van niet.
"Dan heb je geluk," verzuchtte hij.
Overigens vraag ik me af of ik mijn beste werk nog wel zal schrijven.
Maar niet getreurd, dan zal mijn beste werk simpelweg behoren tot mijn omvangrijke opera non scripta (mijn niet geschreven werken).

Ze droeg een lichtroze jurk en likte aan een ijsje

Riksja's

Er reed een zelfgebouwd voertuig door onze straat.
Het was een kruising tussen een bakfiets en een riksja.
Voorop zat een man.  
Hij had een baard.
Hij droeg een net pak.
Hij fietste hard.
Achterop lag een vrouw.
Ze was mollig.
Ze droeg een luchtige lichtroze jurk.
Ze lag er heel ontspannen bij (ze lag languit).
Ze likte aan een ijsje.

Over Denemarken

Het instructiebord in het Deense zwembad

P. was in een zwembad in Denemarken.
Ik weet niet hoe hij daar kwam.
Hij woont hier op de eilanden, normaal gesproken.
Voordat hij ging zwemmen moest hij eerst onder de douche.
Hij moest bij het douchen speciale aandacht besteden aan lichaamsdelen die op een speciaal instructiebord rood omcirkeld waren.

Wij zijn bezetenen van onze onschuld

Ik heb vaak de indruk van een psychose gehad bij mensen die geloven in god.
Het oude en nieuwe testament heb ik nooit anders kunnen lezen dan als een anamnese uit het rijk van de waanzin.
Het is niet ondenkbaar dat het geloof in god een nuttige collectieve psychose is geweest, die een beslissende wending forceerde in de evolutie van de menselijke soort. Waarschijnlijk heeft het een belangrijke ordenende rol gespeeld. Door de schepping van een denkbeeldige hiërarchie manoeuvreerde de mens zich op het juiste moment in een positie van ondergeschiktheid ten opzichte van een denkbeeldige almacht, wat paradoxaal genoeg een krachtig gevoel van vrijheid genereerde en tegelijkertijd een voorbeeld stelde: hoe moet je je als almachtige gedragen?
Wat ik nooit heb begrepen is dat het mechanisme of ritueel van de aflaat (het afkopen van schuld), instrument bij uitstek van dit oefensysteem, het niet heeft gered in het Christendom (met dank aan Luther).
Dat je met geld opeens geen zielerust meer mocht kopen heeft het geloof enorm verzwakt.
Een ingenieus drainagesysteem voor het relatief goedkoop en gemakkelijk afvoeren van schuldgevoelens werd simpelweg onklaar gemaakt en verdween, althans in het Westen, met als resultaat dat wij helemaal geen milligram schuld meer kunnen verdragen en een soort bezetenen van onze eigen onschuld zijn geworden. Maar is het mogelijk om tegelijk almachtig en onschuldig te zijn?

Maar wij hebben helemaal geen kroketten gehad

Reekroket

We waren in een restaurant met ons zessen. We aten en dronken niet zo veel.
Aan het einde van de avond vroeg A. de rekening.
A. was vroeger chef bij de krant en hij heeft daardoor de neiging de touwtjes in handen te nemen.
Het meisje van de bediening kwam eraan met een schoteltje waarop behalve pepermuntjes ook de rekening lag.
Die bedroeg 690 euro.
Wij hadden het geld al op tafel gelegd, toen A. de rekening eens goed bekeek. Hij zei: "Maar wij hebben helemaal geen reekroketten gehad!"
Iedereen stopte z'n geld weer terug in z'n broekzak.
Het meisje liep weg met de rekening en kwam even later terug met een nieuwe rekening die 180 euro lager was.

Op een dag laat het hoofd los

Nep-antiek hoofdloos standbeeld van Hercules

Sommige onthoofdingen worden niet door mensen-hand voltrokken maar door de tijd.
Tijd en mensenhand!
Mensenhand en tijd!
Op een dag laat het hoofd los.
Het valt op de grond.

Om daar te gaan staan

De eerste parkeermeter (de park-o-meter)

Vandaag staat er opeens een parkeermeter naast mijn auto.
Het lijkt net of hij helemaal op eigen houtje heeft besloten om daar te gaan staan.
Wat een vastberadenheid straalt hij uit!

Over schrijven

W's woorden

W. zit altijd als een moederkloek te broeden op een nest met woorden (hij is een dichter).

P. en ik zaten op een terras

Josef Stalin (Ио́сиф Ста́лин) (1878-1953)

P. en ik spraken met de Engelse avonturier Redmond O'Hanlon. 
We zaten op een terras aan de Plantage Middenlaan.
We spraken met hem over de kleinzoon van Stalin en over de grootvader van Stalin, over een zeer mooie vogel en over lichamelijke liefde als een vorm van nieuws-gierigheid.

In de koele schaduw van een ketapangboom zat de Griek

Bladeren van de ketapangboom

De Griek woonde in Indonesië.
Hij was daar schatrijk geworden door de handel in antiek.
De Griek woonde op een omheind terrein met een kleine poort aan de achterkant en een grote poort aan de voorkant.
Midden op het omheinde terrein, in de koele schaduw van een ketapangboom, zat de Griek.
Door de kleine poort aan de achterkant bracht de verarmde Indonesische adel de antieke spullen binnen (een stroom goederen die in een halve eeuw nooit was opgedroogd). De Griek betaalde naar verhouding goed.
Maar als de spullen door de grote poort aan de voorkant weer naar buiten gingen (naar Europa en Amerika), dan waren de prijzen verduizendvoudigd.
Zijn leven lang had de Griek alleen maar op zijn gat op die stoel gezeten.
Hij was een doorgeefluik, zei hij.

Wat gaat er om in een ontlichaamd hoofd?

De laatste Europese onthoofding door middel van de guillotine vond plaats in 1977 in Marseille. De guillotine is een uitvinding van een arts, een koning en een pianobouwer.
De uitvoerder van de laatste onthoofding was Marcel Chevalier.
Hij was de laatste officiële beul van Frankrijk.
Hij was getrouwd met een nicht van zijn voorganger, de officiële beul André Obrecht.
En André Obrecht was weer een neef van zijn voorganger, de officiële beul Anatole Deibler.
Op 10 oktober 1981 schafte president Mitterrand de doodstraf af en daarmee maakte hij een eind aan de familietraditie.
Ik diende bij mijn uitgever een plan in om een boek te schrijven met de titel Overpeinzingen van een Onthoofde.
In de tijd van de Franse Revolutie dachten artsen dat het een halve minuut duurde voordat de hersenen van een onthoofde het bewustzijn verloren (de moderne wetenschap spreekt dit tegen; het duurt een paar seconden).
In mijn boek zou ik de halve minuut aanhouden. Wat gaat er om in een ontlichaamd hoofd in de dertig seconden dat het wang aan wang met andere hoofden in de rieten mand onder de guillotine ligt?
Een makaber vraagstuk, nu opeens weer actueel.

Ik keek om me heen

Verkleurde blaadjes (op de grond en aan de bomen)

We zaten op een terras aan het water.
Het was een warme septemberavond.
Ik meende dat er sprake was van een Indian summer, maar volgens P. is dat alleen het geval wanneer de bomen verkleurd zijn door de herfst.
Zo lang de bomen groen zijn, heet het volgens hem geen Indian summer.
Ik keek om me heen.
De bomen waren groen.
Maar ik had er helemaal geen zin in om die mooie Indian summer zo maar op te geven, alleen maar omdat de bomen toevallig nog groen waren!

Over Rob Scholte

Rob Scholte

Ik zag Rob Scholte op tv.
Ik heb bij hem altijd de indruk van een oerkracht gehad.

Daar zat hij.

Matthijs van Nieuwkerk en Jort Kelder van het kinderprogramma De Wereld Draait Door mochten hem een paar vragen stellen.
Ze kregen welwillend antwoord.

Vernietigen kunnen ze in het Midden-Oosten heel goed zelf

Jeruzalem

President Obama gaat de Islamitische Staat vernietigen, zei hij in z'n speech van eergisteren.
Wat een onobamiaanse woorden.
Vernietigen kunnen ze in het Midden-Oosten heel goed zelf, daar hebben ze de president van Amerika niet bij nodig.
Waar het wel volledig aan ontbreekt in het Midden-Oosten is gevoel voor humor. Met name op het belangrijke terrein van de zelfspot is er sprake van een schrijnend tekort, een humanitaire ramp.
Noodhulp lijkt me geboden.
Een volgende keer wil ik het graag hebben over de geboorte van de vergaderkunst en het compromis uit het gevoel voor humor en de zelfspot, en over de belangrijke rol die Christoffel Columbus, Galileo Galilei en Charles Darwin hierbij hebben gespeeld.