zaterdag 30 augustus 2014

Juttersmuseum (1)

Internet is een oceaan. Af en spoelt er wat wrakhout van de schipbreuken uit je verleden aan op de kust, of wat overboord geslagen lading van je nog varende schepen. Zo vond ik laatst op het strand onderstaand stukje, dat ik bijna twintig jaar geleden typte voor het in volle zee vergane vlaggenschip De Volkskrant, door mijn benedenbuurman van destijds steevast De Kutkrant genoemd, naar een bekend pesterig lied van de in de jaren zeventig van de vorige eeuw nogal populaire zanger Jaap Fischer (Joop Visser).
Het leven stroomt niet langer uit in lucullische vergetelheid, maar op het wat armelijke internet. En dus worden we zo langzaamaan strandjutters van onze eigen geschiedenis. Hier het stukje dat ik vond tussen de schelpen en de wieren:

Hond in zee

Ik was aan het strand. Ik ging daar wandelen. De zee is net een heel groot dier, dat rustig ademt in zijn slaap.
Naast mij de zee en de ondergaande zon. De zon maakt veel lawaai. Geleerden zijn erachter gekomen dat het lawaai van de brandende zon oorverdovend is. Alleen horen wij het niet. Voor ons lijkt het een muisstil vuur dat daar brandt. Ik dacht: wat zou er te horen zijn als je een microfoon bij de draaiende aardbol hield? Wat zou er dan te horen zijn?
Wapengekletter en liefdesliedjes.
Er was een rustige branding. Ik zag een hond op een luchtbed. De hond liet zich heerlijk heen en weer wiegen op de golven. Hij lag op zijn rug op het luchtbed, poten omhoog. Soms viel hij eraf, in zee, en dan klom hij er gauw weer op. Ik wist niet dat er zulke honden bestonden. Ik bleef een hele tijd naar dat beest kijken want ik geloofde niet wat ik zag. Toen ik verder liep, langs de zee, met mijn blote voeten in het zand, en honderd meter verder omkeek, toen was dat beest nog steeds in de weer met dat luchtbed. Erop en eraf, erop en eraf. Een hond die ik ken, een Petit Basset Griffon Vendéen, bijgenaamd de gebaarde duivel van het struikgewas, die lacht wel eens in zijn slaap.
Maar deze hond, die lachte terwijl hij in de golven aan het spelen was. Als er een grote golf aan kwam, dan begon hij opgewonden te blaffen en dook hij in de golf. Dat was zo'n komisch gezicht. In de lucht zweefden meeuwen zo groot als vliegtuigen. Er waren veel mensen op het strand, ondanks het late uur.
Ik wandelde langs het naaktstrand en daar zag ik iets dat nog gekker was dan de hond op het luchtbed, namelijk een naakte vrouw. Dat was op zichzelf niet gek. Maar ze droeg een pikzwarte zonnebril, en dat was het enige wat ze droeg. Haar ogen waren niet te zien maar haar billen en borsten - en alles - wel.
In de buurt waar ik woon loopt elke dag een vrouw door de straat. Ze is helemaal in het zwart gekleed, alleen haar ogen zijn te zien door een spleetje in een pikzwart kleed, dat heel haar lichaam bedekt. Ze is van fundamentalistische komaf, je weet wel. Ik moest denken aan haar, aan haar glanzende ogen, toen ik dat vrouwenlichaam zonder ogen in het rond zag springen op het strand. Het was precies het omgekeerde, snap je wel? Dat is wat ik dacht, terwijl de zee, dat dier, rustig doorademde en de hond op het luchtbed van geen ophouden wist als een kind.

dinsdag 26 augustus 2014

Revolutie

Midden in de nacht van 17 op 18 juli 1918 werden in een huis te Jekaterinenburg een man, zijn echtgenote en hun vijf kinderen wakker gemaakt. Ze moesten hun kleren aantrekken en naar de kelder gaan. Een paar minuten later verscheen er een vuurpe-
loton in de kelder. Een comman-
dant van het revolutionaire Rode Leger las het volgende voor aan de vader: "Gezien het feit dat u een bedreiging vormt voor Sovjet Rusland, is besloten dat u en uw familieleden worden geëxecuteerd."
Hij las het nog een keer voor, omdat de vader het niet leek te begrijpen.
Het vuurpeloton spande de geweren. Eerst werd de vader doodgeschoten. Dit deed de commandant van het revolutionaire Rode Leger zelf, met een pistool. Daarna schoot de commandant ook de zoon dood. Er ontstond chaos, het vuurpeloton raakte in paniek en schoot in het wilde weg. Toen het geweervuur ophield waren de dochters nog niet dood. Het revolutionaire werk werd met bajonetten afgemaakt, terwijl de dochters zich probeerden te verdedigen of probeerden te vluchten.
Zo eindigde, op bevel van Lenin, het leven van de tsaar van Rusland, zijn vrouw, hun vier dochters en hun zoon.

maandag 25 augustus 2014

Kosmopolitisme

"Wereldburgervlag"
Ik heb één keer gedacht: "Hé, daar loopt een kosmopoliet!" Het was op het station van Florence, ik was achttien en voor het eerst alleen op reis, zonder moeder of vader. Waarschijnlijk was het simpelweg een goed geklede Italiaanse man. Hij droeg een licht pak, herinner ik me, hij was "elegant". Daarna heb ik nooit meer een kosmopoliet gezien of maar gedacht er een te zien. Ik vermoed dat kosmopolieten niet bestaan. Ik moet dit nog checken.

zondag 24 augustus 2014

Dal makhani

Urad dal
In de krant stond een portret van de schrijver Ilija Trojanow. 't Is nogal een kosmopoliet, die Trojanow, begrijp ik, en dus raadde hij een Indiaas gerecht aan. Jawel, want een kosmopoliet herken je onder andere hieraan, dat hij behalve mystieke dichters ook Indiase gerechten aanprijst.
Dal Makhani heette het gerecht. Het zag er zeer verrukkelijk en kosmopolitisch uit op de foto, dus ik dacht: dat gaan we maken. Ik ben dan weliswaar door mijn vliegangst aan de grond genageld, dat betekent niet dat ik geen kosmopolitische gerechten kan bereiden.
Stad en land afgezocht naar mangopoeder. Uiteindelijk gevonden bij een Chinese toko op de Zeedijk, nadat we eerst, bij een Arabische toko in de Javastraat, waren opgelicht met een zak zwart-op-wit. Groene pepers vonden we bij de Turkse toko in onze eigen buurt en urad dal (een Indiaas boontje, zwart van buiten, wit van binnen) bij een Surinaamse toko in de Dapperstraat. De rest van de kosmopolitische ingrediënten - naanbrood, koenjit, kurkuma en garam masala - lagen gewoon in de schappen van de mensenvriend (Albert Heijn). Knoflook, verse gember, tomaten, room, koriander, chilipoeder, komijnzaad en boter hadden we zelf nog in huis. Het smaakte zoals het eruit zag op de foto in de krant. Verrukkelijk en kosmopolitisch. Maar de kleuren was niet zo mooi als op die foto, gebiedt de eerlijkheid te vermelden. Op de foto in de krant een prachtig roodbruin met koriandergroen, in mijn pan een tikkeltje grijzig. Maar dat kwam vermoedelijk doordat de dal makhani uit de krant met linzen was bereid (kan ook), en niet met urad dal.

Recept dal makhani

zaterdag 23 augustus 2014

Kogels

Onze buurt is een ordelijke buurt, ik kan niet anders zeggen. Rond een uur of elf  's avonds gaan de lichten in de meeste huizen uit. Rond zeven uur 's ochtends gaan de lichten weer aan. Een uur later gaat iedereen naar z'n werk en raken de parkeerplaatsen leeg. Tegen zes uur 's avonds stromen de parkeerplaatsen weer vol. Zo gaat het elke dag, net eb en vloed. Het zou een vergissing zijn om ordelijkheid met saaiheid te verwarren, dan ontbreekt het je aan het geloof in het plezier in het maat houden. Vorige week werd de orde kort verstoord door een mitrailleursalvo dat de meeste bewoners, al in pyjama, voor vuurwerk hielden. De kogels sloegen gaten in de muur van de Montessorischool.

video

donderdag 21 augustus 2014

Maryam Mirzakhani (2)

Carl Friedrich Gauß
Maryam Mirzakhani wilde schrijver worden, maar ze was zo getroffen door de elegantie van Gauß' oplossing voor het vraagstuk van de optelling van alle getallen van 1 t/m 100 (zie vorige bericht), dat ze besloot verder te gaan in de wiskunde. Wat was die oplossing?
Wanneer aan mij, onwiskundige (wisonkun-
dige?) gevraagd wordt om alle getallen van 1 t/m 100 op te tellen, dan doe ik: 1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 7... + 100 = 5050. Een heel werk, waar ik een uur mee bezig ben (en niks mee verdien).
Gauß deed het anders. Hij telde niet de opeenvolgende getallen bij elkaar op, maar de verst van elkaar verwijderde getallen. Dus zo: (1 + 100) + (2 + 99) + (3 + 98) + (4 + 97) + (5 + 96) + (6 + 95) + (7 + 94)...  + (50 + 51) = 50 x 101 = 5050.
Waarom moeilijk doen als het ook makkelijk kan? Over het verband tussen luiheid en intelligentie (en luiheid en snelheid) een andere keer.
Maryam Mirakhani zei iets raadselachtigs in een interview met Quanta Magazine. Ze zei: "My work is similar to writing a novel. There are different characters, and you are getting to know them better. Things evolve, and then you look back at a character, and it's completely different from your first impression."

woensdag 20 augustus 2014

Maryam Mirzakhani

De winnaars van de Fieldsmedal 2014
Maryam Mirzakhami uit Iran is onderscheiden met de Fields medaille. Ik kom er later op terug, want ik moet slapen, ik moet morgen namelijk idioot vroeg op. Ik heb vroeger, toen ik nog studeerde, een vrouwelijke wiskundige gekend. Ze is nu professor. Ze was gespecialiseerd in stochastische processen. Dit voorlopig terzijde.
Bloomberg News meldt dat Maryam Mirzakhami's belangstelling voor de wiskunde werd gewekt doordat haar broer het - mogelijk apocriefe - verhaal vertelde over de Duitse wiskundige Carl Friedrich Gauß (1777-1855), die op zeer jonge leeftijd - zes jaar of zo - in een splitsecond antwoord gaf op de vraag wat de uitkomst is als je alle getallen van 1 tot en met 100 bij elkaar optelt: "Dat is 50 x 101 = 5050, meneer".

dinsdag 19 augustus 2014

De grote verticale plaatzaagmachine


Grote verticale plaatzaagmachine
Vijftien jaar geleden trad H. in dienst bij een houtbedrijf, om de grote verticale plaatzaagmachine te bedienen. Een machine van drie meter hoog en zes meter breed. Dit werk deed hij goed, jaren lang. Maar de zaken gingen almaar slechter en de baas kon hem niet meer betalen. Deson-
danks bleef hij zagen. Toen het bedrijf failliet ging bood hij aan de grote verticale plaatzaagma-
chine over te nemen tegen kwijt-
schelding van het achterstallige loon, dat tot een astronomisch bedrag was opgelopen. De baas ging akkoord en H. nam de machine mee. De enorme machine paste precies in de woonkamer van zijn huis. Hij kreeg opdrachten, zaagde de hele dag, maar redde het toch niet en moest de machine verkopen. Een paar maanden lang zat hij thuis. Waar de zaagmachine had gestaan was een leegte. Toen las hij een vacature in de krant. Gezocht: iemand die een grote verticale plaatzaagmachine kan bedienen. Dat kon hij.

zondag 17 augustus 2014

Redelijk en billijk

Doordat ik de laatste jaren nogal regelmatig met juristen optrek, hoor ik allerlei interessante woorden en uitdrukkingen. Bijvoorbeeld de woorden "redelijk" en "billijk," die samen de in juridische kringen gangbare uitdrukking "redelijk en billijk" vormen.
Wat redelijk betekent weet ik, ik ben immers de redelijkheid zelve. Maar "billijk"? Oppervlakkig Onderzoek (OO) op internet leverde op dat het niks met billen te maken heeft. Spijtig, maar verhelderend, tot op zekere hoogte.

zaterdag 16 augustus 2014

Onzichtbare bezienswaardigheid

"Hier liep vroeger de Berlijnse muur" (Wladimir Kaminer)
In het programma Nieuwsuur was de Berlijnse schrijver Wladimir Kaminer aan het woord. Hij stond op een grasveld en wees naar het gras.
"Dit hier is een bezienswaardigheid," zei hij.
De cameraman van Nieuwsuur richtte de camera omlaag.
Niks te zien.
"Een onzichtbare bezienswaardigheid," lichtte Kaminer toe.
Ah!

vrijdag 15 augustus 2014

Holiday Resort Sur les Nuages


Courtesy PdW

Besluitvaardigheid

Gustave H. wordt gearresteerd (en zet het op een lopen)
Ik zag de film The Grand Hotel Budapest. Die was me door meerdere mensen aangeraden. Ik vond het, om te beginnen, erg prettig dat de slechten duidelijk van de goeden te onderscheiden waren door bepaalde uiterlijke kenmerken, zodat ik me daarover het hoofd niet hoefde te breken, zoals in het echte leven. Het interessantst vond ik de besluitvaardigheid - in woord en daad - van de hoofdpersoon Gustave H. De regisseur heeft goed gezien dat besluitvaardigheid een geestige eigenschap is. Dus meteen wegrennen als de politie eraan komt om je te arresteren (alles gaat op een holletje in The Grand Hotel Budapest). Het is me al vaak overkomen dat ik moet lachen of glimlachen om iemand die besluitvaardig is. Een vriend van mij is zeer besluitvaardig. Hij aarzelt nooit - niet als hij een glorieuze kant op gaat, en evenmin als hij een desastreuze kant op gaat. Ikzelf ben vanzelfsprekend ook zeer besluitvaardig, maar aarzelingen komen voor, wat betreurenswaardig is.

zondag 10 augustus 2014

Brandgangen

In Mallorca waren overal op de berghellingen brandgangen. Onbegroeide stroken grond van 12 à 20 meter breed om de uitbreiding van bosbranden te kunnen beperken. Het is daar nogal heet en droog, vandaar. Ik dacht: dat is precies wat internet mist. Brandgangen.
Internet zou vrede, vrijheid, welzijn, geluk, verlichting, een nieuwe orde en kennis verspreiden over de wereld, was het idee zo'n twintig jaar geleden. Zoiets dachten ze (hippies) in de jaren '60 van de vorige eeuw ook over drugs. De mogelijkheid dat internet oorlog, onvrijheid, armoede, ongeluk, duisternis, een nieuwe wanorde en onwetendheid zou verspreiden over de wereld werd niet eens in overweging genomen, hoewel het een voor de hand liggende veronderstelling is, zelfs zeer voor de hand liggend, om met Kurt Schwitters te spreken. Ik pleit voor onbegroeide stroken internet, zodat lokale, regionale of nationale brandjes zich niet - via de catastrofale "interactiviteit" - tot een wereldbrand kunnen uitbreiden. Voor meer informatie: zie Bos- en Natuurbeheer Wageningen.

Schrijver

Ik lees niet heel veel boeken meer, ik kan de meeste literatuur eerlijk gezegd niet meer zo goed verdragen. Soort lego met woorden.
"Het doel van alle filosofie is om zichzelf op te heffen, en in zijn opgehevenheid te blijven voort-
bestaan," schreef Georg Wilhelm Friedrich Hegel. Wel, dat leek me tot een week geleden ook een mooie toekomst voor de literatuur.
Maar godallemachtig, wat een goeie schrijver is die Haruki Murakami zeg! Ik las Kafka op het strand in Mallorca, aan zee. Gesprekken met katten!
Het boek komt op mijn lijst met cadeaus die ik zonder te hoeven nadenken bij elke gelegenheid aan iedereen kan geven. Daar staat verder alleen een voetbal op, dus het is een enorm compliment (voor het boek, maar ook voor de voetbal).

zaterdag 9 augustus 2014

Achter de oogleden (1)

Liggend in de zon, ogen dicht, aan het strand in Mallorca, met af en toe voor de zon schuivende wolken, zag ik achter mijn oogleden de in en uit beeld schuivende lepelachtige vormpjes die ik al mijn hele leven gewaarword in soortgelijke omstandigheden. Zie het filmpje hieronder. In werkelijkheid gaat het er natuurlijk veel sneller en langzamer, beveriger en vloeiender, pulserender, transparanter en onvoorspelbaarder aan toe, en drijven of zweven de lepelvormpjes - die ook zelf vaak veranderen van vorm - rond in een steeds van kleur wisselende achtergrond, al naar gelang de intensiteit van het zonlicht.

video

vrijdag 8 augustus 2014

Hola, buenos dias. Gracias, adios.

Een uitspanning in Palma, de hoofdstad
Mollig & Schön, een winkel in Paguera
We waren in Mallorca. Onmiddellijk en volautomatisch paste mijn lichaam zich aan. Ik werd om 07.00 uur wakker en sliep van 13.30 uur tot 15.00 (siësta). Rond een uur of 21.00 kreeg ik trek. Beslist niet mijn normale ritme, maar wel het ritme van de Middellandse Zee. Hoe anders ging het met de taal! Hier geen onmiddellijke en volautomatische aanpassing. Spaans is voor mij gewoonweg onleesbaar, onverstaanbaar en onuitspreekbaar. En de Spanjaarden waren niet van plan me met een beetje Engels, Frans of Duits tegemoet te komen: "Do you speak English?" vroeg ik beleefd aan het meisje van de tabakswinkel. "Hablas español?" vroeg ze terug. Nou, dan weet je wel hoe de vlag erbij hangt. Twee wereldtalen met de koppen tegen elkaar. Heb nog Latijn en Grieks geprobeerd, ook nutteloos. Wat een koppige taal. Dus met behulp van de receptioniste van ons hotel (een meisje uit Wenen) het enige voor mij echt belangrijke Spaanse zinnetje in elkaar geflanst: "Hola, buenos dias, un packetos de Winston Light Azul por favor, gracias, adios." (Hallo, goedendag, een pakje Winston Light Blauw alstublieft, dank u wel, tot ziens.)