zondag 31 mei 2015

Het volgende station is het Walhalla

Bloemstilleven van de fluwelen Bruegel
Afgelopen donderdag 28 mei om 13.00 uur vertrok ik met de trein uit Florence naar Bologna Centrale, vanwaar het om 15.52 uur richting München Hauptbahnhof ging, een mooie tocht door de Povlakte en de Alpen. Om 22.50 uur kwam ik aan in München, waar ik overstapte op de zogenoemde City Night Line naar Amsterdam. Ik deed geen oog dicht de hele nacht. Om 05.33 uur, toen de trein langdurig stopte om van locomotief te wisselen, rookte ik op het perron een sigaret. De treinmachinist rookte er eentje met me mee en zei: "Ich glaube nicht ins Paradis, ich glaube ins Walhalla." Ik zei: "Het enige waar een machinist in moet geloven is het volgende station."
Vrijdagochtend 29 mei om 08.56 uur stond ik op Amsterdam Centraal Station. Wat is het Noord-Europese licht toch schel aan de ogen! 
Nadat ik dus vanuit Toscane was teruggekeerd in het vaderland, een reis van twintig uur, nam ik een snelle douche en ging onverwijld aan het werk. Er moest veel gebeuren. Meerdere mensen hadden tijdens mijn afwezigheid een zenuwinzinking gekregen.
Om 20.00 uur die avond verloor ik het gevecht tegen de slaap (Match of the Century). Om 24.00 uur werd ik wakker.
"Het feest!" riep ik tegen mijn vrouw.
M. was jarig en gaf die avond een feest. Ik was uitgenodigd en kon niet weg blijven. Ik had mijn kosmopolitische reiskleren nog aan en fietste pijlsnel naar zijn huis. Het feest was goddank nog bezig. E. was er ook. E. is een nichtje van de ex van P., maar dit terzijde: "Schrijven is eenvoudig werk. Men moet het derhalve niet te ingewikkeld maken," zei Gerard Reve al.
Rond 03.30 uur die nacht vertelde E., schilderijenrestaurator van beroep, het volgende verhaal. E. heeft een buitengewoon smakelijke stem, die moet je er maar bij denken. Ze had van een galeriehouder opdracht gekregen een bloemstilleven van niemand minder dan Bruegel te restaureren (ik ben vergeten te vragen welke Bruegel, de helse of de fluwelen). In de afgelopen eeuwen hadden verschillende restaurators steeds weer nieuw doek achter het schilderij geplakt. Die lagen moesten allemaal verwijderd worden en vervangen door een nieuw doek. Na maanden van meticuleus krabben had E. alle lagen verwijderd. Het enige wat er nog op haar tafel lag was Bruegels verf. Alleen nog de eeuwenoude verf, zonder doek!

zaterdag 30 mei 2015

Linnen

Linum usitatissimum (vlas)
Eerder behandelde ik al eens uitputtend het vraagstuk van het kosmopolitisme. Ik vroeg me af of kosmopolieten eigenlijk wel bestaan, en ik besprak het kosmopolitische gerecht Dal Makhani. Vorige week kwam ik aan op het Centraal Station van Florence, Italië, en ik herinnerde me weer de kosmopoliet die ik daar zo'n veertig jaar geleden in de prachtige hal meende te zien staan, toen ik met mijn jeugdvriend W. voor het eerst in mijn leven zonder vader en moeder op vakantie was. Hij verscheen weer voor mijn geestesoog, die kosmopoliet. Hij stond in het midden van de hal een sigaret te roken. Hij droeg een linnen pak, licht van kleur.
Linnen! Dat was me toen niet opgevallen.
Wat is het toch wonderlijk dat je sommige dingen pas in de herinnering waarneemt. Dit terzijde.
Ik voelde meteen dat ik dichterbij de oplossing van het kosmopolitische vraagstuk was gekomen. In een Florentijnse winkel paste ik een linnen broek, licht van kleur.
En ja hoor. Ik zag het meteen toen ik voor de spiegel ging staan. Daar stond een kosmopoliet!
Weer thuis, in i Paesi Bassi, zei iemand tegen me: "Wat heb je een mooie broek aan."
"Dank je," zei ik, "het is een kosmopolitische broek."


Relativiteitsleer van de verkleinwoorden (2)

El corazón de granada
El corazon de granada
Iemand zei tegen me over een gemeenschappelijke vriend: "(...), maar hij heeft een groot hart."
Iemand anders zei even later tegen me, over diezelfde gemeenschap-
pelijke vriend: "(...), maar hij heeft een klein hartje."
Ze bedoelden alletwee hetzelfde.
Hieruit mogen we voorlopig concluderen dat "een klein hartje" hetzelfde betekent als "een groot hart".
Nader Oppervlakkig Onderzoek volgt.

donderdag 21 mei 2015

Relativiteitsleer van de verkleinwoorden

Chinese dwergkwartel
Chinese dwergkwartel
Als iemand tegen mij zegt: "Ik ben een kwartiertje later," dan ga ik ervan uit dat het minstens een half uur gaat duren.
Maar als iemand tegen mij zegt: "Ik ben een kwartier later," dan ga ik ervan uit dat het een kwartier duurt, mogelijk korter.
Een kwartiertje duurt langer dan een kwartier, wil ik maar zeggen.



Stadsklokken

Stadsklok
Een van de 130 Amsterdamse stadsklokken
Soms gaat een stadsklok kapot. Dan moet hij worden gerepareerd. Of er moet een nieuwe komen. Je zou denken: dat is niet zo moeilijk, het kan in één of twee dagen gepiept zijn. Maar zo is het niet. Het valt me op dat kapotte stadsklokken altijd heel erg lang in reparatie zijn, tot wel een half jaar of een jaar. Sommige klokken komen zelfs nooit meer terug. Waar ooit een stadsklok hing is dan opeens een leegte. Ik ben van plan hierover een brief te schrijven aan het hoofd van de afdeling stadsklokken van de gemeente Amsterdam. Niet om te klagen, maar meer om hem uit te nodigen eens van gedachten te wisselen over de uiteenlopende opvattingen over tijd en duur van burgers en overheid. Het hoofd klokken moet daar toch meer van weten, lijkt me zo.

zondag 10 mei 2015

Tatoeages

Lionel Messi Shunned by Pep Guardiola in Appraisal of Barcelona vs. Bayern Clash"De moderne mens die zich tatoeëert is een misdadiger of een gedegenereerde. Er zijn gevangenissen waar tachtig procent van de gedetineerden tatoeages heeft. Getatoeëerden die niet in de gevangenis zitten zijn latente misdadigers of gedegenereerde aristocraten. Als een getatoeëerde in vrijheid sterft, dan is hij toevallig een paar jaar voordat hij een moord zal begaan gestorven." 
Aldus de architect Adolf Loos in het pamflet Ornament und Verbrechen uit 1908, een van de belangrijkste teksten van de moderne architectuur.
Ik moest opeens weer aan die tekst denken toen ik de voetbalwedstrijd Barcelona-Bayern Munchen op tv zag, afgelopen woensdag. Veel spelers zijn getatoeëerd. Dinsdagavond is de return... Dan weet je dus waar je naar kijkt volgens de geestelijk vader van de moderne architectuur: latente misdadigers, gedegenereerde aristocraten en toekomstige moordenaars.

Adolf Loos, Ornament und Verbrechen, 1908


zaterdag 9 mei 2015

Agrarkrisen und Agrarkonjunktur in Mitteleuropa von 13. bis zum 19. Jahrhundert

GV Art gallery London, frames from Adventure of a good citizen 1937Om mijn geestelijke gezondheid op peil te houden lees ik tegenwoordig nog maar weinig boeken. Nee, ik moet het ander zeggen: ik ben uiterst selectief geworden.
Mensen die van boeken hun beroep hebben gemaakt moeten natuurlijk alles lezen wat los en vast zit. Dat deed ik vroeger in mijn studententijd ook. Ik had een boek nog niet uit of ik rende alweer naar de winkel om een nieuw boek te kopen. Duizenden boeken heb ik in die tijd gekocht (of geleend bij de bibliotheek van de universiteit). En ik las ze nog allemaal uit ook, behalve Agrarkrisen und Agrarkonjunktur in Mitteleuropa von 13. bis zum 19. Jahrhundert van Wilhelm Abel.
Als ik niet was geboren met zo'n krachtig metabolisme, dan had ik die periode waarschijnlijk niet overleefd. Nee hoor, zoveel lezen is beslist niet goed voor de gezondheid, zoals professor Nietzsche al schreef in Ecce Homo. Hij vond het ook ongemanierd.
Je kunt beter een eindje gaan wandelen.
Je zult misschien denken: waarom zou ik adviezen met betrekking tot mijn geestelijke gezondheid aannemen van een krankzinnige?
Prima, dan niet. Ik zal de laatste zijn om je te proberen te overtuigen, en al helemaal niet door het gebruik van argumenten. Om met de krankzinnig geworden professor te spreken: "Argumenten en redeneringen zijn uitgevonden door kwijnende naturen, door naturen in nood."
Cursivering door de professor zelf. 


vrijdag 8 mei 2015

Plankton

Mijn krant, The Refrigerator Gazette, is op weg naar haar duizendste stukje in zes jaar.
S. Montag deed er twintig jaar over om duizend stukjes te schrijven, dus The Refrigerator Gazette is bepaald snel.
Geert Mak over S. Montag: "Zijn kronieken in de NRC gaan over het plankton van de geschiedenis."
Het plankton van de geschiedenis, wat een mooie uitdrukking zeg.
Waar gaat The Refrigerator Gazette eigenlijk over, dacht ik toen ik die mooie uitdrukking las. 

donderdag 7 mei 2015

De Volkskrant

volkskrant_logo_zwVan een vriend vernam ik dat een liefhebber van lijvige Surinaamse vrouwen met grote borsten op 4 of 5 mei in De Volkskrant heeft geschreven dat alle autochtone Hollanders racisten en nazi's zijn, tot in de eeuwigheid.
Ik geloof dat ik de stelling zo vrij genuanceerd weergeef.  


Toeval

Paul Scheerbart
Op 16 april was er een glasavond op de KNSM Sociëteit. Het was niet eenvoudig om een mooi citaat te vinden voor de uitnodiging, maar uiteindelijk vonden we er een: "Das Glas bringt uns die neue Zeit."
Het citaat is van Paul Scheerbart (1863-1915), een nogal wonderlijke Duitse kerel die heel zijn leven wijdde aan glas. Hij werkte nauw samen met Bruno Taut (1880-1938), een architect die ook helemaal niet vies was van, eh, glas. En wat wil nou het toeval? Het huis waarin ik woon is ontworpen door Rudy Uytenhaak. En die Rudy Uytenhaak is weer een bewonderaar van die Bruno Taut, die compagnon van die Paul Scheerbart, die zei: "Das Glas bringt uns die neue Zeit"!


dinsdag 5 mei 2015

Groene vingers (2)

grassDe moeder van mijn benedenbuurvrouw op de begane grond zei dat het zinloos was om gras te zaaien op het binnenplaatsje van ons appartementencomplex.
Even voorstellen: op de derde etage van ons appartementen-complex woont een beginnende Amerikaanse professor met zijn gezin, op de tweede etage woon ik met mijn gezin, op de eerste etage een fysiotherapeute met haar vriendin, en op de begane grond een fotografe met haar kinderen. Het zijn geen luxe-appartementen, dat moet je beslist niet denken. We leven in de Verelendungsfase van het kapitalisme, dus iedereen kan de eindjes maar net aan elkaar knopen. Verder hebben we nog een regisseur, maar die is er nooit.
Er kwam geen zon op het binnenplaatsje, zei de moeder. Vroeger was ze lerares op een middelbare school. Vrienden van mij hebben nog les van haar gehad, heel toevallig. Gras zou daar nooit kunnen groeien, zei ze. Ze is een bijzonder aardige en verstandige moeder, maar ik heb het gras toch gezaaid, en het groeit! Ik moet er wel bij zeggen dat het grasperkje er vooral weelderig uit ziet als je op de grond gaat liggen en er van opzij tegenaan kijkt. Als je gewoon rechtop staat, dan ziet het er nogal armoedig uit. Waarmee maar weer eens duidelijk wordt dat de perceptie van de werkelijkheid volledig afhankelijk is van het perspectief dat je kiest.



Groene vingers (1)

Een tijdje geleden had Albert Heijn een actie. Bij aankoop van 10 euro aan boodschappen kreeg je zaadjes van allerlei groenten cadeau. Het duurde niet lang of ik had de hele verzameling zaadjes compleet.
Ik doe trouwens niet aan elke Albert Heijn actie mee. Ik hoef bijvoor-
beeld geen kaartjes voor de Efteling. 
Ik woon op de tweede verdieping en heb dus geen tuin. Iemand die ik ken woont ook op de tweede verdieping, maar zij heeft wel een tuin, een volkstuin, tien kilometer verderop. Dat is ook een mogelijkheid. Maar mijn grondbezit zit in potten, pannen en een leeg aquarium op het balkon.
Ik heb de zaadjes geplant in het lege aquarium, en nu komen ze uit. Basilicum, tijm, veldsla, wortelen, paprika, radijs. Meer kon ik niet kwijt in het aquarium. Niet zo lang geleden zwom er nog een goudvis in rond. Ze had een zee van ruimte tot haar beschikking, maar niettemin eindigde ze op haar zij. Waar eerst een zee was, is nu vruchtbare landbouwgrond. Binnenkort ga ik de groenten oogsten.

Op de foto: liefdeskruid, oftewel basilicum



maandag 4 mei 2015

Vingers

JohnFante_blue (1)
John Fante
Een vriend van mij zei over een andere vriend van mij: "Hij wordt gedreven door een verlangen naar ontroostbaarheid."
Ik vond dat heel erg mooi gezegd. Een gevoelige uitdrukking. En het klopt ook nog eens precies. Nou ja, precies... niks klopt precies en zelfs dat niet. 
Het verlangen naar ontroostbaarheid is de titel van een boek van Patricia de Martelaere. Je kunt het lezen, het staat op internet.
Maar hier is een passage uit het boek Wait until spring, Bandini van John Fante:

 Thuis.
 Daar was het, een licht in het raam aan de voorkant. Thuis, waar nooit iets gebeurde, waar het warm was en de dood niet heerste.
 'Arturo...'
 Zijn moeder stond in de deur. Hij liep haar voorbij, de warme kamer in, rook en voelde het vertrek, haalde zijn hart eraan op. August en Federico waren al naar bed. Hij schoot uit zijn kleren, vliegensvlug, in het halfduister. Toen doofde het licht in de voorkamer en het huis was donker.
 'Arturo?'
Hij liep naar haar bed.
 'Ja?'
 Ze gooide de dekens opzij en trok aan zijn arm.
 'Hier, Arturo. Bij mij.'
 Zelfs zijn vingers schenen in tranen uit te barsten toen hij naast haar gleed en zich verloor in de troostende warmte van haar armen.


Uit: Wacht tot het voorjaar, Bandini. Meulenhoff, 2015





zondag 3 mei 2015

Een tripje naar het platteland

"Kijk, schapen... O nee, het zijn een soort, eh, koeien."


zaterdag 2 mei 2015

Maart

Hans-Georg Henke - 15 Year Old German Soldier cryingDe twee minuten komen er weer aan. De twee minuten stilte bedoel ik. Het Nationaal Comite 4 en 5 mei schrijft op haar website onder het kopje Wie herdenken we het volgende: "Op 4 mei herdenken we de Nederlandse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog."
Ik ben geen liefhebber van het nationalisme.
Twee minuten zijn kort. Ze zijn zo voorbij. Mijn verbeeldings-
kracht en mededogen zijn beperkt. Ik ben graag de baas over mijn eigen stilte.
Ik ga mijn minuten wijden aan de jongen op deze foto, de 15-jarige Duitse soldaat Hans Georg Henke. Zijn ouders waren omgekomen in de oorlog. Om niet te sterven van de honger ging hij bij de Luftwaffe. In 1945 werd hij krijgsgevangen genomen. De Amerikaanse journalist John Florea fotografeerde hem in maart.

Match of the Century

 Vanavond is in Las Vegas de Match of the Century. Het gaat tussen een zekere Mayweather en een zekere Pacquiao. Beroepsboksers, zo blijkt. Pacquiao is daarnaast ook politicus en acteur. Hij speelde onder meer de rol van "mislukte beerputschoonmaker" in een Filippijnse film.